Музыка әзірлеу
Сенсорика әлеміне саяхат: ата-аналарға арналған ойын-практикум
Бұл материал ата-аналарға арналған ойын-практикумды ұйымдастыруға көмектеседі: мақсат, міндет, өткізу форматы, кезеңдер және ойын үлгілері берілген.
Мақсаты
Мектепке дейінгі жастағы балалардың сенсорлық тәрбиесі туралы ата-аналардың түсінігін кеңейту және нығайту.
Міндеттері
- Ата-аналарды балалардың сенсорлық қасиеттеріне назар аудартатын, көлемі, пішіні, түсі бойынша ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтауға үйрететін дидактикалық ойындармен таныстыру.
- Ойын-практикум тақырыбы бойынша ата-аналардың педагогикалық тәжірибесін белсендіру.
- Отбасы мен педагогикалық ұжым арасындағы ынтымақтастықты нығайту.
Өткізу әдісі
Ойын-практикум
Қатысушылар
Ата-аналар, тәрбиешілер
Дайындық жұмыстары
Әзірлік кезеңі
- Сенсорлық тәрбиеге арналған дидактикалық ойындар мен құралдарды дайындау.
- Тақырып бойынша ұсыныстарды жинақтап, көрнекі түрде рәсімдеу.
- «Мектепке дейінгі жастағы балалардың сенсорлық тәрбиесі мен дамуы» тақырыбында кеңес әзірлеу.
- «Түйсік жәшігін» және оның ішіне салынатын заттарды дайындау.
- Дәйексөздер мен көрнекі ақпаратты әзірлеу.
- Музыкалық сүйемелдеуді дайындау.
Ұйымдастыру кезеңі
- Сенсорлық тәрбиеге байланысты көрме ұйымдастыру (әдебиеттер, ойыншықтар, дидактикалық ойындар, құралдар).
- Өткізу орны мен қажетті құрал-жабдықтарды алдын ала дайындау.
Кіріспе: ата-аналармен әңгіме
Қайырлы күн, құрметті ата-аналар! Бүгін сіздермен жүздескенімізге қуаныштымыз. Уақыт тауып, ойын-практикумға келгендеріңіз үшін рақмет.
Баланың бақытты балалық шағы үшін ойын негізгі орын алуы керек. Бала ойнай жүріп өмірді таниды, тәжірибе жинақтайды, қарым-қатынасқа үйренеді. Ойын баланың бүкіл өміріне әсер етеді.
«Бала өмірін ойынмен сусындату керек, өйткені оның өмірі — ойын».
А. С. Макаренко
Кішкентай балалар — өмірді танып-білетін, жаңалық ашуға құмар зерттеушілер. Олар көргенін жақындарымен бөліскісі келеді. Алайда кейде ата-ананың жұмысы мен үй шаруасы көбейіп, балаға уақыт аз бөлінеді. Соған қарамастан, балаға уақыт бөліп, сөйлесіп, бірге ойнап, бір нәрсе үйретудің маңызы өте зор.
Бүгін біз балалармен жұмыс барысында жинаған тәжірибемізбен бөлісеміз, сенсорлық дидактикалық ойындар туралы сөйлесеміз және бұл ойындарды үй жағдайында қалай ұйымдастыруға болатыны жөнінде ұсыныстар береміз.
Кездесуімізді дәстүрлі емес форматта — «Сенсорика әлеміне» ойын-саяхат ретінде өткіземіз. Алдымен сенсорлық тәрбие ұғымын қысқаша еске түсірейік.
Сенсорлық тәрбие деген не?
Психолог мамандардың пікірінше, балабақшада да, мектепте де, кейін еңбек әрекетінде де сенсорлық және сенсомоторлық даму — ақыл-ой дамуының берік негізі.
Бала күн сайын әртүрлі пішін, түс, көлем және фактурадағы заттармен кездеседі. Егер бұл қабылдау ересектердің педагогикалық жетекшілігінсіз жүрсе, ол ретсіз әрі үстірт болуы мүмкін. Сондықтан сенсорлық тәрбие қажет: ол баланы жоспарлы түрде сенсорлық мәдениетпен таныстырады.
2–3 жаста
Түсті, пішінді, заттың ерекшеліктерін ажырату; негізгі түстер мен пішіндер туралы түсінік жинақтау; «үлкен–кіші» сияқты көлемді салыстыру.
4 жастан бастап
Сенсорлық эталондар қалыптаса бастайды: түс, геометриялық пішіндер, қасиеттер мен көлемдер туралы тұрақты түсініктер сөздік қорда бекітіледі.
Сенсорлық эталон
Сенсорлық эталон — түстер, геометриялық пішіндер, заттардың қасиеттері мен көлемдері туралы тұрақты ұғымдар жүйесі. Бұл ұғымдар бала сөздік қорында бекітіліп, күнделікті әрекетте қолданылатын деңгейге жетеді.
Сенсорлық эталонмен қатар, балаларға затты зерттеу тәсілдерін үйрету маңызды: түске және пішінге қарай топтастыру, көзбен шолып сипаттау, салыстыру, қарапайым талдау жасау. Осы мақсатта дидактикалық ойындар мен жаттығулар жүйесі қолданылады.
Сенсорлық дидактикалық ойындардың басты бағыты — жинақталған сенсорлық тәжірибені кейінгі оқу-әрекеттерінде қолдану (сурет салу, құрастыру, ұйымдастырылған іс-әрекет), сондай-ақ күнделікті өмірде тиімді пайдалану.
Пікір алмасу сұрақтары
- Үй жағдайында балаңызбен қандай сенсорлық дидактикалық ойындар ойнайсыз?
- Ойын қалай ұйымдастырылады (ережесі, құралдары, ұзақтығы)?
- Бұл ойын балаңызға нені үйретеді?
Ата-аналардың пікірлері тыңдалады.
Маңызды ескерту
Дидактикалық ойын кезінде ересек адам тапсырманы қысқа әрі түсінікті береді және баланы қажетсіз алаңдатпайды. Баладан міндетті түрде жаттап алуды немесе түстер мен пішіндерді «дәл қазір өздігінен айтып беруді» талап етпеу керек. Ең маңыздысы — баланың тапсырманы белсенді орындауы және ойын барысында заттардың қасиеттері туралы түсінігінің біртіндеп қалыптасуы.
Проблемалық жағдаят: «Түйсік жәшігі»
Қалай өтеді?
«Не? Қайда? Қашан?» телебағдарламасының музыкасы қосылады. Қатысушылардың алдына «Түйсік жәшігі» қойылады. Үш ата-анаға жәшік ішіндегі затты қолмен ұстап көріп, сипап сезу арқылы табу ұсынылады. Ұсынылған жауаптар талқыланып, қабылданады.
Неге бұл маңызды?
Мұндай «белгісіз объектпен» кездесу кейде қиындық тудырады: адам шаршаса, қобалжыса немесе қорықса, қабылдау күрделене түседі. Баланы қоршаған орта туралы түсінікті жеңіл қалыптастыру үшін, оны негізгі қабылдау ережелері мен ақыл-ой әрекеттеріне жүйелі түрде үйрету қажет.
Ойын-саяхатқа шақыру
Бүгін сіздерге бала кейпіне еніп, «баланың жолын» бірге өтуге ұсыныс жасаймыз. Сіздер мектепке дейінгі жастағы балалардың сенсорлық дамуына арналған дидактикалық ойындармен және құралдармен танысасыздар.
Мастер-класс барысында қажетсіз материалдардан дидактикалық ойын жасау тәсілдерін, сондай-ақ дәстүрден тыс сурет салу әдістерін үйренесіздер. Соңында қайтадан «Түйсік жәшігіндегі» затты табуға ораламыз.
Уақытша «ересек» рөліңізді ұмытып, бала болайық. Ойынға дайынсыздар ма? Ендеше, бәріміз «Сенсорика әлеміне» саяхатқа шығамыз!
Рөлдік кіріспе (сценарий үзіндісі)
«Ертегі елі» әні қосылады. Әдіскер тәж (корона) киіп, накидка жамылып, қолына сиқырлы таяқша алады.
«Барлығыңыз шеңберге тұрыңыздар, қол ұстасыңыздар. Көздеріңізді жұмыңыздар. Енді айналамыз — балаға айналамыз. Мен сіздерге шашқа тағатын резинка/қысқыш беремін, тез тағайық. Саяхатқа дайынбыз ба? Ендеше, паровозға мінейік: пуп-пуп, чик-чик — Сенсорика әлеміне жетейік!»
1-станция: «Түстер станциясы»
«Тыңдаңыздар, тыңдаңыздар! Поезымыз станцияға келіп тоқтады». Қатысушылар «вагоннан түсіп», орындарына жайғасады.
Жедел сұрақтар
- Жұмыртқа мен балапанның, күн мен құмның түсі қандай? Сары.
- Бақа мен қолтырауынның, шөптің түсі қандай? Жасыл.
- Қанның түсі қандай? Қызыл.
Осылайша, бұл станцияның атауы анықталады: «Түстер станциясы».
Бұл станцияда тапсырмаларды орындасақ, «кірпі» (жәшік иесі) бізге жәшік ішінде не бар екені туралы белгі береді.
Ойын: «Мұнара тұрғызайық»
Мақсаты: белгілі бір түсті ажыратуға үйрету.
Еденге әртүрлі кубиктер шашылады. Жүргізуші белгілі бір түсті кубикті көрсетіп, сол түстегі кубиктерден мұнара тұрғызуды ұсынады.
Бала әкелген кубикті үлгімен салыстыру арқылы түсіндіру және көмектесу қажет.
Кейін екі ата-ананы шақырып, жарыс ұйымдастыруға болады: кім мұнараны жылдам құраса — жеңімпаз.
Қимылды ойын: «Түрлі түсті тулар»
Мақсаты: зейін мен реакцияны дамыту, түстерді ажыратуды бекіту (2 жастан жоғары).
Өту барысы:
- Қызыл ту көтерілсе — секіру.
- Жасыл ту көтерілсе — шапалақтау.
- Көк ту көтерілсе — орнында жүру.
- Сары ту көтерілсе — қол ұстасу.
Ойын: «Теректің жапырақтарын жинайық»
Мақсаты: түске қарай жапырақтарды іріктеп жинауға үйрету, түстер туралы білімді нығайту.
Материалдар: сары, қызыл, жасыл түсті терек бейнелері; себеттер; жапырақтар.
Өту барысы: балаға үш түрлі түсті терек суреті қойылады. Қасына себеттер орналастырылады. Еденге/үстелге шашылған жапырақтарды түсіне сәйкес себетке жинайды.
Нәтиже белгісі
«Жарайсыңдар! Кірпі бізге жәшіктің ішінде сары түсті зат бар екенін айтты».
«Рақмет, кірпі! Сен бізге түстер туралы бірнеше қызықты ойын көрсеттің. Енді қайтадан жолға шығамыз».
Қатысушылар паровоз болып, шеңбер бойымен қозғалады.
2-станция: Бұл станциямыз қалай аталады екен? Қане, бірге табайық.