Сөз табы ұғымымен таныстыру және сөз таптары туралы түсінік беру
Сабақтың тақырыбы: Сөз таптары
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды сөз табы ұғымымен таныстыру және сөз таптары туралы түсінік қалыптастыру.
Сабақтың міндеттері
- Әрбір сөздің белгілі бір ұғымды білдіретінін, сөйлемдегі сөздердің орны мен олардың өзара мағыналық байланысы болатынын түсіндіру.
- Өз бетімен жұмыс арқылы теориялық ойлауын, жазба тілін және байланыстырып сөйлеуін дамыту; шығармашылық қабілетін күшейтіп, пәнге қызығушылығын арттыру.
- Білімпаздыққа, еңбексүйгіштікке және ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың әдістері
- Түсіндіру
- Сұрақ-жауап
- Ойын
- Өз бетімен жұмыс
- СТО әдістері
Сабақтың түрі және көрнекілігі
Сабақтың түрі: аралас
Көрнекілігі: интерактивті тақта, мазмұнды суреттер, кесте
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
- Сабақтың мақсатын хабарлау.
- Психологиялық дайындық: қыс туралы қысқаша әңгіме.
II. Үй тапсырмасын тексеру
«Ой қозғау» стратегиясы
Өткен материалды бекіту: «Қар лақтыру» ойыны арқылы сұрақтарға жауап беру.
Қайталау сұрақтары
- Сөз құрамы нешеге бөлінеді?
- Түбір деген не?
- Қосымша дегеніміз не? Ол нешеге бөлінеді?
- Жұрнақ дегеніміз не?
- Жалғау туралы кім айтады?
- Жұрнақ пен жалғаудың айырмашылығын дәлелде.
«Қызығушылықты ояту»
Сурет арқылы әңгіме жүргізу.
- Бүгінгі ауа райы қандай? Аспанның күйі қандай болып тұр? Бұлтты
- Жиі-жиі не жауады? Қар
Ойын: «Бұлттан әріптер жауады»
Сұрақтар арқылы негізгі ұғымдарға жетелеу:
- Дыбыстардан не құралады?
- Сөз дегеніміз не?
Негізгі ой
Сөз — заттың атауы
Сөз — қимылдың атауы
Сөз — сапаның атауы
Сөз — санның атауы
III. Негізгі бөлім
Ертегі арқылы түсіндіру
Ерте, ерте ертеде біз білмейтін бір елде сөздер өмір сүріпті. Ол ел Морфология деп аталыпты. Бір күні кең сарайда тұрған сөздер бір-бірімен келісе алмай: «Сен ұзынсың, мен қысқамын. Сен көпшілсің, көп мағына бересің, анаумен де мынаумен де тіркесесің. Ал мен бір мағына беріп, оқшау жүргенді ұнатамын», — деп айтысады.
Мұны естіген хан сөздерді жинап алып: «Өз мағыналарыңа қарай, жауап беретін сұрақтарыңа және өзіндік ерекшеліктеріңе қарай топқа бөлініңдер. Сонда әрқайсыңды жеке отау етіп, бөлек-бөлек үй қылып қоямын», — дейді.
Сөйтіп сөздер ұқсас белгілеріне қарай тапқа бөлініп, әр топқа ат беріледі. Осылайша Морфология елі Сөз таптары еліне айналады.
Тапсырмалар
1-тапсырма
Берілген суретке қатысты сөз таптарын тауып, айтып беріңдер. Мысалы, шаңғы суреті берілсе:
- Осы сөздердің мағынасы бар ма?
- Оларға сұрақ қоюға бола ма?
- Осы сөздермен сөйлем құрайық.
- Сөйлемдегі сөздердің орны мен өзара мағыналық байланысы бар ма?
2-тапсырма
Берілген сөздерді кестеге бөліп жазыңдар:
Кеңес: сөздерді мағынасына және қоятын сұрағына қарай топтастырыңдар.