Қазақша рефераттар

Қызыл түсті белгілері бар Қызылдар, жасыл түсті белгісі бар топ Жасылдар және сары түстілер - Сарылар тобы

Тәрбие сағаты / сайыс сабақ

Жол тәртібін білейік, аман-есен жүрейік

Қалаларымызда көлік түрлері жыл сайын көбейіп келеді. Жаяу жүргіншілер мен жолаушылар саны артқан сайын көшелердегі қозғалыс та күрделене түседі. Ең өкініштісі — жол-көлік оқиғаларынан балалар жиі зардап шегеді. Оның негізгі себептерінің бірі: оқушылардың жолда жүру ережелерін толық білмеуі немесе күнделікті өмірде сақтамауы.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: жолда жүру ережелерін есте сақтауға, жол белгілерінің түрлерін және олардың қызметін түсінуге, бағдаршамның маңызын ұғынуға үйрету.
  • Дамытушылық: ережелерді есте сақтау қабілетін және қызығушылықты арттыру.
  • Тәрбиелік: ортақ тәртіпті бұзбауға, жауапкершілікке тәрбиелеу.

Форматы мен әдістері

Сабақ түрі: ашық тәрбие сағаты, сайыс сабақ.

Әдістері: сұрақ-жауап, рөлдік ойын, әңгімелеу және т.б.

Көрнекіліктер: бағдаршам, жол белгілері, «Жолда жүру әліппесі», тақырыптық суреттер.

Топтарға бөліну

Оқушылар үш топқа бөлінеді: Қызылдар, Сарылар, Жасылдар.

Қызылдар: «Қызыл көзін ашқанда, сынық сүйем баспа алға».

Сарылар: «Сары көзін ашқанда, қарап қалма аспанға».

Жасылдар: «Жасыл көзін ашқанда, жүре бергін, жасқанба!».

Ұйымдастыру сөзі

Мұғалім: «Жолдағы қауіпсіздік — жүргізуші мен жаяу жүргіншінің ортақ жауапкершілігі. Көшеде ерекше тәртіп пен мұқияттық қажет».

Мұғалім: «Бүгін біз жол ережелерін қайталап, негізгі ұғымдарды бекітіп, өзара сайыс арқылы білімімізді тексереміз».

Бағдаршаммен танысу

Негізгі ұстаным

  • Қызыл — тоқта.
  • Сары — дайындал, айналаңа қара.
  • Жасыл — жол ашық, жүр.

Бағдаршам: «Сәлем, балалар! Мені барлық елдің балалары жақсы біледі. Бүгін сендерді тексеріп, жол тәртібін бірге қайталайық».

Сұрақ: «Жол белгілері неше топтан тұрады?»
Жауап: 7 топ

Сайыс бөлімдері

Бөлімдер сабақтың «ауадай жеңіл» ырғағын сақтап, теорияны тәжірибемен ұштастыруға бағытталған.

I бөлім: «Сәлем — сөздің анасы»

Қызылдар

«Арманға алды күткен асығамыз, біз қалай толқын артпай басылармыз. Жолда жүру ережесін жақсы біліп, сақтыққа тұра алатын жас ұланбыз».

Жасылдар

«Жалғайтын достастырып бар әнменен жолдардан тұрады ғой әлем деген. Бүгінгі бізге келген қонақтарға ойынымыз басталады сәлемменен».

Сарылар

«Қай көше, қай қалаға барсаңыз да, жолда жүру ережесі — заңды тәртіп. Ол ортақ: үлкен-кіші, баршамызға!».

II бөлім: Викториналық сұрақтар

Дұрыс жауап берген топқа өз түсіне сәйкес жетон беріледі.

  1. Қоғамдық көліктен түскеннен кейін көшеден қалай өту керек?
  2. Жол таңбасы қандай екі түрге бөлінеді?
  3. Жаяу жүргінші өткелі қалай белгіленеді?
  4. Бағдаршам сигналдары қалай орналасқан?
  5. Жол белгілері қандай топтарға бөлінеді?
  6. Балалардың суреті салынған белгі қайда орнатылады?
  7. Оқушыларға велосипедпен көшеде және жолда қай жастан жүруге рұқсат етіледі?
  8. Велосипедпен жолға шығарда нені тексеру қажет?
  9. Көшеден, жолдан қай жерде өтуге болады?
  10. Габариттік оттар (фарлар) қай кезде жанады?
  11. Жүргізушілер сыртқы жарық құралдарын не үшін қосады?
  12. «Тротуар» сөзі нені білдіреді?

III бөлім: «Бағдаршам — жол атасы»

Қызылдар: алғашқы деректер

Алғашқы бағдаршам теміржол бойында пайда болды. 1868 жылы Лондондағы парламент үйінің алдына инженер-механик Д. Найт көше қозғалысына бейімделген нұсқасын орнатты. Алғашында сигналдар механикалық жолмен ауыстырылды, кейін газ шамы қолданылды. Бір жолы газ жарылып, кезекте тұрған полицей қаза тапқан соң, бағдаршам ұзақ уақыт ұмыт қалды.

Сарылар: электрлі кезең

Бағдаршам 1914 жылы АҚШ-тың Кливленд қаласында қайта енгізіліп, кейін Нью-Йорк және өзге қалаларға тарады. Бұл жолы электрлі болды. Әуелде екі түс (қызыл, жасыл) қолданылып, 1918 жылдан бастап үш түске көшті.

Жасылдар: түстердің мәні

Кеңес Одағында алғашқы бағдаршам 1924 жылы Мәскеуде орнатылды. Қызыл түс қауіп ұғымын береді және кез келген жағдайда жақсы көрінеді. Жасыл — қызылдан анық ажырайды. Сары сигнал — қызыл мен жасылдың арасындағы өтпелі белгі.

IV бөлім: Жол белгілері

Әр топ белгі таңдап, оның мағынасын түсіндіреді.

1-топ: Ескерту белгілері

«Қып-қызыл үшбұрыш — ескерту белгісі. Қауіптен сақ бол деп, сәт сапар тілейді. Үшбұрышты қызыл жиек — “абайла” деген белгі».

2-топ: Тыйым салу белгілері

«Қызыл жиекті шеңбер — тыйым белгісі. Мен тұрған жерде жүруге болмайды: қауіп бар, жан-жағыңа мұқият қара».

3-топ: Көрсеткіш (міндеттеу) белгілері

«Көк түсті белгі — бағыт пен міндетті әрекетті көрсетеді. Міндетті бұрылыс пен қозғалыс тәртібін айқындайды: ережені орындау қауіпсіздікке бастайды».

V бөлім: Жұмбақтарды шешу

1) Ала таяқ ұстаған, жол тәртібін нұсқаған...
Жауабы: милиционер.
2) Көше бойлап аяңдайды, адам тасып аялдайды.
Жауабы: автобус.
3) Көліктің қаншасын үстінен өткізген, іргеден басталып алысқа жеткізген.
Жауабы: жол.
4) Жоқ өзінде бас та, ауыз да, құлақ та, бақырайған үш көзі бар.
Жауабы: бағдаршам.
5) Екі аяқты, бір басты, жүгіреді тым қатты.
Жауабы: велосипед.
6) Өзі тым күшті, аяғы тісті.
Жауабы: трактор.
7) Төрт аяғы домалақ, адамсыз жүрмейді.
Жауабы: машина.
8) Екі ағасы қашады, екі інісі қуады.
Жауабы: машина дөңгелектері.
9) Бір тұлпар су ішпейді, жем жемейді... Шылбырын сымға байлап тез жөнейді.
Жауабы: трамвай.
10) Арқаным бар тым ұзын, ала алмайсың бір үзім.
Жауабы: жол.

VI бөлім: «Ойлан, тап»

Жауабы: жолда жүру ережесі.

VII бөлім: «Әдептілік әліппесі»

Мұғалім оқитын жағдаят: Алмас көшеде өтіп бара жатқан адамға «Айтыңызшы, сағат қазір қанша?» деп айқайлайды. Адам жауап берген соң, Алмас бұрылып кетіп қалады.

Қателіктер мен дұрыс нұсқа

  1. Көшеде айқайлап сұрақ қою дұрыс емес.
  2. «Сағат қанша?» деудің орнына «Уақытты айтып жібересіз бе?» немесе «Сағат қанша болғанын айтыңызшы» деп сыпайы сұрау керек.
  3. Алдымен кешірім сұраған жөн.
  4. Жауап берген адамға міндетті түрде «Рахмет» айту керек.

VIII бөлім: Жағдаяттарды шешу

Қызылдар

Ержан жол жиегінде доп ойнайды. Доп жолға домалап кетіп, ол көлік жолына жүгіріп шығады. Дабыл естіледі, Ержан қашып кетеді. Сұрақ: Ержанның әрекеті дұрыс па? Қандай шара қолдануы керек еді?

Жасылдар

Бағдаршамы жоқ көшеде екі бала өтпек болады: бірі жан-жағына қарамай жүгіріп өтеді, екіншісі алдымен солға, кейін оңға қарап өтеді. Сұрақ: Кімнің әрекеті дұрыс? Жолдан қалай өту керек?

Сарылар

Сіз жолдан өтпексіз. Жасыл жанбай тұрған сәтте, қасыңыздағы бірінші сынып оқушысы көліктер жүріп жатқан жолдан өтпек болады. Сұрақ: Сіздің әрекетіңіз қандай болуы керек?

IX бөлім: Топ басшылар сайысы

Әр топ басшысы жолда жүру ережесіне байланысты тыйымдар, ескертпелер және пайдалы кеңестерді кезекпен айтады. Кім көп әрі нақты ой айтса — сол жеңімпаз атанады.

Қорытынды және ән

Мұғалімнің қорытынды сөзі

«Бүгін сендер көп мәлімет айттыңдар. Енді осы білімді күнделікті өмірде қолданып, жол ережесін сақтап жүріңдер және өзгелерге де үлгі болыңдар».

Бағдаршамның бағасы

«Мен сендерге ризамын. Жол ережесіне арналған шараға жауапкершілікпен дайындалғандарың көрініп тұр. Енді бұл сынып оқушылары көшеде ережені бұзбайды деп сенемін. Сау болыңдар!».

«Бағдаршам» әні

1-шумақ

Көшеде біз сақ болайық,
Қаймықпасын ата-ана.
Жолда сен бол әркез лайық,
Жас ұлан деген атқа!

Қайырмасы

Әрқашан күн сөнбесін,
Аспаннан бұлт төнбесін.
Қасымда болсын анам,
Болайын мен де аман!

2-шумақ

Жолда жүру әліппесін
Білген жөн ғой бес саусақтай.
Сонда ғана жүре аласың,
Өзіңді сау сақтай.

Қайырмасы

Әрқашан күн сөнбесін,
Аспаннан бұлт төнбесін.
Қасымда болсын анам,
Болайын мен де аман!

«Шуақты өміріміз күндей күліп, жүректе бүршік атып гүлдейді үміт. Арманға сапар тарту мүмкін емес — жол жүру ережесін білмей тұрып».

«Қай көше, қай қалаға барсаңыз да, жол жүру ережесі — заңды тәртіп. Ол бәрімізге ортақ тәртіп».

«Жолда жүру әліппесін білген жөн бес саусақтай. Сонда ғана жүре аласың — өзіңді аман сақтап».

Барлығы: «Жол тәртібін білейік — аман-есен жүрейік!»