Міржақып Дулатовтың Алашқа өлеңі
XX ғасыр басындағы ұлттық идея және Алаш рухы
XX ғасырдың басында ұлттық бірлікті нығайту идеясын алға тартқан рухани-зерделі зиялылар қазақтың ұлттық идеясын қалыптастыру жауапкершілігін өз мойнына алды. Олар қоғамның әр саласынан шықты, алайда көпшілігі дәстүрлі дала ақсүйектері ортасынан түлеп ұшты.
Дәйексөз мәні
Н. Ә. Назарбаев өзінің «Тарих толқынында» атты еңбегінде XX ғасыр басындағы қазақ қоғамында зиялы қауымның қалыптасуы ұрпақтар эстафетасына ұқсас сипат алғанын атап өткен.
Өткен ғасыр қазақ халқының тарихында аса ірі оқиғалармен есте қалды. Егемен ел, тәуелсіз мемлекет болу жолында өмірін сарп еткен Әлихан Бөкейхан, Ахмет Байтұрсынұлы, Міржақып Дулатов, Мағжан Жұмабаев сынды ардақты тұлғалар зұлмат саясаттың құрбанына айналды.
Кілт тұлғалар
- Әлихан Бөкейхан
- Ахмет Байтұрсынұлы
- Міржақып Дулатов
- Мағжан Жұмабаев
- Жаһанша және Халел Досмұхамедов
Мазмұндық өзек
Алаш идеясы — ұлттық идеология. Ол отаншылдыққа, мемлекетшілдікке, бірлікке үндейді және тарихи сабақтастық арқылы бүгінгі Тәуелсіз Қазақстанның іргетасына айналды.
Көру ұсынысы
«Алаш автономиясының құрылуы туралы деректі фильм» бейнематериалына назар аудару.
Алаш қозғалысы: мақсат-мұрат және тарихи мән
Алаш қозғалысы — XX ғасырдың алғашқы ширегінде Ресей империясының отарлық басқару жүйесіне қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс. Оның басты мұраты — қазақ елінің өзін-өзі басқару құқығын мойындату, ұлттық мүддені қорғай алатын мемлекеттік жүйе қалыптастыру және түптің түбінде дербес мемлекетке ұмтылу еді.
Әдеби-музыкалық бөлім
Міржақып Дулатов — «Алашқа» (өлең)
Орындайтындар: Амантай Ш., Черников Н., Байдуллаев Т.
Ән: «Көңілді күн»
Орындайтын: Серімбет Шаттық
1917 жылғы Екінші жалпықазақ съезі және Алашорда
1917 жылдың 5–13 желтоқсанында Орынбор қаласында өткен Екінші жалпықазақ съезінде Ұлттық кеңес құрылды. Құрылтайдың күн тәртібіне 10 мәселе енгізіліп, олардың ішіндегі ең өзектілері — қазақ-қырғыз автономиясын жариялау, милиция құру және Ұлт кеңесін қалыптастыру болды.
Қаулының түйіні
Уақытша үкімет құлатылғаннан кейінгі аумалы-төкпелі кезеңде елді аман сақтау үшін уақытша Ұлт кеңесі түріндегі берік билік құру, оған «Алашорда» атауын беру және милиция жасақтау туралы шешім қабылданды.
Алашорда үкіметінің құрылуы — қазақ даласында автономиялық биліктің өмір сүргенін көрсеткен тарихи белес. Ғұмыры қысқа болғанымен, қазақтың тұңғыш үкіметі құрылып, қазақ халқының мемлекет құруға қабілетті ел екені айқындалды. Алаш арыстарының ең басты еңбегі — сол ауыр кезеңде толыққанды саяси партия мен үкімет қалыптастырып, халық мүддесін батыл қорғауға шыққанында.
Өлеңдер кезегі
- «Батырлар» — Көпбосын Бейсейіт
- «Алаш туы астында!» — Төлебек Ақнұр, Алдан Динара
Бір сөйлеммен
Ел тағдыры таразыға түскен сын сағатта ұлт зиялылары тарихи таңдау жасап, ұлы мұрат жолында ұланғайыр қайрат көрсетті.
Алаш партиясы: құрылуы және бағдарламалық бағыт
Алаш партиясы — қазақтың тұңғыш ұлттық-демократиялық партиясы. Ол 1917 жылы шілдеде Орынбор қаласында өткен Бүкілқазақ съезінде құрылды. Көп ұзамай партия бағдарламасының он тараудан тұратын жобасы әзірленді. Партияны ұйымдастырушы — Әлихан Бөкейхан.
Негізгі мақсат
Алаш партиясының басты мақсаты — Ресейдің федерациялық-демократиялық республикасы құрамында қазақ автономиясын құру арқылы ұлттық мемлекеттілікке жол ашу.
Материалды редакциялап, құрылымдаған: Оңтүстік Қазақстан облысы, Сайрам ауданы, Бөкейхан атындағы жалпы орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Рысқұлова Эльмира Эмирасановна.