Құрметті кафе қонақтары
«Математикалық дәмхана» сайысының құрылымы
Бұл кеште математика — құрғақ ереже емес, ой мен тапқырлықты сергітетін қызықты «ас мәзірі» ретінде ұсынылады. Командалар сұрақтарға жауап береді, сөз құрастырады, логикалық есептер шығарады, көріністер көрсетіп, бір-біріне тапсырма ұсынады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- •Ойын шартын түсіндіру
- •Қатысушыларды және қазылар алқасын таныстыру
- •Есепшілерді бекіту (ұпай санау)
III. Қорытынды
- •Ұпайларды есептеу
- •Жеңімпаздарды анықтау
- •Марапаттау, алғыс білдіру
II. Ойын жоспары — «ас мәзірі»
Кештің ашылуы және командалар
Қош келдіңіздер!
Кеш қатысушылар мен көрермендерді математиканың нақты да әсерлі әлеміне шақырады. Бағалау әділ әрі ашық болуы үшін қазылар алқасы және ұпай есептейтін есепшілер таныстырылады. Қонақтарға «кафенің бухгалтерлік мекемесі» әзіл-форматта ұсынылып, ойынның көңілді атмосферасы қалыптастырылады.
5 «В» сыныбы — «Квадрат» тобы
Жас қатысушылардың жинақы ойы мен ұқыптылығын көрсететін команда.
6 «Ә» сыныбы — «Үшбұрыш» тобы
Үлгілі тәртіп пен алға қойған мақсатқа берік команда.
7 «Б» сыныбы — «Трапеция» тобы
Батыл қадамымен, шапшаңдығымен ерекшеленетін команда.
Көрерменге арналған атмосфера
«Кафеде» математика жанкүйерлерінің бәріне орын бар: мәзірде ыстық-салқын тапсырмалар, есте қаларлық десерттер, ал әр бөлімде «даяшылар» мен «бармендер» ойын барысын қызықты етіп жүргізеді.
Сайыс бөлімдері (тапсырмалар мен бағалау)
1-сайыс: «Мәңгі ұмтылмас салат» (жедел сұрақтар)
Командаларға кезектесіп сұрақ қойылады. Бір команда жауап бере алмаса, келесі команда жауап беру құқығына ие болады. Әр дұрыс жауап — 1 ұпай.
5-сынып
- •«Ол — оқушы құралы, қатені түзетіп тұрады.» (Өшіргіш)
- •«Балаларды жазалау үшін қандай геометриялық фигура қолданылады?» (Бұрыш)
6-сынып
- •«Ағаш үстінде 100 торғай отыр. Аңшы 10 торғайды атып алды. Қаншасы қалады?» (10)
- •«Ақшақардың пішіні қай фигураға негізделген?» (Алтыбұрыш)
7-сынып
- •«Екінші Аристотель атанған шығыстың ғұламасы кім?» (Әл‑Фараби)
- •«1 т мақта ауыр ма, 10 ц темір ауыр ма?» (Тең)
2-сайыс: «Математикалық винегрет» (шифр және ұғым)
Геометриялық фигуралар белгілі бір әріптерге сәйкес келеді. Қоршауда тұрған фигуралардың орнына әріптерді қойып, қандай сөз шығатынын табу керек. Ойлануға — 1 минут.
Дұрыс жауап: «Математика — ми гимнастикасы» (ойды шынықтыратын пән).
Осы аралықта үй тапсырмасы ретінде дайындалған қызықты көріністер көрсетіледі.
3-сайыс: «Біздің столдан сіздің столға» (командалар бір-біріне сұрақ қояды)
Әр команда үй тапсырмасы ретінде әзірлеген қызықты сұрақтарын кезектесіп ұсынады. Мақсат — қарсыластың білімін де, тапқырлығын да сынау.
4-сайыс: «Тез пісер» қаймақ қосылған борщ (сөздерді орнына келтіру)
Орны ауыстырылған сөздерден математикаға қатысты терминдерді құрастыру қажет. Ойлануға — 3 минут.
уткабура
кубатура
имртеиямс
симметрия
келшөб
бөлшек
гарифу
фигура
картвад
квадрат
акрофитамни
информатика
Командалар жауаптарын «даяшыларға» тапсырады, ал қазылар алқасы дұрыстығын тексереді.
5-сайыс: «Рагу» (ұғымды сипаттамадан табу)
Бір ұғымға үш деңгейлі сипаттама беріледі. Бірінші деңгейден тапса — 15 ұпай, екіншіден — 10 ұпай, үшіншіден — 5 ұпай.
1-топ: «Теңдеу»
- Оны орындағың келмесе де орындайсың; білмейтіндей көрінесің, бірақ керек болса тез табасың.
- Өсімдік сияқты «сабағы», «тамыры» бар ма білмеймін, бірақ өсімдікке қажет нәрсе бар.
- Кейде есептер соның көмегімен шешіледі; кей оқушы шығара алмаған соң шығару да қаламайды.
2-топ: «Түбір»
- Адам қатты мазасызданғанда, дәрігерге барғанда да осы сөз қолданылады.
- Өсімдіктерге қажет бөлік осылай аталады.
- Оны табу үшін терең білім қажет.
3-топ: «Пифагор»
- Ғалымның атымен аталған; оны оқымағандарға да таныс.
- Балалықтан білетін бір фигура туралы айтылады; мектепте терең оқимыз.
- Сол фигураның қабырғалары жайлы білім береді; дәлелдеуді талап етеді.
6-сайыс: «Математикалық рулет» (геометриялық ассорти)
Әр команда ұсынылған бөліктерден 1 минутта фигура құрастырады: трапеция, параллелограмм, квадрат.
Көрермендерге сұрақтар (аралық ойын)
-
1) Пішіні тік төртбұрыш. Мектептен алыс тұратындардың көбінде бар. Оны өзің сатып ала алмайсың. Бұл не?
Жауабы: жол билеті.
-
2) Біреудің қалтасында, біреудің сөмкесінде болады. Бетінде сандар бар. Бұл не?
Жауабы: киім тапсырғанда берілетін белгіше.
-
3) Әдебиет мұғаліміне қажет емес, ал математика мұғалімі қолынан тастамайды. Өлшеп, бөліп тастайды. Бұл не?
Жауабы: транспортир.
-
4) Ертеректе дүкендерде қолданылған. Сарт-сұрт етеді. Қарапайым калькулятор деуге болады. Бұл не?
Жауабы: есепшот.
7-сайыс: «Қаймақпен көпіршіктелген балмұздақ» (мақал-мәтелдегі сандар)
Мақал-мәтелдердегі түсіп қалған сандарды табу керек. Әр дұрыс жауап — 1 ұпай.
5-сынып
- Екі жақсы қас болмас, екі жаман дос болмас.
- Досыңды үш күн сынама, үш жыл сына.
- Он рет айтқаннан бір рет көрсеткен артық.
- Білгенің бір тоғыз, білмегенің тоқсан тоғыз.
- Ер қаруы — бес қару.
6-сынып
- Жұмысқа үш жылда үйренеді, жалқаулыққа үш күнде үйренеді.
- Алты жыл аш болсаң да, атаңның салтын ұмытпа.
- Болар бала он бесінде баспын дейді, болмас бала жиырма бесінде жаспын дейді.
- Бір елі ауызға — екі қақпақ.
- Жерді екі рет жыртқан, өнімді екі есе алады.
7-сынып
- Біреуге бес күн бұрын келсе, біреуге бес күн кейін келеді.
- Бір күн тұзын татқанға — қырық күн сәлем.
- Оқымаған бір бала, оқыған екі бала.
- Жақсы жігіт он бесінде де жас емес, жүзге келсе де пәс емес.
- Алтау ала болса ауыздағы кетеді, төртеу түгел болса төбедегі жетеді.
8-сайыс: «Мерекелік шашу торты» (кеңістіктік ойлау)
Тортты үш кесу арқылы бөліп, әр бөлікте бір-бір жемістен қалатындай етіп кесу керек. Ойлануға — 3 минут.
9-сайыс: «Мезим» (логикалық есептер мен жұмбақтар)
Қорытындыға жақын бөлім: логикалық ойлау, байқағыштық және математикалық тіл арқылы «ас қорытуға» көмектесетін тапсырмалар.
1) Егер тырна бір аяғымен тұрса 3 кг, ал екі аяғымен тұрса салмағы қанша?
Жауабы: 3 кг.
2) Үстел беті төртбұрыш. Бір бұрышын кесіп алсақ, неше бұрыш қалады?
Жауабы: 5 бұрыш.
3) Нәрселерді санағанда керек ол бізге ауадай. Айтыңдаршы, бұл қандай сан?
Жауабы: натурал сан.
4) Өзінде бас та, қас та, мойын да жоқ. Ұзындығы жазылып тұр бойында.
Жауабы: сызғыш.
Қорытынды және марапаттау
Кеш соңында қазылар алқасы ұпайларды жариялап, жеңімпаздарды анықтайды. Қатысушыларға мақтау қағаздары мен сыйлықтар табысталып, еңбегі мен белсенділігі ерекше аталып өтеді.
Бағдарлама көрерменге де, қатысушыға да бір ойды бекітеді: математика — дәлдік пен тәртіп қана емес, шығармашылық пен тапқырлықтың да кеңістігі.
Кештің мәдени бөлігі
Қонақтарға көтеріңкі көңіл күй сыйлау үшін мектептің өнерпаздары дайындаған музыкалық тарту ұсынылады.