Алгебралық өрнектің мәні Сабақтың мақсаты
Оқушыларға математика пәнінен тиянақты білім беру үшін сабақты түрлендіре өткізу әр мұғалімнен үздіксіз ізденісті талап етеді. Мұғалім оқушының ойлау белсенділігін арттырып, білімге құштарлығын оята алған жағдайда ғана сабақ өз мақсатына жетеді.
Әдетте тарау аяқталғаннан кейін практикалық шеберліктері мен дағдыларын қалыптастыру, алған білімін бағалау мақсатында қайталау сабағы ұйымдастырылады. Менің шығармашылық ұстанымым — математиканы тек ақ-қара түсте, қызықсыз деп қабылдайтын оқушыларға бұл пәннің сан қырлы, әсем әрі ғажайыптарға толы екенін дәлелдеу. Осы мақсатта жоспарымда ойын сабақтарының орны ерекше.
Ойын сабақтары оқушылардың өз бетінше ізденуіне, қосымша әдебиеттермен жұмыс істеуіне мүмкіндік береді, пәнді терең меңгеруіне көмектеседі. Сонымен қатар ой-өрісін кеңейтіп, логикалық ойлау қабілетін дамытады.
Ойын сабағы: «Математика еліне саяхат»
Оқушылардың математикаға қызығушылығын, ынтасын, зейінін арттыру және білімдерін тереңдету мақсатында «Математика еліне саяхат» атты ойын сабағы өткізілді.
Ұлағатты сөз
«Ақыл-ойды тәртіпке келтіретін — математика. Сондықтан оны оқу керек».
К. Гаусс
Тақырып және мақсат
Тақырып
Алгебралық өрнектің мәні
Сабақтың түрі
Дәстүрлі емес (ойын форматындағы) сабақ
Сабақтың мақсаты
- Алгебралық өрнектегі әріптің орнына берілген мәнді қойып, амалдарды дұрыс орындауға дағдыландыру.
- Зеректік қабілетін дамыту, ой-өрісті кеңейту, шығармашылыққа ынталандыру.
- Пәнге қызығушылықты арттыру және білімділікке баулу.
- Ұйымшылдыққа, достыққа, жауапкершілікке, жылдамдыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Үлестірмелі карточкалар
- «Математика елінің картасы» сызылған плакат
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Тазалыққа мән беру.
- Оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындықтарын тексеру.
- Психологиялық дайындық: өз білімдеріңді сенімді көрсетіңдер, белсенді болыңдар, пікірлеріңді еркін айтыңдар.
Бүгінгі сабағымыз «Алгебралық өрнектің мәнін табу» тақырыбын пысықтауға арналған. Осы мақсатта бар білімімізді «арқалап», Математика еліне саяхатқа шығамыз.
II. Сабақ жоспары (маршрут)
1) Кеден
Үй тапсырмасын тексеру
2) Музей
Ұлы математиктер туралы тарихи деректер
3) «Сұлулық салоны»
Математиканың сұлулығын таныту
4) «Еврика» дәмханасы
Деңгейлік тапсырмалар, логикалық және теориялық сұрақтар
5) «Сиқырлы майдан»
9 санының «сиқыры» туралы мәлімет
6) Кеден
Қорытынды, бағалау
III. Үй жұмысын тексеру («Кеден»)
Үй тапсырмасы экранға шығарылады. Оқушылар бір-бірінің дәптерін тексеріп, жауаптарын салыстырады.
№690 — Өрнектің мәнін табыңдар
- 1) 0,5a + b, мұнда a = 3, b = −2
- 2) −0,5c − 4d, мұнда c = −5, d = 0,25
- 3) 3x − y, мұнда x = −1, y = −8
- 4) 2m − 3n, мұнда m = −1,5, n = 1
Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір жауаптар мен белгілеулерде қателер бар болғандықтан, мұнда есептің шарттары ықшам әрі бірізді түрде берілді.
№700 — Алгебралық қосындыны жақшасыз жазыңдар
- m + (−n) + p + (−k) = m − n + p − k
- −x + (−y) + (−z) = −x − y − z
- ab + (−ac) + cd = ab − ac + cd
- −a + (−4c) + (−7) = −a − 4c − 7
- −0,6a + (−11b) + 3 = −0,6a − 11b + 3
- −9a + (−2b) + (−5c) = −9a − 2b − 5c
IV. Музей: тарихи шолу
6-сыныпта рационал сандар тақырыбы негізгі орын алатындықтан, рационал сандардың қалыптасуы, теріс сандар мен нөлдің мағынасы, сондай-ақ ғылымға үлес қосқан ғалымдар туралы мәліметтер ұсынылады.
Эвклид
Ежелгі грек математигі, теориялық еңбектердің негізін қалаушылардың бірі (шамамен б.з.д. 325–265 жж.).
Әл-Хорезми
Орта Азия ғылымының ірі өкілі (783–850), арифметика мен алгебраның дамуына зор үлес қосқан.
Рене Декарт
1637 жылы координаталық түзуді енгізіп, оң және теріс сандарды түсіндіруге жол ашқан (1596–1650).
Оқушылардың қысқаша баяндамаларынан
- Теріс сандардың алғашқы ұғымдары б.з.д. II ғасырдағы қытай еңбектерінде кездеседі: оң сан — өсу, теріс сан — кему ретінде қарастырылған.
- Теріс сандарды жүйелі қолдану XVIII ғасырдың бірінші жартысында орнықты; Декарт координаталық түзуді ұсынып, ұғымды кеңейтті.
- Бөлшектер сауда-саттық пен өлшеу қажеттілігінен туындап, Мысыр, Вавилон, Үндістан, Рим секілді өркениеттерде дамыды.
- Бөлшек сызығын XII–XIII ғасырларда қолдана бастады; «бөлшек» терминін Леонардо Пизанский (Фибоначчи) енгізгені айтылады.
- Жай бөлшектерге амал қолдану жүйеленіп, арифметика кітаптарында кеңінен тарады; бұл үрдісте Әл-Хорезмидің еңбегі ерекше аталады.
V. «Еврика» дәмханасы: негізгі тапсырмалар
Бұл бөлімде оқушылар деңгейлік есептер шығарып, логикалық және теориялық сұрақтарға жауап береді. Тапсырмалар «ас мәзірі» форматында ұсынылады: салат (жылдам есеп), ыстық тамақ (негізгі есеп), тәттілер (логика), сусындар (қысқа теория).
Ас мәзірі 1
Салат
Есепте: −6,5 : 1,3 + (−7)
Ыстық тамақ
Алгебралық өрнектің мәнін табыңдар: x/8 + y/2 − 3, мұнда x = 5, y = 3
Тәттілер
Үйректер туралы есеп: берілген сипаттама бойынша барлығы неше үйрек ұшып барады?
Сусындар
Шеңбер ұзындығының формуласын жаз: C = πD
Ас мәзірі 2
Салат
Есепте: −6,5 : 2,5
Ыстық тамақ
Өрнектің мәнін табыңдар: (x + y)/15 + 2, мұнда x = −4, y = 5
Тәттілер
Екі ғарышкердің «уақыты» туралы жұмбақ: бірі 1 сағ 40 мин, екіншісі 100 минут — бұл қалай?
Сусындар
Санның модулі дегеніміз не?
Ас мәзірі 3
Салат
Есепте: (−3/4) : (1 1/2)
Ыстық тамақ
Өрнектің мәнін табыңдар: 7x − 9y + 1, мұнда x = 2, y = 4
Тәттілер
Екі әке және екі балаға үш алманы қалай тең бөлуге болады?
Сусындар
10 санын «0»-сіз қалай жазуға болады?
Ас мәзірі 4
Салат
Есепте: −3 : (22/2)
Ыстық тамақ
Өрнектің мәнін табыңдар: (x + y)(x − y) − 10,7, мұнда x = 3, y = 1,5
Тәттілер
4 пен 5 арасынан қандай таңба қойса, 4-тен үлкен, 5-тен кіші сан шығады?
Сусындар
Қандай сандар рационал сандар жиынын құрайды?
Ас мәзірі 5
Салат
Есепте: 2 3/5 : (−2)
Ыстық тамақ
Өрнектің мәнін табыңдар: (a + 7)b, мұнда a = −10, b = −0,75
Тәттілер
Өлең-есеп: сатып алынған заттардың жалпы санын тап.
Сусындар
Ең кіші үш таңбалы санды ата.
Ас мәзірі 6
Салат
Есепте: 5 : (−5/8)
Ыстық тамақ
Өрнектің мәнін табыңдар: (9 − 4c)d, мұнда c = −1,5, d = 3
Тәттілер
Бес таяқшаның неше ұшы бар? Ал бес жарым таяқшаның ше?
Сусындар
Координаталық түзу дегеніміз не?
Ескерту: бастапқы мәтінде кейбір өрнектердің жазылуы (бөлшек, дәреже, көбейту/бөлу белгілері) әркелкі болғандықтан, мұнда олар оқуға жеңіл, бірізді форматқа келтірілді.
VI. «Сиқырлы майдан»: 9 санының қызығы
9 санына көбейту нәтижелеріндегі цифрлар қосындысы 9-ға тең болатыны ерекше назарға ұсынылады:
9 санына байланысты нақылдар
- «Тойған жерге тоғыз кел».
- «Білгенің — бір тоғыз, білмегенің — тоқсан тоғыз».
- «Тоғыз планета» (танымдық мәлімет ретінде).
VII. Қорытынды («Кеден»)
Сабақ соңында қорытынды жасалып, оқушылардың жұмысы бағаланады. Белсенді қатысқан оқушылар марапатталады.
Үй жұмысы
№705; №706
Нәтиже
Ойын форматы арқылы оқушылар ережелерді еске түсіріп, тапсырмаларда дұрыс қолдануға жаттығады; қызығушылық пен өзара қолдау мәдениеті қалыптасады.