Маңыздысы - мақсат жолында тоқтап қалмау
Конфуций ілімінің мәні
Қытайдың ұлы ойшылы Конфуций ілімінің ерекшелігі — адамгершілік мәселелерін бірінші орынға қоюында. Ол өз көзқарасын адамның қадір-қасиетіне, кісілік тұлғаны қалыптастыруға бағыттады. Конфуций: «Адам тумысынан жаман болып тумайды; оны жақсы да, жаман да ететін — өскен ортасы», — дейді. Ендеше, оның пәлсапалық ойларына назар аударайық.
Оқу үшін ыңғайлы формат
Төмендегі қағидалар қысқа әрі нұсқа берілген. Әр тармақ — ойлануға, күнделікті мінез бен таңдауды таразылауға арналған.
Конфуцийдің 30 қағидасы
-
1
Егер патша ақ пейілін адамгершілік істерімен дәлелдемесе, халық оған сенбейді. Ал халық сенімін ақтамаған патшаға адамдар бағынбайды.
-
2
Данышпан патшалық құрғанда, барлық жерде бейбітшілік орнайды. Данышпандық — адамдар алдындағы парызды шынайы адалдықпен орындау.
-
3
Білім шыңына үш жол апарады:
- Ойлау жолы — игі әрі қайырымдылық жол.
- Еліктеу — ең жеңіл жол.
- Тәжірибе — ең құдіретті әрі абыройлы жол.
-
4
Егер біреудің тірі жүргенін көре алмасаң, онда сен жеңілгенсің.
-
5
Елде тазалық пен әділеттілік болса, іс-қимылың еркін болады. Ал әділетсіздік тамыр жайған елде еркін жүргеніңмен, аузыңа ие болғаның дұрыс.
-
6
Біреуден кек алғың келсе, оған да, өзіңе де ор қаз.
-
7
Ақиқатында өмір сүру жеңіл, бірақ біз оны өзіміз күрделендіріп жібереміз.
-
8
Ұстамсыздық — ұлы істі құрбан етеді.
-
9
Қайырымды адам өзіне талап қояды, ал мәдениеті төмен адам өзгеге талап қояды.
-
10
Үш нәрсені қайта оралту мүмкін емес: уақыт, сөз, мүмкіндік. Сондықтан уақытты жоғалтпа, сөзіңді әрдайым таразылап айт, мүмкіндігіңді жіберіп алма.
-
11
Ақыл-кеңес санаға біртіндеп жиналады, бірақ біз оны қажетімізге жаратпай, шөміштеп шашамыз.
-
12
Аздап болса да мейірімді бола түссең, өмірде ақымақтықты да аз жасайсың.
-
13
Бұрын адамдар өзін жетілдіру үшін ілім алатын, ал қазіргілер жұртты таңқалдыру үшін білім алады.
-
14
Әр адамда сұлулық бар, бірақ оны кез келген адам көре бермейді.
-
15
Егер сені артыңнан біреу сөз етсе, демек сен алда келе жатырсың.
-
16
Өмір сынағынан ешқашан сүрінбеген адам ұлы емес; құлап, қайта тұрған адам мықты.
-
17
Мақсатыңа жету қиындыққа айналса, еңсең түспесін: мақсатты емес, соған апарар жоспарыңды қайта құр.
-
18
Кейде енді қайталамау үшін де қателесуге тура келеді.
-
19
Өмірде өкінудің қажеті жоқ: одан қорытынды шығар да, әрі қарай жүр.
-
20
Мақсатқа жылдам жету маңызды емес. Ең маңыздысы — мақсат жолында тоқтап қалмау.
-
21
Егер біреу сені өкпелеткісі келсе, алдымен соның өзіне ауыр тиеді.
-
22
Мың шақырымдық жол алғашқы қадамнан басталады.
-
23
Таңертең шындықты естіп, кешке өлуге де болады.
-
24
Сөз дұрыс болсын, ал әрекет айқын болсын.
-
25
Қылмыстың ең ауыры — жүрексіздік.
-
26
Үнсіздік — ұлы дос: ол саған ешқашан опасыздық жасамайды.
-
27
Біз өзімізге де, өз жүрегімізге де сенеміз, бірақ екеуіне де толық сенуге болмайды. Есте сақта: адамды тану оңай емес.
-
28
Билеуші — билеуші, бағынышты — бағынышты, әке — әке, ал ұл — ұл болғаны жөн.
-
29
Жолдары бөлек адамдар жоспарды бірге құрмайды.
-
30
Мен өзімнен күніне үш рет сұраймын:
- Адамдар үшін адал қызмет еттім бе?
- Мінез-құлқым жұртқа жайлы ма?
- Достарыммен қарым-қатынаста адалмын ба?
- Маған үйреткенді қайталап, өзіме өнеге алып жүрмін бе?
Ой түю
Бұл қағидалар адамды бір ғана нәрсеге жетелейді: өз мінезіңді түзеп, сөзің мен ісіңді сәйкестендіру. Қоғамдағы тәртіп те, жеке бақыт та көбіне осы екі арнаның тоғысқан жерінен басталады.
Өзіңе қойылатын қысқа сұрақ
Бүгін мен қандай бір сөзімді әрекетіммен дәлелдедім?