Ойлау - сөйлеу әрекетінің өзегі
Баяндаманың мақсаты
Бұл баяндаманың мақсаты — білім саласында оқушының өз бетінше жұмыс істеу қабілетін дамытуға тиімді әдістерді қолданудың маңызын өз іс-тәжірибем арқылы баяндау және ой бөлісу.
І. Кіріспе
Білім беру — оқыту мен тәрбиелеудің үздіксіз процесі.
ІІ. Негізгі бөлім
- Ойлау — сөйлеу әрекетінің өзегі.
- Білімділік — оқушы жетістігі.
ІІІ. Қорытынды
Тіл — танымдық іс-әрекет құралы.
Ойлау мен тілдің бірлігі
Ойлаусыз тілдік қатынас та жоқ. Ойлау тілдік қатынастың тірегі ғана емес, ол — бүкіл сөйлеу әрекетінің өзегі деп саналатын адамзат болмысы.
Ф. Оразбаева, «Тілдік қатынас теориясы мен әдістемесі»
Тіл мен сананың, сөйлеу мен ойлаудың бірлігі — әр адамның жеке қасиеті мен қабілетінің даралығын танытатын маңызды белгі. Сондықтан оқыту үдерісінде тілдік әрекет тек коммуникация құралы емес, оқушының ойлау мәдениетін қалыптастыратын негізгі тетік ретінде қарастырылады.
Мұғалімнің рөлі және оқушы белсенділігі
Қай кезеңде, қай заманда болмасын, мектептегі басты тұлға — мұғалім. Білім мен тәрбие қазынасын туған еліне әрі адамзат игілігіне жұмсай алатын саналы азаматты қалыптастыруда қазақ тілін оқыту үдерісі мен оны ұйымдастырушы мұғалімге үлкен жауапкершілік жүктеледі.
Кез келген оқыту белгілі мөлшерде адамды дамытады. Алайда пән мазмұны қаншалықты жаңа әрі құнды болса да, мұғалімнің шеберлігі қаншалықты жоғары болса да, егер оқушының өз белсенділігі оянбаса, берілген білім күткен нәтижеге жеткізбейді. Оқушының тұлға ретінде қалыптасуы — ең алдымен белсенді әрекет арқылы жүзеге асады.
Нәтижеге бағытталған оқыту
Шетелдік тәжірибеде білім нәтижесі оқытудың белгілі бір кезеңдерін аяқтағанда: «Оқушы нені біледі және нені істей алады?» деген сұрақтарға берілетін нақты жауаптар арқылы айқындалады. Осы ұстаным оқыту түпкі нәтижеге бағытталып ұйымдастырылуы тиіс деген тұжырымды күшейтеді.
Күтілетін нәтижені нақтылау
Түпкі нәтижеге қол жеткізу үшін, ең алдымен, күтілетін нәтижені нақты қоя білу қажет. Сонымен бірге нәтижені өлшейтін критерийлер (көрсеткіштер) айқындалып, бағалау жүйесі бірізді құрылып, реттелуі мен саралануы қамтамасыз етілуі тиіс.
Маңызды шарттар
- Күтілетін нәтижені нақты және өлшенетін түрде тұжырымдау.
- Критерийлер мен көрсеткіштерді алдын ала белгілеу.
- Бағалау жүйесін жүйелі түрде құру және оны қолдануды тұрақтандыру.
- Оқыту мазмұны мен тапсырмаларды реттеу, саралау.
Егер осы құрамдас бөліктер толық әрі біртұтас қамтылмаса, оқыту үдерісі де өз мақсатына толық жете алмайды. Сондықтан нәтижеге бағдарланған жоспарлау — оқушының білімін ғана емес, оның өздігінен әрекет ету қабілетін дамытуға бағытталған негізгі алғышарт.