Жалаң және жайылма сөйлем
Сабақ туралы
Сабақтың тақырыбы
Жалаң және жайылма сөйлем
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Сабақтың әдістері
- Сұрақ–жауап
- Түсіндіру
- Тірек-сызба
- Интерактивті тақтамен жұмыс
Пәнаралық байланыс және көрнекілік
Пәнаралық байланыс: Ана тілі
Көрнекілігі: суреттер
Сабақтың мақсаты
1) Білімдік
Жалаң және жайылма сөйлем туралы түсінік беру. Сөйлемнің жалаң және жайылма болып бөлінуі тұрлаулы және тұрлаусыз мүшелерге байланысты екенін меңгерту.
2) Дамытушылық
Оқушылардың өз бетімен жұмыс істеуі арқылы ойлауын, сөйлеу дағдысын дамыту.
3) Тәрбиелік
Оқушыларды топпен жұмыс жасауға тәрбиелеу.
Қызығушылықты ояту
Сабақ өлең жолдарымен басталып, оқушыларды мазмұн арқылы тапсырмалар әлеміне жетелейді.
Қансонарда шығады бүркітші аңға,
Тастан түлкі табылар аңдығанға.
Жақсы атпен тату жолдас — бір ғанибет,
Ыңғайлы ықшам киім — аңшы адамға.
Сабақтың идеясы
Бүгінгі сабақ ерекше: өлеңде айтылғандай, біз аңшымен бірге «аңға шығамыз» — тапсырмалар орындаймыз, жаңа ұғымдарды нақты мысалдар арқылы бекітеміз.
Сабақтың барысы
Әр кезең нақты мақсатқа бағытталып, тапсырмалар арқылы біртіндеп күрделенеді.
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сыныпты жұмысқа бағыттау, сабақтың форматын түсіндіру және оқу мотивациясын ояту.
2) Үй тапсырмасын тексеру
3–4-слайд
76-жаттығу
Өлеңді жатқа айту. Соңғы екі сөйлемді сөйлем мүшелеріне талдау.
Тест тапсырмасы
Өткен тақырып бойынша қысқа тексеру жұмысы.
3) Жаңа сабақ
5–8-слайд
Негештің сұрағы
Оқушыларды жаңа ұғымға жетелейтін бағыттаушы сұрақтар.
Тірек-сызба
Жалаң және жайылма сөйлемнің құрылымын сызба арқылы түсіндіру.
Суретпен жұмыс
«Қыс» тақырыбындағы суретке қарап сөйлем құрау және талдау.
Мысал сөйлемдер
Қыс келді.
Сөйлем мүшелеріне талдау, ережені тұжырымдау.
Балалар шаңғымен сырғанады.
Сөйлем мүшелеріне талдау, жалаң/жайылмасын анықтау.
Оқулықпен жұмыс
49-жаттығу
Сөздерден сөйлем құрау. Құрастырған жалаң және жайылма сөйлемдерді «пойыз вагондарына» орналастыру арқылы жіктеу.
4) Сергіту сәті
9–10-слайд
Қимыл-қозғалысқа арналған қысқа үзіліс. Ойын элементі: «Түлкі ұстау».
5) Бекіту тапсырмалары
10–14-слайд
81-жаттығу
Жалаң → жайылма
Берілген жалаң сөйлемдерді жайылма сөйлемге айналдырып жазу, нәтижесін талдау.
Үлгі 1
Оқушылар кездесті. → Оқушылар Батырмен кездесті.
Үлгі 2
Жолаушылар жақындады. → Жолаушылар Астанаға жақындады.
Сәйкестендіру (тест)
Сөйлемдерді түріне қарай топтастыру: жалаң сөйлем және жайылма сөйлем.
Жалаң сөйлемдер
- Бау байланды.
- Күн жылынды.
Жайылма сөйлемдер
- Керек-жарақтың бәрі бар.
- Ұшақ биікке көтерілді.
Ребус
Ребус шешу арқылы тақырыпты бекіту.
Тілдік қорытынды
Тіл — қылыштан өткір.
Жайылма сөйлем ретінде талдау.
Қорытындылау
Венн диаграммасы арқылы жалаң және жайылма сөйлемнің ұқсастығы мен айырмашылығын жүйелеу.
Жалаң сөйлем
Тек тұрлаулы мүшелерден тұрады.
Жайылма сөйлем
Тұрлаулы мүшелермен бірге тұрлаусыз мүшелер де қатысады.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
Тақырып бойынша сөйлемдер құрастырып, олардың жалаң немесе жайылма екенін дәлелдеп жазу.
Бағалау
Сабаққа қатысуы, тапсырмаларды орындауы және талдау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.