Қазақша рефераттар

Тіл ұстарту Әдеп Сабақтың мақсаты

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пәні мен сыныбы

Қазақ тілі, 5-сынып.

Тақырыбы

Тіл ұстарту: «Әдеп».

Сабақтың типі

Алған білімді жинақтау және дамыту.

Сабақтың түрі

Өнеге сабағы.

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, бейнелеу өнері, өзін-өзі тану.

Сабақтың мақсаты

  • Білімдік

    Өткен тақырыптар бойынша білімді пысықтау және қорытындылау.

  • Дамытушылық

    Фонетикалық талдау дағдысын жетілдіру, жазбаша және ауызша сөйлеуді дамыту, тапқырлық пен ізденімпаздық қасиеттерін қалыптастыру.

  • Тәрбиелік

    Мақал-мәтелдер арқылы адамгершілікке, имандылыққа және әдептілікке тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушыларды сабақтың тақырыбы, мақсат-міндеттері және әдістерімен таныстыру.
  • Сабаққа дайындықтарын бақылау.

2) Үй тапсырмасын тексеру: «Жылдам жауап»

1) Фонетика нені зерттейді?

2) Дауысты дыбыстарды ата.

3) Қазақ тілінде дауыссыз дыбыстар неше топқа бөлінеді?

4) Буын түрлері қандай?

5) Ашық буынға мысал келтір.

6) Тұйық буын дегеніміз не?

3) Жаңа сабақ: өнеге арқылы тіл дамыту

Бүгінгі сабақ тіл дамыту бағытына негізделіп, өнеге сабағы ретінде өтеді. Сабақты бастамас бұрын интерактивті тақтадан Ыбырай Алтынсариннің суреті көрсетіліп, оқушылардан оның қандай шығармаларын білетіні сұралады.

Мәтін: «Әдеп» (Ы. Алтынсарин)

Бір жұрттың бас әкімі екінші бір байға жолығып, сөйлесіп тұрғанда, қасынан бір жарлы мұжық өтіп бара жатып, иіліп, бас ұрып сәлем береді. Оған қарсы әлгі әкім төре одан да төменірек бас ұрып, сәлем алады.

Қасындағы бай: «Тақсыр, осынша жұрттың үстінен қараған әкімсіз, осы бір мұжыққа неге сонша бас ұрасыз?» — дейді.

Сонда әкім: «Ешбір ілім-білім үйренбеген мұжық сонша иіліп, әдептілігін көрсеткенде, мен одан әдепсіз болып қаламын ба?» — дейді.

Негізгі ой

Әдеп — адамның дәрежесіне емес, мінезі мен тәрбиесіне байланысты құндылық. Үлкенді-кішіліге құрмет көрсету — мәдениеттіліктің белгісі.

Мәтінмен жұмыс (сұрақтар)

  • Мәтіннен нені түсіндіңдер?
  • Тек оқыған адам ғана әдепті бола ала ма?
  • «Әдеп», «әдептілік» ұғымдарын қалай түсінесіңдер?
  • 2–3 оқушы мәтін мазмұнын өз сөзімен баяндап береді.

Деңгейлік тапсырмалар

1-деңгей: «Қиыннан қиыстырар ер данасы»

Мәтін мазмұнына ұқсас етіп қысқа әңгіме құрастыр.

2-деңгей: «Мақал — сөздің мәйегі»

Әдеп пен әдептілікке байланысты мақал-мәтелдер жаз.

3-деңгей: «Сурет сала білу — өнер»

Мәтін мазмұны бойынша сурет сал.

Жазба жұмысы және фонетикалық талдау

Төмендегі сөйлемдерді оқып, асты сызылған сөздерге фонетикалық талдау жаса.

1) Кешірімді болады жақсы бала.

2) Үлкеннің ақылын қор болмайды алған.

3) Адамдардың бөгемеу керек жолын.

4) Жақсы бала кешікпейді сабаққа.

4) Екінші мәтінмен жұмыс

Мәтін

Мақпал әжей қолындағы жүгін ауырсынды ма, сәл жүріп барып тоқтайды. Сөйтеді де: «Белім түсіп, үзіліп барады», — деп біраз тұрады. Маңдайының терін жаулығының ұшымен сүртеді.

Мұны көрген Марат: «Болат, жүр, әжейдің заттарын үйіне апарып тастайық», — деді.

Болат: «Қойшы, ойнаймын», — деп кетіп қалады.

Марат әжейдің қасына келіп, жүктерін көтерісуге көмектесті. Ауыл шетіндегі үйге жеткенде әжей: «Балам, өркенің өссін, азамат бол!» — деп алғысын айтып, екі алманы қолына ұстатты.

«Бұл еңбегің үшін ала ғой, қалқам. Біреуін әлгі жолдасыңа берерсің», — деді әжей.

Түйін

«Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала».

Тапсырмалар

  1. 1) Мәтелге мақал-мәтел түрінде тақырып (ат) қой.
  2. 2) Мәтін бойынша фонетикалық талдау жаса.
  3. 3) «Ұйқасын тап» ойынын орында.

«Ұйқасын тап»

1) Үлкендерді сыйлайды,

Кіші қамын ________.

Сүймейді жат әдетті,

Сәрсенбай дос ________.

2) Құрметтеймін атамды,

Ардақтаймын апамды.

Көкемді жақсы көремін,

Үнемі ________.

Үлкенді сыйлау — кішілік,

Үлгілі мінез — ________.

Кеспе қағаздармен жұмыс (ауызша)

Берілген сөздер мен тіркестерді қолданып, әдептілікке қатысты қысқа жауаптар құра.

5) Бекіту: «Жаңылдырсаң да жаңылмаймын»

1) Қолда буын көп пе, аяқта буын көп пе?

Жауап үлгісі: а-яқ (2 буын).

2) Шалға қарағанда балада не көп?

Жауап үлгісі: ба-ла (2 буын).

3) Ерінде еріндік бар ма?

Жауап үлгісі: жоқ.

4) Езуде езулік бар ма?

Жауап үлгісі: бар («е»).

5) «Бота мен қозы ұқсас» дейді. Олар қалай ұқсас?

Бағыт: буын түрлері, дыбыс пен әріп.

Әдепті сөздер — ақылдан туған аяулы сөздер. Әдепке үйреніп, әдепті сөзді айтуға жаттыққан адам — мәдениетті, сыпайы тұлға. Сондықтан әдептен озбайық.

6) Бағалау

Оқушылардың мәтінді түсінуі, тапсырмаларды орындауы, сөйлеу мәдениеті және фонетикалық талдау дағдысы бойынша бағаланады.

7) Үй тапсырмасы

  • А) Әдепке қатысты сөздер мен тіркестерді жазып келу.
  • Ә) Тыйым сөздерді жинақтау.
  • Б) 5 сөзге фонетикалық талдау жасау.