Наурыз - думан мерекесін бастауға рұхсат етіңіздер
Іс-шара туралы мәлімет
Семей қаласы, №23 жалпы орта білім беретін мектеп КММ. Мұғалімдер: Әбдыханова Ш. С., Торайғырова Ш. О.
Тақырыбы
Наурыз – думан мерекелік қойылымы
Мақсаты
- Бастауыш сынып оқушыларына ұлттық салт-дәстүрді таныстыру
- Қазақтың ұлттық өнері мен мәдениеті арқылы тәлім-тәрбие беру
- Ұлтжандылыққа, әдептілікке тәрбиелеу
- Сахнада және көпшілік алдында өзін-өзі ұстауға дағдыландыру
Көрнекіліктер
Көрпе, жастық, қамшы, ұршық, бесік, үйшік, қамыс, кілемше, шырақтар және т.б.
Сахналық безендіру және атмосфера
Сахна әсем шаңырақпен безендіріліп, Роза Рымбаеваның «Наурыз – думан» әні әуелеп тұрады. Көрермен залында мерекелік көңіл күй орнап, дәстүр мен өнер бір арнаға тоғысады.
Жүргізушілер сөзі
1-жүргізуші
Құрметті ата-аналар, ұстаздар, оқушылар! Наурыз – думан мерекесін бастауға рұқсат етіңіздер!
Кеңінен елге таралған, негізі ерте қаланған. Еңбек, шаттық – жыл басы, Наурыздан бастап саналған.
Ұлы халқымыздың әлімсақтан тұрмыстық мерекесі болып келген жаңа жыл мейрамы – Наурыз мейрамы құтты болсын, халайық!
2-жүргізуші
Жаңа жылды қарсы алу – барша халыққа ортақ дәстүрлі мереке. Әр халықтың өз мейрамы бар. Мұсылман жұртының жаңа жылы – Наурыздың 22-сі. Қазақ халқы жаңа жылын «Наурыз» дейді.
Наурыз келсе – құт келгені, халайық! Есік ашып, шашу шашып, ел болып қарсы алайық!
Досым-ау, жаңа жыл келердің алдында ескі жылдың жақсылығын атап, табысты түгендеп, жақсылықты мадақтап алайық.
Дәстүр: шашу
Зейнеткер ұстазды қарсы алу сәтінде көрермендерге шашу шашылады.
Өткен жылға шүкіршілік, келер күнге үміт
Өткен жылда еліміздің іргесі аман, қазанымыз бүтін болды. Біріміз екеу болып, шаңырақтар көтерілді. Өмірге нәрестелер келіп, ұрпақ өсті.
Егемендігіміз нығайып, тәуелсіздігіміз арта түсті. Қазақ тілінің мәртебесі көтеріліп, түрлі ұлт өкілдері қазақ тілінде сөйлей бастады.
Қасиетті сәт: Қыдыр баба батасы
(Сахнаға Қыдыр баба шығады. Ұл балалар тізерлеп отырып, бата тілейді.)
Ұлыстың ұлы күнінде,
Ұлың оңға қонсын, Қызың қырға қонсын,
Қыруар малың өріске толсын, елдеріңнің іргесі берік болсын,
Жасқа құрмет, кәріге күтім болсын,
Сөздерің серттей берік болсын, еккендерің өнімді болсын,
Өмірлерің көңілді болсын, төрт-түлік төлді болсын,
Ақ көп болсын, уайым-қайғы жоқ болсын, сапарларың оң болсын,
Дәулетіңді асырсын, дұшпаныңды басырсын.
Әумин!
Жер ананың аластау рәсімі
(Сахнаға Жер-ана шығады. Қыз балалар тізерлеп отырады.)
Алас, алас пәледен алас,
Алас, алас баладан алас,
Алас, алас жаманнан алас,
Көзі жаманның көзінен алас,
Тілі жаманның тілінен алас,
Елімнен алас, жерімнен алас,
Алас, алас! Алас, алас!
Өнер нөмірлері
Қазақ биі
«Мың бұралған арулар аңдап басып келеді…» Қыздар тобы орындайды (1 «А», 1 «Ә» сыныптары).
Ән мен күйге құрмет
«Құлақтан кіріп бойды алар, жақсы ән мен жақсы күй…» Наурыз әні: 2 «Ә» сынып оқушысы Ниязбекова Балауса (ән байқауының бас жүлде иегері, 2009).
«Біз бақытты ұланбыз»
2010 жылғы «Ерке айым» қалалық өнер сайысының «Бұрымды қыз» номинациясы иегері, 1 «А» сынып оқушысы Тұрсынтаева Айым.
Шығыс биі
2010 жылғы «Ерке айым» қалалық өнер сайысының «Көрермен көзайымы» номинациясы иегері, 1 «А» сынып оқушысы Мұқатаева Жанель.
Қара жорға
2010 жылғы «Ерке айым» қалалық өнер сайысының «Ертекші қыз» номинациясы иегері, 1 «Ә» сынып оқушысы Есімхан Нұрай.
Өтірік өлең айтысы
Салт-дәстүрдің көнермейтінін сөзбен өрнектейтін көңілді өнер сайысы. Орындаушылар: 1 «Ә» сынып оқушылары.
Ән: «Бала тілегі»
Орындаушы: 2 «А» сынып оқушысы Асылханов Нұрлат.
Сахналық көріністер
Шықбермес Шығайбай мен Алдар көсе
(5 «Г» сынып.) Қоғамдағы сараңдық пен ақкөңілдікті әжуа ететін көрініс. Мереке құрметіне тауарды 50% арзандату туралы «жарлық» естіген Шығайбайдың сасқалақтауы арқылы күлкі мен ой қатар өріледі.
Үзінді
Алдар көсе: «Бүгін той, көктем мерекесі, ел мерекесі. Көппен бірге болмайсыз ба?»
Шығайбай: «Бір пәлеге кіріп кетпей тұрғанда, жөніме кете берейін…»
Әже мен немере: ертегі — тәрбие өзегі
Сахнаға қарт әже мен немересі шығып, бесікті тербете отырып, ертегінің тәрбиелік мәнін ашады. Оқушыға ой салатын сұрақтар арқылы «көпұлтты мемлекет» ұғымы да түсіндіріледі.
Қойылымдар
- «Жақсылыққа жақсылық»
- Орыс халық ертегісі: «Түлкі мен тырна»
- Абай Құнанбаевтың мысалы: «Шегіртке мен құмырсқа»
Тәрбиелік түйін
Ертегі мен мысал — жақсылықтың қайтарымы, достықтың қадірі, еңбекқорлық пен жауапкершілік туралы ұғымдарды бала бойына сіңіретін әсерлі құрал.
Салт-дәстүр көріністері
Балаға ат қою
Қазақ дәстүріндегі ат қоюдың мәні — тілек пен ниетті, ұрпаққа артылған үмітті есім арқылы жеткізу.
Бесікке бөлеу
Бесік — тазалық пен тәртіпке баулитын, ұрпақ амандығын тілейтін киелі ұғым. Сахнада әже, келін, бала-шаға және сәби (қуыршақ) қатысады.
Ән: «Қазақтың дастарханы»
Орындайтындар: 1 «А» сынып оқушылары.
Ақ тілек
- Жаңа жыл құтты болсын!
- Ақ мол болсын!
- Қайда барса жол болсын!
- Ұлыс бақты болсын!
- Төрт-түлік ақты болсын!
- Бәле-жала жерге енсін!
- Ұлыс береке берсін!
- Жұрт аман-есен болсын!
Қорытынды
Бұл қойылымда Наурыздың мәні — жаңару, татулық, еңбек пен берекенің бастауы ретінде көрсетіледі. Батадан басталған ақ жол, билер мен әндер, ертегі мен салт-дәстүр көріністері арқылы оқушылар ұлттық құндылықтарды сахна мәдениетімен ұштастырып, көрерменге әсерлі мерекелік көңіл күй сыйлайды.