Нысанды алмасу буферінен құжатқа кірістіру
Сабақтың өту барысы
Бұл сабақта оқушылар мәтінді өңдеудің негізгі тәсілдерін меңгереді: шрифт параметрлерін өзгерту, абзацты түзету, табуляция қолдану және тізімдер құру. Мақсат — мәтінді оқуға жеңіл, бірізді және көркем етіп ұсыну.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың зейінін сабаққа аудару, сыныптың жұмысқа дайындығын тексеру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
А) Ауызша сұрақтар
- Мәтін терген кезде құжатта қандай белгі пайда болады? (азатжол белгісі)
- Оны өшіруге бола ма?
- Жаңа азатжолды қалай қосамыз?
- Жаңа жолды қалай қосамыз?
- Тыныс белгілерін енгізу үшін қандай пернелер пайдаланылады?
Ә) Тест арқылы білімдерін тексеру
-
1) Ctrl + C пернелер тіркесімі қандай қызмет атқарады?
- Дұрыс жауап: Ерекшеленген бөлікті алмасу буферіне көшіру.
- В) Бөлікті алмасу буферіне жылжыту
- С) Алмасу буферінің мазмұнын кірістіру
- Д) Құжатты дискіге көшіру
-
2) «Вырезать» батырмасының қызметі қандай?
- А) Ерекшеленген бөлікті алмасу буферіне көшіру
- В) Құжатты алмасу буферіне жылжыту
- Дұрыс жауап: Ерекшеленген бөлікті алмасу буферіне жылжыту.
- Д) Нысанды алмасу буферінен құжатқа кірістіру
-
3) Символдар қай жерге енгізіледі?
- А) Алдыңғы символдың орнына
- В) Кез келген жерге
- С) Адрес бойынша
- Дұрыс жауап: Курсор тұрған орынға.
-
4) Қай амал таңдалған барлық фрагменттің өзгерісін жоққа шығармайды?
- А) Мәтін бөлігін жою
- В) Мәтін бөлігін жылжыту
- Дұрыс жауап: Мәтінді сақтау.
- Д) Мәтін бөлігін көшіру
-
5) Үлгі бойынша мәтінде сөз іздеу кезінде ең маңызды үдеріс:
- А) Ақпаратты сақтау
- В) Ақпаратты жөнелту
- С) Ақпаратты өңдеу
- Дұрыс жауап: Ақпаратты алу.
III. Білімді өзектендіру
- Мәтінді пішімдеудің қандай мүмкіндіктері бар?
- Мәтіннің ең кішкентай элементі қандай?
- Маркерленген тізімді қалай құрамыз?
IV. Сабақтың мақсаты мен міндеттерін айқындау
Оқушыларға терең әрі тиянақты білім беру, мәтінді редакциялау мен пішімдеудің негізгі ережелерін практикада қолдануға бағыттау.
V. Жаңа сабақты түсіндіру
Әріпті (шрифтті) пішімдеу
Әріпті пішімдеу құжат мәтінін көрнекі әрі тартымды етуге көмектеседі. Негізгі параметрлер:
- Гарнитура (әріп түрі)
- Кегль (мөлшері)
- Түс
Іскерлік хаттар мен рефераттар үшін көбіне 14 pt өлшемі және Arial немесе Times New Roman ұсынылады.
Пернелер тіркесімі (жылдам форматтау)
Ерекшеленген мәтінді пішімдеуде пернелер тіркесімін қолдану ыңғайлы:
- Жуан ету (Bold) Ctrl + B
- Курсив ету (Italic) Ctrl + I
Қажет болса, басқа параметрлерді де (астын сызу, түс, өлшем) мәзір арқылы жылдам өзгертуге болады.
Абзацты пішімдеу
Егер құжатта тасымалдау бапталмаған болса, абзац көбіне сол жақ шет бойынша түзетіледі. Абзац үшін мына баптаулар маңызды:
- Түзету: сол жақ, оң жақ, ортасы бойынша
- Жоларалық интервал
- Шегінулер
- Сызғыш: шегіністерді тағайындауға көмектеседі
Табуляция (бағандарға бөлу)
Мәтін фрагменттерін нақты көрсетілген орынға орналастырудың тиімді құралдарының бірі — табуляция. Табуляция мәнін орнатып, мысалы, мәтінді екі бағанға бөлуге болады.
Word-та: Абзац → Тіркеме беттер (Вкладки) пәрменін орындаңыз. Табуляция позициясын, мысалы, 6 см етіп орнатыңыз. Мәтін енгізгенде Tab пернесін басу жеткілікті.
Тізімдер (маркерленген және нөмірленген)
Оқушылар тізімін немесе қадамдық нұсқаулықты басып шығару керек болса, мәтінді тізім түрінде ұйымдастыру ыңғайлы. Тізімде әрбір абзац бірдей пішімделеді және нөмірден немесе маркерден басталады.
- Тізімді бастау/аяқтау үшін «Тізімді бастау» батырмасын қолданыңыз.
- Тізім ішінде келесі жолға дәл сол деңгейде өту үшін Enter пернесін басыңыз.
- Тізімдегі шегінісі бар (маркерсіз) жаңа жол құру үшін Shift + Enter пернелерін бірге басыңыз.
VI. Сабақты бекіту
Тәжірибелік тапсырма ретінде мәтін теру ұсынылады. Оқушылар таңдалған деңгей бойынша практикалық жұмысты компьютерде орындайды.
Бақылау сұрақтары
- Әріпті пішімдеудің негізгі параметрлерін атаңдар.
- Әріптің мөлшерін қалай өзгертеміз?
- Мәтінді қалай курсив, асты сызылған етіп жасаймыз?
- Абзацты пішімдеудің негізгі параметрлерін атаңдар.
- Сызғыш не үшін керек?
- Табуляция не үшін керек?
- Маркерленген тізімді қалай құрамыз?
VII. Сабақты қорытындылау
Орындалған компьютерлік жұмысты талдау және бағалау. Қиындық туған тұстар бойынша қысқа кері байланыс беру.
VIII. Үй тапсырмасы
Оқулықтан 22 және 23-тақырыптарды оқу.
Келесі сабаққа дайындық