Қазақша рефераттар

Қала теңіз және әуе порты

Бұл сабақ жоспары оқушыларды Қазақстан қалаларымен таныстырып, біріккен сөздер арқылы жасалған қала атауларын талдауға және әдебиетпен байланыстыра ой қорытуға бағытталған.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оқушылардың елтанушылық білімін арттыру, жаңа мәлімет беру.

Тәрбиелік

Отанды сүюге, тіл мәдениетіне, сұлулыққа, сезімталдыққа, имандылыққа және адамгершілік құндылықтарға тәрбиелеу.

Дамытушылық

Әңгімелей білуге, ойын жүйелі жеткізуге, мәнерлеп оқуға, сөздік қор мен тілдік дағдыны дамытуға ықпал ету.

Сабақтың барысы

  1. I

    Ұйымдастыру кезеңі

    Сәлемдесу, сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, назарды тақырыпқа шоғырландыру.

  2. II

    Үй жұмысын тексеру

    Өткен тақырыпқа байланысты тапсырмаларды сұрақ-жауап арқылы талдау, қателерді түзету.

  3. III

    Жаңа сабақ

    1) Біріккен сөзден жасалған қала атаулары

    Оқушылар күрделі сөздерден тұратын Қазақстан қалаларының атауларын атайды:

    • Талдықорған қала атауы
    • Екібастұз қала атауы
    • Көкшетау қала атауы
    • Бурабай қала атауы
    • Ақтөбе қала атауы
    • Қызылорда қала атауы
    • Жезқазған қала атауы

    2) Тақырыпты ашу

    Мұғалім сұрақ қояды: «Бұл қалаларды жалпы қалай атауға болады?» Оқушылар жауап береді: «Қазақстан қалалары».

    Бұдан кейін слайд-шоу көрсетіліп, суреттер арқылы әр қала туралы қысқаша мәлімет беріледі. Сабақта Қазақстанның төрт қаласымен танысу жоспарланады, олардың бірі — Петропавл — оқушылардың өз баяндамасы арқылы ашылады.

    Қазақстанның қалалары: қысқаша таныстырылым

    Ақтау

    Маңғыстау облысы

    Ақтау — Қазақстанның оңтүстік-батысындағы қала, Маңғыстау облысының орталығы. Қалада теңіз және әуе порты бар. Ол Каспий теңізінің жағасында орналасқан.

    1964–1991 жылдары қала украин ақыны Тарас Шевченконың құрметіне Шевченко деп аталған. Ақтау — өндірістік қала: мұнда мұнай мен газ өндіріледі.

    Ерекшелігі: көшелердің атауы жоқ, мекенжайлар шағынаудан арқылы беріледі (қалада 29 шағынаудан бар).

    Семей

    Шығыс Қазақстан

    Семей — Шығыс Қазақстан өңіріндегі ірі қалалардың бірі. Қала Ертіс өзенінің екі жағасына орналасқан. Халқы 300 мыңнан асады.

    Ертістің қос жағасын көріктендірген Семей — сәулеті мен рухани тынысы үйлескен әсем қалалардың қатарында. Бұл пікірді қала тұрғындары ғана емес, қонақтар да жиі айтады.

    Алматы

    Оңтүстік-шығыс Қазақстан

    Алматы — Қазақстанның ең үлкен қаласы. Ол Тянь-Шань тауларының солтүстігінде, Іле Алатауының баурайында орналасқан. 2011 жылғы дерек бойынша қала халқы 1 434 755 адам болған.

    Таулар етегіндегі бұл шаһарды «бақша-қала» деп атауы бекер емес: көктемде алма, өрік, шие гүлдеп, қала ерекше құлпырады. «Алматы» атауы алма сөзімен байланысты, дәл осы өңірде әлемге әйгілі апорт алмасы өседі.

    Тарихи атаулары: 1921 жылға дейін — Верный; орта ғасырларда — Алмату (Алмалы).

    3) Жаңа сөздер

    Тақырыпқа қатысты жаңа сөздермен таныстыру, мағынасын түсіндіру, сөйлем ішінде қолдану.

    4) Оқулықпен жұмыс

    «Қазақстан қалалары» мәтінін оқулықтан оқу, мазмұнын түсіну, аудару және негізгі ойды анықтау.

    5) Топтастыру тапсырмасы

    Қалаларды белгілі бір белгілеріне қарай топтастыру (географиялық орны, ерекшелігі, табиғаты, өндірісі және т.б.).

    6) Әдебиетпен байланыстыру

    Ақын-жазушылардың қай өңірмен байланысты екенін анықтау:

    • Абай — Шығыс Қазақстан, Семей
    • Ыбырай — Қостанай облысы
    • Сәкен — Жезқазған
    • Ғабит — Солтүстік Қазақстан, Петропавл
    • Бейімбет — Қостанай облысы, Таран ауданы

    7) Біріккен сөздер бойынша бекіту

    Қала атауларының бір бөлігі бөлек жазылып беріледі. Оқушылар оны дұрыс нұсқасына келтіріп, біріккен сөз ретінде жалғастырып жазады.

    Тапсырма үлгісі

    «Екі бас ...» → Екібастұз

    Тапсырма үлгісі

    «Қызыл ...» → Қызылорда

    Тапсырма үлгісі

    «Ақ ...» → Ақтөбе

Қорытынды

Сабақ барысында оқушылар Қазақстан қалалары туралы мәлімет алып, қала атауларындағы біріккен сөздердің ерекшелігін байқады. Әдебиетпен байланыс тапсырмасы арқылы өңір мен тұлға арасындағы сабақтастықты түсініп, өз ойын жүйелі жеткізу дағдысын бекітті.