Шартты рай
7-сынып қазақ тілі: жылдық жоспардағы тақырыптар
Бұл бөлім 7-сыныпқа арналған күнделікті сабақ жоспарларының мазмұнын жүйелейді. Жылдық күнтізбелік жоспарда етістіктің райлары мен есімшенің түрленуіне қатысты негізгі тақырыптар қамтылған.
Тақырып 51
Бұйрық рай
Тақырып 52
Бұйрық райдың жіктелу үлгісі
Тақырып 53
Шартты рай
Тақырып 54
Қалау рай
Тақырып 55
Есімшенің түрленуі
Сабақ жоспары: «Бұйрық рай»
Төмендегі жоспар дәстүрлі сабақ құрылымына негізделген: ұйымдастыру, үй тапсырмасын пысықтау, жаңа материалды түсіндіру, жаттығу орындау, топтық жұмыс, білімді бекіту, бағалау және үй тапсырмасы.
Сабақтың мақсаты
- Етістіктің райлары туралы түсінік беру, бұйрық райдың жасалу жолдарын түсіндіру.
- Оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, тіл байытатын мазмұнды әрі көркем сөз үлгілерін (мақал-мәтелдер, нақыл сөздер) меңгерту.
- Сауатты әрі көркем жазуға дағдыландыру.
Сабақ туралы мәлімет
- Сабақтың түрі
- Дәстүрлі сабақ
- Сабақтың әдісі
- Сұрақ-жауап, түсіндіру, талдау
- Көрнекілігі
- Үлестірмелі кеспе қағаздар, кестелер, деңгейлік тапсырмалар
- Пәнаралық байланыс
- Әдебиет
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, түгелдеу, оқу құралдарын тексеру. Сынып тазалығына көңіл бөлу. Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын пысықтау
Үйге берілген жаттығуды тексеру. Кеспе қағаздарды үлестіріп, жауап алу.
Қайталау сұрақтары
- Рай категориясы дегеніміз не?
- Райдың неше түрі бар?
- Ашық рай қалай жасалады?
3) Жаңа сабақты түсіндіру
Бұйрық рай — іс-әрекеттің тыңдаушыға немесе бөгде біреуге қаратылып, бұйыру, талап ету, тілек білдіру мәнінде айтылуын білдіреді.
Мысалы: «Тыңда, дала, Жамбылды!»
Демек, бір жаққа қаратылып, қимыл-әрекеттің орындалуын талап ету мағынасын білдіретін етістіктің рай түрі — бұйрық рай.
Жаттығумен жұмыс
171-жаттығу: мәтінді көшіріп жазып, бұйрық рай тұлғасындағы сөздерді табыңдар. Олардың қай жақта тұрғанын және мағыналық ерекшеліктерін көрсетіңдер. Мәтінге ат қойыңдар.
Топпен жұмыс
Екі топ бұйрық райда айтылған мақал-мәтелдерді кезекпен айтып, жарысады.
Мысалдар
-
Анаңа ауыр сөз айтпа!
Атаңа ауыр жүк артпа! -
Аға алдында пейіліңді көрсет,
Іні алдында мейіріңді көрсет.
4) Білімді бекіту
Оқушылардың түсінбеген сұрақтарына жауап беру. Тақырып бойынша бағыттаушы сұрақтар қою.
Бекіту сұрақтары
- Бұйрық рай дегеніміз не?
- Рай категориясы дегеніміз не?
- Райдың неше түрі бар?
- Ашық рай қалай жасалады?
5) Білімді бағалау
Оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындау сапасына қарай бағалау жүргізіледі.
6) Үй тапсырмасы
Етістіктері бұйрық рай тұлғасында келетін бата жаттап келіңдер.
Қажет болған жағдайда толық нұсқасын қарастырып, қосымша мысалдар келтіріп дайындалыңдар.