Қазақша рефераттар

Түбір мен қосымшаның жазылуы

Бұл жоспар — бастауыш сыныпта түбір мен қосымшаның жазылу ережелерін меңгертуді көздейтін, құрылымы анық, кезең-кезеңімен ұйымдастырылған сабақ үлгісі.

I. Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық сәт (қыс тақырыбы)

Сұрақ-жауап

  • Сұрақ: Қазір жылдың қай мезгілі?
  • Жауап: Қыс мезгілі.
  • Сұрақ: Қыстағы табиғат құбылыстарын атаңдар.
  • Жауап: Қар жауады, мұз қатады, аяз түседі, боран соғады, қырау қатады, дала ақ мамыққа оранады.

Өлеңді хормен оқу

Біз қандаймыз, қандаймыз,
Жаңа туған қардаймыз.
Ақпыз, пәкпіз, тазамыз,
Біз білімді баламыз.

Сабақ бойындағы белсенділік пен тапсырмалардың орындалуы «қар» бейнесі арқылы бағаланады.

II. Үй тапсырмасын тексеру

47-жаттығу

Жаңылтпашты оқу, жатқа жазу, түбірлес сөздердің астын сызу.

Шалғышы шалғы алды.
Шаңғышы шаңғы алды.

1-топ

Жаңылтпашты оқып, жатқа айтады.

2-топ

Түбірлес сөздерді табады.

3-топ

«Түбірлес сөз» ұғымын түсіндіреді.

III. Жаңа сабақ

1) «Артық сөзді тап!» тапсырмасы

а)

Өнер, өнерпаз, әнші, өнерлі

ә)

Еңбекте, еңбекші, еңбекқор, зейнет

б)

Білім, оқу, білімді, білгіш

Ереже

Қосымша жалғанғанда түбір сөздер көбінесе өзгермейді.

Осыған сүйене отырып, бүгінгі тақырып: «Түбір мен қосымшаның жазылуы». Оқушылар дәптерлерін ашып, күннің жадын жазады.

Көркем жазу

Тақтада 3 сурет көрсетіледі. 1 минут ішінде суреттердің атауларын дәптерге жазу ұсынылады.

IV. Оқулықпен жұмыс

48-жаттығу

күй, жыр сөздеріне тиісті қосымшаларды жалғап жазу. Әр қосымшаның жұрнақ не жалғау екенін айту.

Мысал

Күйші, күйге, күйлер

Мысал

Жыршы, жырдың, жырлар, жырла

Негізгі ереже (буын үндестігі)

  • Түбір сөздің соңғы буыны жуан болса, жалғанатын қосымша да жуан болады.
  • Түбір сөздің соңғы буыны жіңішке болса, жалғанатын қосымша да жіңішке болады.

49-жаттығу

Сөйлемдерді түсініп оқып, қарамен берілген сөздерге қосымша жалғап жазу.

Сұңқарда, пингвинде, бүркітте, қарлығашта.

V. Сергіту сәті

50-жаттығу

Көп нүктенің орнына -лар/-лер, -тар/-тер, -дар/-дер жалғауларының тиістісін қойып, сөздерді көшіріп жазу.

Қуыршақтар, өсімдіктер, құлындар

Шағалалар, өрмекшілер, қыздар

Кітаптар, жидектер, жүзімдер

VI. Бекіту

«Сыңарын тап» ойыны

Қыста қол тоңбау үшін қолға қолғап киеміз. Осы ұғымға сүйеніп, ойын ойнатылады: қолғаптардың сыңарлары әр жерде жатады, әр қолғаптың үстінде түбір сөз жазылған. Оқушы дұрыс сыңарын тауып, сөзге тиісті қосымшаны жалғап жазады.

Талқылау сұрағы: Түбір сөзге жалғанатын қосымшаның жуан не жіңішке болып келу себебі неде?

VII. Шығармашылық тапсырма

Төмендегі мәтіндегі көп нүктенің орнына тиісті қосымшаларды қойып, мағынасына сай толықтырып жазыңдар:

Қыс... қар жауады. Күн суыта бастайды. Жер... мұз қатады. Кейбір құс... жылы жаққа ұшып кетеді. Қыс.. ұйықтайтын аңдар күз.. бастап бойына май жинайды. Май оларды қысқы аштық... да, суық... да қорғайды.

VIII. Қорыту

Қайта сұрақ қою

  1. 1 Түбір сөздің соңғы буыны жуан болса, қандай қосымшалар жалғанады?
  2. 2 Түбір сөздің соңғы буыны жіңішке болса, қандай қосымшалар жалғанады?

Қорытынды: Түбір мен қосымшаның қалай жазылатынын түсіндік. Бүгінгі сабаққа белсенді қатысқандарың үшін рақмет. Өмірлерің қыстың аппақ қарындай ақ, таза болсын!

Бағалау оқушылардың жинаған «ақ қар» белгілері арқылы жүргізіледі.

IX. Бағалау және үй тапсырмасы

Бағалау: сабақ барысында орындалған тапсырмалар мен белсенділік ескеріледі.

Үй тапсырмасы: мұғалім нұсқаулығына сәйкес беріледі.