Тіл дамыту мәселесі күрделі әрі ұзақ жүргізілетін процесс
Ұрпақтың рухани байлығы және білім беру жүйесіндегі тіл дамыту
Тәуелсіз мемлекетіміздің ертеңі — ұрпақтың рухани байлығы мен мәдениетіне, саналы ұлттық ойлау қабілетіне, біліміне және іскерлігіне тікелей байланысты. Осы орайда еліміздің білім беру жүйесінде әлемдік деңгейге жету үшін жүргізіліп жатқан жұмыстар оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерін тиімді қолдануға бағытталады. Мұндағы негізгі мақсат — терең білімді, ізденімпаз, шығармашылық ұстанымы қалыптасқан және өз болмысын айқын таныта алатын жеке тұлға тәрбиелеу.
Сол міндеттердің ішінде тіл дамыту мақсаты ең өзекті мәселелердің бірі. Тілді дамыту — күрделі әрі ұзақ уақытты қажет ететін жүйелі процесс.
Ғылыми көзқарас
Психолог Н. И. Жанкин: «Сөйлеу — интеллектінің даму арнасы. Тіл неғұрлым ерте меңгерілсе, білім де соғұрлым оңай әрі толық меңгеріледі» — дейді.
Ғалымның пікірінше, оқушыларды ауызша сөйлеуге дағдыландыру жұмысын баланың тілі шыққан сәттен бастап-ақ жүйелі түрде іске асыруға болады.
Бастауыш сыныптағы тіл дағдысының қалыптасуы
Кіші жастағы мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысының қалыптасуын олардың алған білімін, қарапайым деңгейде болса да, іс жүзінде қолдана алуымен байланыстыра түсіну қажет. Мысалы, ана тілі сабақтарында оқушы «буын», «дыбыс», «сөз», «сөйлем» сияқты ұғымдардың мәнін бірден нақты ажырата бермейді. Сондықтан бұл түсініктерді жүйелі оқыту арқылы айқындап, мысалдармен бекіту маңызды.
Одан кейін бала жаңа білімін жаттығулар арқылы қайталап, оны санасында тұрақтандырады. Соның нәтижесінде ауызша сөйлемдерді дұрыс құрауға біртіндеп дағдылана бастайды.
Негізгі басымдықтар
Демек, оқушылардың сөздік қорын молайту, тіл қабілетін дамыту және жүйелі сөйлеуге үйрету бағытындағы жұмыстың іргетасы бастауыш сыныпта қалануы тиіс. Сондықтан бастауыш мектепте тіл дамыту жұмыстарының алдына жоғары талаптар мен үлкен мақсат қойылады.
Мұғалімнің мақсаты
Тіл дамыту жұмысын белгілі бір тақырыптарға негіздей отырып, мұғалім тілдік үдерістің негізгі мәселелерін кезең-кезеңімен меңгертуді мақсат етуі қажет.