Жел бағытын, жылдамдығын өлшейтін құрал
І. Тайғақтас
География мен гидросфера тақырыбына арналған кіріспе бөлім. Негізгі мақсат — білімді шапшаң әрі дәл қолдану.
Бөлімге өту сұрақтары
- 1) Жер шарында судың қай түрі көбірек? Тұзды су — 96,5%
- 2) Барлық тіршілік судың қай түрін пайдаланады? Тұщы су — 2,5%
- 3) Гидросфера дегеніміз не? Жердің су қабығы
Ұяшық тапсырмалары (4 таңдау)
1) География ұғымын енгізген кім?
Жауап: Эратосфен
2) Жердің радиусы қанша км?
Жауап: 6371 км
3) Экватордың ұзындығы қанша?
Жауап: 40 000 км
4) Жер өз осін қанша сағатта толық айналып өтеді?
Жауап: 24 сағат
ІІ. Зырылдақ
Карта, масштаб және географиялық тор ұғымдарын бекітуге арналған бөлім.
Бөлімге өту сұрақтары
- 1) Кішірейтілген шартты белгілер арқылы жер бетін кең көлемде бейнелеу қалай аталады? Географиялық карта
- 2) Территорияны планға немесе картаға бейнелеуде қанша есе кішірейтілгенін көрсететін бөлшек сан қалай аталады? Масштаб
- 3) Кез келген картаны жасау үшін қандай тор құру қажет? Градус торы
Ұяшық тапсырмалары (4 таңдау)
1) Ауыспалы жел қалай аталады?
Жауап: Муссон
2) Ең күшті жел қалай аталады?
Жауап: Дауыл
3) Тәулігіне бағытын екі рет ауыстыратын жел қалай аталады?
Жауап: Бриз
4) Желсіз, тымық ауа райы қалай аталады?
Жауап: Штиль
ІІІ. Мерген
Жанкүйерлермен ойын. Қатысушылар нысананы көздеп «атады»: сұраққа жауап беріп, жинаған ұпайын өз тобына қосады. Әр ойыншыға 3 мүмкіндік беріледі.
Сұрақтар
- 1) Масштаб қандай түрлерге бөлінеді? Жауап: 3 түрге: сандық, атаулық, сызықтық.
- 2) Масштабына қарай карталар нешеге бөлінеді? Жауап: 3-ке: ірі, орта, ұсақ.
- 3) Атмосфера неше қабатқа бөлінеді? Жауап: 3-ке: тропосфера, стратосфера, атмосфераның жоғарғы қабаты.
ІV. Қиын қия
Табиғат қабықтары, табиғат зоналары және ресурстар туралы сұрақтар. Мұнда дәлдік пен логика маңызды.
Бөлімге өту сұрақтары
- 1) Барлық қабаттарды біріктіретін Жер қабығы қалай аталады? Биосфера
- 2) Құнарлы топырағымен ерекшеленетін табиғат зонасы қалай аталады? Тропиктік орман
- 3) Қалпына келмейтін табиғат ресурстарына не жатады? Минералдар
Ұяшық тапсырмалары (4 таңдау)
1) Жеңіл, үйіліп жатқан жүнге немесе мақтаға ұқсайтын бұлттар қалай аталады?
Жауап: Будақ бұлттар
2) Өте биікте, малдың ішкі шарбы майына ұқсайтын бұлттар қалай аталады?
Жауап: Шарбы бұлттар
3) Қара түсті, жазда жиі кездесетін, көбіне жаңбырлы бұлттар қалай аталады?
Жауап: Будақ бұлттар
4) Аласа, сұрғылт, көбіне күзде болатын бұлттар қалай аталады?
Жауап: Қабат бұлттар
V. Аспалы жол
Литосфера, платформалар және метеорологиялық құралдар бойынша қорытынды бөлім.
Бөлімге өту сұрақтары
- 1) Жер шарының сыртқы қатты тас қабаты қалай аталады? Литосфера
- 2) Жер қыртысының ежелгі, тұрақты бөлігін қалай атайды? Платформа
- 3) Литосфералық тақталар жылына қанша см-ге қозғалады? 2–5 см
Ұяшық тапсырмалары (4 таңдау)
1) Ауа қысымын өлшейтін құрал
Жауап: Барометр
2) Желдің бағыты мен жылдамдығын өлшейтін құрал
Жауап: Флюгер
3) Ауа температурасын өлшейтін құрал
Жауап: Термометр
4) Жауын-шашын мөлшерін өлшейтін құрал
Жауап: Жауын-шашын өлшеуіш
Өткізу тәртібі (қысқаша)
- Оқушылар 3 топқа бөлінеді және өз топтарын таныстырады.
- Әр бөлімге өту үшін топ басшысы сұраққа жауап береді (дұрыс болса — 5 ұпай).
- Одан кейін топ ұяшық таңдап, тапсырманы орындайды (дұрыс болса — 10 ұпай).
- Бөлімдер топтар арасында кезекпен орындалады; «Мерген» бөлімінде жанкүйерлер ұпай жинап, тобына қосады.
Ескерту
Бұл материалды сабақта немесе сыныптан тыс шарада қолдануға болады. Сұрақтар мен ұпай санын сынып деңгейіне қарай бейімдеуге рұқсат.