Зерттеушілік әңгіме
Диалог арқылы оқытудың маңызы
Диалогтік оқыту оқушыны белсенді тыңдауға, өз ойын жүйелі жеткізуге және дәлелдеуге үйретеді. Сыныптағы сапалы әңгіме оқу үдерісін жандандырып, білімді бірлесе құрастыруға мүмкіндік береді.
Модульдің тиімділігі: әңгімелесудің үш түрі
Мерсер (1995) әңгімелесудің үш түрін анықтаған.
1) Әңгіме-дебат
- Ой-пікірлер арасында үлкен алшақтық болады, әркім өз шешімінде қалады.
- Қарым-қатынас көбіне «ия, солай» немесе «жоқ, олай емес» үлгісінде өрбиді.
- Ортақ мәмілеге келуден гөрі бәсекелестік басым болады.
2) Топтық (кумулятивтік) әңгіме
- Айтылған пікірге көбіне механикалық келісу байқалады.
- Білім алу мақсатында идеялар төзімділікпен тыңдалады.
- Идеялар қайталанып, толықтырылуы мүмкін, бірақ үнемі мұқият бағалана бермейді.
3) Зерттеушілік әңгіме
- Әр қатысушы ақылға қонымды дәлелдер мен мәліметтер ұсынады.
- Ұсынылған ойлар мұқият бағаланады.
- Бір-біріне нақты сұрақтар қойылады.
- Айтылған пікірлер дәлелмен негізделеді.
- Ортақ келісімге келуге ұмтылыс болады.
Диалогтік оқытудағы негізгі дағды: сұрақ қою
Диалогтік оқытуда сапалы сұрақ қою оқушының ойлауын тереңдетіп, жауапты нақтылауға және пікір алмасуды тиімді ұйымдастыруға көмектеседі.
Түрткі болу
Алғашқы жауапты алуға және оқушы жауабын түзетуге бағытталған сұрақ. Мұндай сұрақ қарапайым әрі түсінікті болуы керек.
Сынақтан өткізу
Оқушыны толық жауап беруге, ойын нақтылап, дамытуға жетелейтін сұрақ.
«Сіз мысал келтіре аласыз ба?»
Қайта бағыттау
Сұрақты басқа оқушыларға бағыттап, ұжымдық ойлануға мүмкіндік беру.
«Көмектесе алатындар бар ма?»
Қорытынды
Диалог арқылы оқыту оқушының тілдік сауаттылығын арттырып қана қоймай, тыңдау, дәлелдеу, сұрақ қою және бірлесіп шешім қабылдау дағдыларын дамытады. Әңгімелесудің түрлерін орынды қолдану және сұрақтарды дұрыс құрастыру сабақтың сапасын айқын күшейтеді.
Ескерту: Берілген материал слайд мазмұны негізінде редакцияланып, тілдік тұрғыдан түзетілді.