Қазақша рефераттар

Қыз балалардың киімін ата

Маңғыстау облысы • Қарақия ауданы • Жетібай селосы

Бастауыш сынып мұғалімі: Утегенова Айнур Жолдасовна

Еңбек сабағы (сабақ сценарийі)

Мақсаты

  • Оқушыларға ұлттық киімдер туралы мағлұмат беру және қазақтың ұлттық киім атауларымен таныстыру.
  • Балаларға арналған қазақтың ұлттық киімін аппликация әдісімен сәндеуді үйрету.
  • Шығармашылық, шапшаңдық, қызығушылық қабілеттерін дамыту.
  • Ұлттық өнерді құрметтеуге, киімді күтіп киюге, ұқыптылық пен ұжымшылдыққа тәрбиелеу.

Сабақ барысы

Бұл сабақта оқу үдерісі ойын желісімен өріледі: балалар «сиқыр әлеміне» тап болып, тапсырмаларды орындау арқылы өз сыныбына қайта оралады. Әр кезеңде ұлттық киім, ою-өрнек, еңбекке баулу және топтық жұмыс дағдылары қатар дамытылады.

1) Ұйымдастыру кезеңі

Сюжеттік кіріспе

Балалар сыныпқа жиналып кіргенде оларды Сиқыршы қарсы алады. Ол сиқырлы таяғының көмегімен балаларды өз әлеміне «шақырғанын» айтып, сыныпқа қайта оралу үшін бірнеше тапсырма орындауды ұсынады.

Диалог өзегі

Сиқыршы: «Сәлеметсіңдер ме, балалар? Сиқыр әлеміне қош келдіңдер!»

Мұғалім: «Біз сабағымызды оқуымыз керек еді. Қайта оралуымызға көмектесесіз бе?»

Сиқыршы: «Тапсырмаларымды орындасаңдар, міндетті түрде сыныптарыңа қайта ораласыңдар. Тапсырмалар еңбек сабағына байланысты.»

Мұғалім балаларды бірлесе әрекет етуге шақырады: тапсырмаларды тез әрі ұйымшылдықпен орындасақ, сыныпқа қайта ораламыз.

2) Шаттық шеңбері: еңбек туралы өлең

Қарым-қатынас

Сиқыршы балалардың дауысын естіп, тақпақ айтуды сұрайды. Мұғалім бұл тапсырманы еңбек тақырыбымен байланыстырып, өлеңді хормен айтуды ұсынады.

«Еңбек» өлеңі

Гүл өсірсең терлеп,

Мұның аты — еңбек.

Кесте тіксең зерлеп,

Мұның аты — еңбек.

Сабағыңа жөндеп

Әзірленсең — еңбек.

Қиындықтың бәрін

Еңбек қана жеңбек.

Екпін: өлең балалардың еңбектің мәнін түсінуіне және сабақтың атмосферасын жылытуға қызмет етеді.

3) «Сиқырлы қолғап» ойыны: жұп табу және топқа бөліну

Топтық жұмыс

Сиқыршы мұғалімге конверт ұсынады. Ішінен «Сиқырлы қолғап» ойыны шығады. Мұғалім балаларға қолғаптың бір сыңарларын таратып береді, ал балалар өз жұбын тез табуы керек.

Сұрақ

Қолғаптың неше сыңары болады?

Жауап: екі сыңары болады.

Бақылау

Қолғаптардың айырмашылығы неде?

Жауап: түстері әртүрлі (қызыл, жасыл, көк, сары).

Нәтиже

Балалар қолғап түсіне сәйкес топтасып, 4 топқа бөлінеді.

4) Ой қозғау: ою-өрнек қайда кездеседі?

Талдау

Мұғалім балалардан қолғаптағы бейнелерді байқауды сұрайды. Балалар оның ою-өрнекпен әшекейленгенін айтады.

Балалардың жауаптары

  • Оюлар кілемде, алашада, киімдерде кездеседі.
  • Ою-өрнек текеметте, көрпеде, ыдыс-аяқта да болады.
  • Ұлттық киімдер ою-өрнекпен сәнделеді.

Келесі сұрақ: киімді кім тігеді және қай жерде тігіледі? Балалар «тігінші тігін шеберханасында тігеді» деп жауап береді.

5) «Шеберханаларға» бөліну

Рөлдік ойын

Мұғалім балаларға бүгін олардың «шебер» болатынын айтады. Әр топ өз шеберханасына орналасады — бұл әрі қызықты, әрі тапсырманы нақты ұйымдастыруға көмектеседі.

Топтардың атауы

  • 1-топ: «Сән» тігін шеберханасы
  • 2-топ: «Сымбат» тігін шеберханасы
  • 3-топ: «Көркем» тігін шеберханасы
  • 4-топ: «Өрнек» тігін шеберханасы

6) Ақпараттық бөлім: қазақтың ұлттық киімдері

Таныстыру

Мұғалім слайд арқылы ұлттық киімдер туралы қысқаша мәлімет береді. Қазақтың ұлттық киімдері мазмұнына қарай үш топқа бөлінеді:

Бас киім

Тақия, бөрік және т.б.

Сырт киім

Шапан, камзол және т.б.

Аяқ киім

Кебіс және т.б.

Негізгі ой: киімдер жас ерекшелігіне (балалар/үлкендер) және жынысына (әйел/ер) қарай түрленеді, бірақ барлығына ортақ белгі — ұлттық нақыштағы ою-өрнекпен әшекейленуі.

Мұғалім ұлттық ою-өрнек атауларын еске түсіруге ынталандырады (балалардың жауаптары тыңдалады).

7) «Сиқырлы қобдиша»: шығармашылық тапсырма (аппликация)

Практика

Келесі тапсырма — «сиқырлы қобдиша». Мұғалім қобдишаны ашқанда ішінде аяқталмаған суреттер шығады: ұлттық киім киген балалардың бейнелері, бірақ киім бөліктері мен өрнектері толық емес.

Тапсырма

Әр топ берілген ою-өрнектерді пайдаланып, суреттегі балалардың жетіспей тұрған киімін толықтырып, сәндеп аяқтайды.

Нәтиже

Қуыршақ/кейіпкер киімі оюлармен безендіріліп, тұтас композиция жасалады.

Қауіпсіздік

Қайшымен және желіммен жұмыс кезінде қауіпсіздік ережелері еске салынады.

8) Сергіту сәті: «Сиқырлы тақия» ойыны

Белсенділік

Балалар дөңгеленіп отырады. «Сиқырлы тақия» кімнің басына кисе, сол бала тапсырма орындайды: сұраққа жауап береді, өлең айтады немесе жұмбақ шешеді.

Жұмбақтар

  • Аузы аңқайып қалады, босағада тұрады.

    Жауабы: кебіс

  • Бес ін, бес іннің аузы бір ін.

    Жауабы: қолғап

  • Ерте тұрдым, екі айыр жолға түстім.

    Жауабы: шалбар

Сұрақтар мен тапсырмалар

  • Бас киім түрлерін ата.
  • Қыз балалардың киімдерін ата.
  • Әжелердің киімдерін ата.
  • Тігіншіге қажетті құралдарды ата.
  • Өлең айтып бер.
  • Ән айтып бер.
  • Ою түрлерін ата.

9) Қорытынды: сыныпқа оралу

Қорытынды

Сиқыршы балалардың тапсырмаларды жақсы орындағанын айтып, ризашылығын білдіреді. Балалар сыныпқа қайтқылары келетінін айтады.

Сиқырлы сәт

Сиқыршы балаларға көздерін жұмуды өтінеді де, сиқырлы сөзін айтады: «Аққалай, мақалай, сүф!»

Осылайша балалар өз сыныбына қайта оралады.

Түйін: сабақ ойын, зерттеу және қолөнер әрекеті арқылы ұлттық киімдер мен ою-өрнек мәнін түсіндіріп, балалардың шығармашылығын және топпен жұмысын күшейтеді.