Жас шыбықтың бүр ашқаны әдемі, Алма ағаштың гүл ашқаны әдемі

Жап-жаңа жылтыраған көп шегені құрылысқа әкеліпті. Оларды жас шебер жігіт көріп: «Пах-пах, неткен әдемі еді, біркелкі түзуі-ай!» — деп қызыға сүйсінеді.

Шегелер өздерін мақтағанға қуанып: «Енді тезірек іске кіріссек екен, сонда мына жас шебер біздің мықтылығымыз бен беріктігімізді де көрер еді», — десіп, сыбырласа жымыңдайды.

Солардың ішінде бір шегенің қырсығы ұстайды. «Неге мен басқалармен бірдей болуым керек? Мен бұлардан артықпын. Сондықтан бөлек жүргенім жөн, әйтпесе ерекшелігім көрінбей, көптің бірі болып қаламын», — деп, жолдастарының қатарынан секіріп түсіп, кетіп қалады.

Ал шындығында, қырсық шегенің өз құрбыларынан титтей де айырмашылығы жоқ еді. Ол салынып жатқан үлкен құрылысты аралап жүреді. Құрылыс болған соң жұмыс көп: талай жерге шеге керек, бірақ қырсық шегенің еш жерге бұрылғысы келмейді. Қалпағын қырлап киіп, түзу аяқтарын тәкаппарлана адымдап, жүре береді.

Бір күні найзағай ойнап, аспан гүрілдеп, қалың жаңбыр жауады. Жас шебер қатары бұзылмаған көп шегені құрғақ, қалқа жерге кіргізіп, үстін дұрыстап жауып қояды. Ал қырсық шеге ауыздықсыз ат секілді лағып, мақсатсыз қыдырып жүріп, жауынның астында қалады.

Қайда тығыларын білмей сасқалақтап, жалғыз өзі жол таба алмай, сүмектей су болады. Ол аздай жүгіріп бара жатқан біреу оны белінен басып кетеді. Қырсық шеге сол жатқанынан міз бақпай жата береді.

Балшықтың астында қанша уақыт болғанын өзі де білмейді. Жердің ыстығы өтіп, бүкіл денесі күйіп бара жатқанда ғана көзін әрең ашып, есін жинайды. Өзіне қараса, адам танымастай өзгеріп кетіпті: қалпағы мыжырылған, бұрын едірейіп тұратын қыры салтақ-салтақ, белі шодырайып, іші қабысып, екі бүктетіліп қалыпты.

Тұрып жүрейін десе тұра алмайды: ұмтылады, ышқынады, бірақ қозғалуға шама жоқ. Қырсық өзінің бейшара түріне күйініп, көз жасын төгеді. Амал қанша, одан жеңілдік болмайды.

«Неге осындай дәрменсіз күйге ұшырадым?» — деп ойлайды. Бәленің бәрі жолдастарын менсінбей, олардан бөлініп кеткеннен басталғанын түсінеді. Енді қайтсе де құрбыларына жетуді қалайды. Бірақ айтуға оңай болғанымен, орындауы қиын еді: бұрынғыдай тік басып жүре алмайды.

Бірде еңбектеп, бірде жамбасымен сырғып, сүйретіліп, шаршап, қажып, тот басып, баяғы құрылысқа әрең жетеді. Алғашында жолдастарының бірін де таба алмайды. «Олар да мен секілді жалғыз-жалғыздан тарап кетіп, құрыған болар» деп ойлайды.

Алайда біраздан соң жан-жағына зер салып қараса, жолдастарының бірқатары жаңа салынған ғимараттың есік жақтауларында, енді бірқатары үй шатырларында — әрқайсысы өз орнын тауып, қызмет етіп тұрғанын көреді. Бір ғажабы, олардың көңіл күйі бұрынғыдан да көтеріңкі, өңдері де ажарлы көрінеді.

Сонда тәкаппар шеге: «Мен де осылардай өз орнымды тауып, халыққа пайдамды тигізер едім», — деп армандайды. Бірақ ол іске жарамсыз болғандықтан, ешбір шебер оны бірден пайдаға асыра қоймайды.

Күндердің бір күнінде бір жас шебер қисық шегені алып, төске салып, балғамен әбден ұрып түзетеді. Сосын оны апарып киім ілгішке қағып қояды. Сол сәттен бастап әлгі шеге елге қызмет етіп, пайдаға жарап тұрғанына қатты қуанады.