Кең байтақ Қазақстанның астанасы қай қала
Қарағанды қаласы • №42 «Тілек» балабақшасы
Тәрбиеші-педагог: Сакенова Калкен Сериковна
Тақырыбы: Қазақстанның жер байлығы
Бұл ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті балаларға Қазақстан Республикасының жер көлемі туралы түсінік беріп, елімізде өндірілетін қазба байлықтардың қай өңірден шығатынын таныстыруға бағытталған. Сонымен қатар сөздік қорын, ой-өрісін дамыту, дұрыс сөйлеуге жаттықтыру және Отанға, туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру көзделеді.
Мақсаты
- Қазақстанның жер көлемі туралы түсінік қалыптастыру.
- Қазба байлықтардың қай өңірлерде өндірілетінін үйрету.
- Сөздік қорын байыту, ойлауын дамыту, дұрыс сөйлеуге жаттықтыру.
- Отанға, туған жерге сүйіспеншілікті күшейту.
Бөлімдер мен тәсілдер
Бөлімі
Қоршаған орта, Экология
Әдіс-тәсілдер
Түсіндіру, әңгімелесу, сұрақ-жауап, ойын.
Сөздік жұмыс
Кең байтақ, құнарлы, мұнара, көмір, қала атаулары.
Көрнекі құралдар
Сабақты бастау: «Жақсы!» ширату ойыны
Балалардың көңіл күйін көтеріп, сабаққа зейінін жинақтау үшін қысқа ойын өткізіледі. Әр сұрақтан кейін балалар қимылмен көрсетіп, «Жақсы!» деп жауап береді.
- 1 Күннің шыққаны жақсы ма? (күнді бейнелеу) — Жақсы (алақан соғу)
- 2 Желдің соққаны жақсы ма? (желді бейнелеу) — Жақсы
- 3 Достарыңмен жүрген жақсы ма? (бір адым жасау) — Жақсы
- 4 Туған өлкеде жүрген жақсы ма? (құшақ жаю) — Жақсы
- 5 Қазақстандық болған жақсы ма? (бас бармақ көрсету) — Жақсы
Әңгімелесу: «Қазақстандық» деген кім?
Тәрбиеші балаларға: «Қазақстандық болған жақсы деп айттыңдар. Ал Қазақстандық деп кімді айтамыз?» — деген сұрақ қояды. Балалардың жауабын толықтырып: Қазақстанда тұратын әр адам — Қазақстандық екенін түсіндіреді.
- Біздің Отанымыз — Қазақстан. Қазақстан — тәуелсіз, егеменді мемлекет.
- Мемлекеттік рәміздер: Елтаңба, Ту, Әнұран.
- Астанасы — Астана.
- Біз тұратын қала — Қарағанды.
Ойын: «Қала аттары»
Тәрбиеші допты бір балаға лақтырады, бала Қазақстанның бір қаласының атын айтады. Осылайша балалар қалалардың атауын еске түсіріп, сөйлеу дағдысын дамытады.
Картамен жұмыс: жер байлықтары қай өңірде?
Балалар Қазақстан картасына қарап, еліміздің кең байтақ екенін және табиғатының алуан түрлілігін байқайды: орман, көл, тау, пайдалы қазбалар. Әр қалаға тоқталып, сол өңірдің негізгі байлығымен танысады.
Қарағанды — көмір
- Қолданылуы: үйлерді жылыту, жылу өндіру.
- Қасиеті: жанады.
- Түсі: қара, жылтыр.
Қызылорда — күріш
- Күріш сулы жерде өседі.
- Пішіні: сопақша.
- Күріштен түрлі тағам дайындалады.
Қостанай — бидай
- Бидайдан ұн, нан өнімдері жасалады.
- Дән пішіні: дөңгелекше.
Атырау — мұнай
- Мұнайдың түсі көбіне қара.
- Мұнайдан көптеген өнім алынады, соның ішінде парафин.
- Парафиннен шам жасалады (жарық өшкенде және мерекелік безендіруде қолданылады).
Шымкент — мақта
Мақта — жұмсақ, үлпілдек талшық. Балалар мақтаны қолмен ұстап көріп, оның сипатын сипаттайды.
- Мақтадан көрпе, жастық және тоқыма бұйымдары жасалады.
- Тұрмыста кең қолданылады.
Қорытынды ой: Қазақстан — үлкен мемлекет. Әр өңірдің өзіне тән табиғи байлығы бар, сол байлық ел игілігіне қызмет етеді.
Сергіту сәті: «Табиғатпен сырласу»
Балалар орнынан тұрып, туған жердің әсем табиғатын көз алдына елестетеді: мөлдір су, жайқалған гүл, көк майса. Қимыл-қозғалыс арқылы шағын «саяхат» жасайды.
- 1 Бұлаққа келдік: алға иілеміз, су аламыз, ішеміз — рахат!
- 2 Алма ағашын көрдік: оң аяқ алға, сол аяқ өкшесі көтеріледі, алманы аламыз да тістейміз — тәтті!
- 3 Раушан гүлін иіскейміз: алға иілеміз, гүлді алып, иіскейміз, қажет емес ауаны сыртқа шығарамыз.
Қорытынды: Бұлақ — денсаулық, алма — рухани байлық, гүл — бақыт сыйлайды.
Сұрақ-жауап: саяхат және табиғат туралы әңгіме
Балалар өздері барған қалаларын еске түсіріп, картадан көрсетеді. Сол жердің табиғаты қандай болғанын, не көргенін әңгімелейді. Белгі ретінде картаға жұлдызша немесе жалау қойылады.
Бағыттаушы сұрақтар
- Қай қалаға бардың?
- Онда нені көрдің?
- Табиғаты қандай екен?
Жұмбақтар: өңір байлығын тап
Балалар жұмбақтың шешуін табады да, сәйкес суретті картадағы қала тұсына орналастырады.
Қарағандының байлығы
Баласымын даланың,
Туғаннан даңқтымын, қарамын.
Қыс келсе үйді жылытып,
Пештен-пешке жанамын.
Жауабы: көмір
Қостанайдың байлығы
Алтын, сары тоны бар,
Қауызында дәні бар.
Жауабы: бидай
Қызылорданың байлығы
Күнді сүйемін,
Күллі жұртқа ырыспын.
Алсын деп мол өнім,
Ала жаздай су іштім.
Жауабы: күріш
Ұжымдық жұмыс: Қазақстан картасын құрастыру
Балалар үш топқа бөлініп, түрлі-түсті қағаздан қиылған қалалар суреттерін ватманға жапсырып, Қазақстан картасын құрастырады. Тәрбиеші карта бағытын түсіндіре отырып, тапсырманы математикамен байланыстырады.
Жапсыру реті (бағдарлау)
- Ортасына — Қарағанды қаласы.
- Қарағандының үстіне — Астана қаласы.
- Оң жақ жоғарғы бөлікке — Павлодар.
- Павлодардың астына — Алматы.
- Сол жақ төменгі бөлікке — Атырау.
Дайын болған топтар жасаған картасын көтеріп көрсетіп, қандай қалаларды құрастырғанын атап шығады.
Қорытынды
Балалар Қазақстанның қалалары мен жер байлықтары туралы көп мәлімет алды. Барлық қазынамыз жерден алынады. Сондықтан жерді қорғап, аялап, табиғатты таза ұстау — әрқайсымыздың міндетіміз.
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: «Қазақстанның жер байлығы»