Мәдениет тобының сұрақтары
Сабақтың тақырыбы
Ұлттық код: ұлттық мәдениет, салт-дәстүріміз.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- Оқушылардың қазақ халқының салт-дәстүрі туралы білімін тереңдету.
- Адамгершілік қасиеттердің халықтың салт-дәстүрімен сабақтастығын түсіндіру; еліміздегі кейбір салт пен ырымдарды үйрету.
- Ұлттық мәдениетке, халқымыздың тарихына қызығушылықты арттыру; салт-дәстүрді сақтауға және дамытуға дайын азамат қалыптастыру.
- Имандылық, инабаттылық, ізеттілік қасиеттерін қалыптастыру; адамгершілікке, елін сүюге және құрметтеуге тәрбиелеу.
Дамытушылық
- Материалдық мәдениет туралы түсінікті кеңейту, мәдениетті жан-жақты қырынан тануға көмектесу.
- Қазақ халқының материалдық мұрасына «саяхат» жасату арқылы білімді еске түсіріп, ой-өрісті дамыту.
Тәрбиелік
- Қазақ халқының бай мәдениетіне қызығушылықты күшейту және эстетикалық тәрбие беру.
Сабақтың ресурстары
Көрнекілігі
Интерактивті тақта, презентация, флипчарт, кітап көрмесі, буклеттер.
Әдісі
Баяндау, сұрақ-жауап, пікір алмасу, білім алушылардың шығармашылық жұмысы және т.б.
Пәнаралық байланыс
Әдебиет, орыс әдебиеті, қазақ тілі, тарих, өнер.
Кіріспе сөз
Мұғалім: «Сәлеметсіздер ме, балалар! Бүгін біз салт-дәстүріміз туралы әңгіме қозғаймыз. Әр ұлттың өзіндік ерекшеліктері болатыны белгілі. Тәрбиеміз ананың ақ сүтінен, ана әлдиінен, атаның қасиетті сөздерінен бастау алады.
Халқымыздың тәлім-тәрбие тәсілдері мен өмірлік тәжірибесі өте мол. Әдет-ғұрпымызды, дәстүрімізді, тарихымызды білу және қастерлеу — әрқайсымыздың борышымыз. Бүгінгі сабақ халқымыздың аса қадірлі салт-дәстүрлеріне, тарихына және бізге жеткен мұраларына арналады.
Ата-бабамыз қастерлеп келген, біз әлі толық танып үлгермеген тарихи маңызы зор мұралар да аз емес. Олардың өсиеті мен аманаты — ұлт жадының өзегі.
І. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу
- Түгендеу
- Сергіту
- Топқа бөлу
Топтық жұмыс: «Салт-дәстүрін білген — елін сүйген азамат»
Әр топ өздеріне берілген дәстүрдің мәнін түсіндіріп береді. Дұрыс жауапқа 1 ұпай беріледі.
«Мәдениет» тобы
7 сұрақ1) Байғазы
Балалар мен жастардың жаңа киіміне немесе қуанышты сәттеріне байланысты берілетін сый.
2) Тәбәрік
Біреу ойын-тойда жүлде алса немесе құдалықта кәде берілсе, жанындағыларға үлес тарату дәстүрі.
3) Кәде
Айтта, ойын-тойда, мерекелерде берілетін сый. Той кәделеріне: тойбастар, айттық, көрімдік, тәбәрік, жыртыс, сарқыт жатады.
4) Жеті ата
Бала, әке, ата, арғы ата, баба, түп ата, тек ата.
5) Қазан шегелеу
Әзіл-қалжыңы жарасқан адамдар бірінің үйіне жиналып: «Осы үйдің қазанын шегелей келдік», — деп келеді. Үй иесі қонақжайлық танытып, қонақасы береді. Мағынасы — «қонақ бола келдік».
6) Қорықтық құю
Қорыққан, шошынған адамға қорықтық құйып ем жасау дәстүрі.
7) Ұшықтау
Тамақтан немесе иістен уланып, жайсызданған адамды ұшықтау арқылы емдеу.
«Тұлпар» тобы
7 сұрақ1) Тұсаукесер тойы
Сәби жүре бастағанда «тез жүріп кетсін» деген ниетпен жасалатын дәстүр. Арнайы жіп дайындалып, жүрісі шапшаң адамға кестіріледі.
2) Тілашар тойы
Бүлдіршін жеке сөздерді айта бастағанда, тілі тез шығсын деген ырыммен өткізілетін дәстүрлі тілашар.
3) Атқа мінгізу
Бала буыны бекіп, ат үстінде өзін ұстай алатын шаққа жеткенде ашамай ерге мінгізіп үйрету дәстүрі.
4) Сүндет тойы
Ер балаларды 5–7 немесе 9 жасында сүндетке отырғызуға байланысты өткізілетін той.
5) Тоқымқағар
Бала алғаш рет үйінен алыс сапарға шыққанда жасалатын дәстүр.
6) Қымызмұрындық
Мамырдан маусымға дейін жалғасатын жазғы үлкен той. Бұл кезде мал отығып, биелер желіге байланып, қымыз жиналады. Ағайын-туыс бірін-бірі қымызға шақырып, құран оқылып, мал сойылады, түрлі ойын-сауық пен жарыстар ұйымдастырылады.
7) Мизам (Сабан той)
Күз айында диқандар мен бағбандардың құрметіне арналған мереке. Бұл тойда түрлі жарыстар мен ойын-сауық өткізіледі.
Дерек
Өңір
Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Б. Момышұлы ауылы.
Мектеп
№29 Александр Герцен атындағы орта мектеп.
Мұғалім
Мадибекова Б. А.
Ескертпе
Материалда «Ұлттық код: ұлттық мәдениет, салт-дәстүріміз» тақырыбы бойынша жүктеу/слайд жүктеу туралы сілтемелік жолдар кездеседі. Бұл жазбада олар мазмұн ретінде берілмеді.