Қазақша рефераттар

Өсімдік мүшелері, тамыр сабақ

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Тақырыбы

Жапырақ

Әдіс-тәсілдер

  • Сұрақ–жауап
  • Топтастыру
  • Тәжірибе жасау

Мақсаты

Білімділік

Жапырақтың қызметі мен түрлері туралы мағлұмат беру.

Дамытушылық

Сөзжұмбақ пен тәжірибе арқылы ойлау қабілетін дамыту, сөздік қорын молайту.

Тәрбиелік

Байқағыштыққа, еңбекқорлыққа және қоршаған ортаға қамқорлық жасауға баулу.

Көрнекілік және пәнаралық байланыс

Көрнекілік

  • Интерактивті тақта
  • Жапырақтар, бөлме өсімдіктері
  • Жапырақтан жасалған бұйымдар

Пәнаралық байланыс

  • Ана тілі
  • Еңбекке баулу

Ұйымдастыру кезеңі

Бүгінгі дүниетану сабағына қонақтар келді. Оларды жылы қарсы алайық. Сабақ барысында алаңдамай, еркін жұмыс істеңдер. Өз ойларыңды қысылмай, ашық айтыңдар. Барлығыңа сәттілік!

Өткенді қайталау және бекіту

Ауа райына шолу

  • Аспан бұлтты, қар жауып тұр.
  • Жел солтүстіктен соғады.
  • Ауа температурасы: −6°C.

Үй тапсырмасы

Өсімдік мүшелері: тамыр мен сабақ.

Өсімдік мүшелері

Тамыр, сабақ, жапырақ, гүл, жеміс.

Тамыр туралы

  • Тамыр тұқымнан пайда болады: тұқым жарылғанда тамыр қабықты жарып шығады.
  • Тамыр өсімдікті топыраққа бекітеді және қоректік заттарды сіңіруге көмектеседі.

Тамыр түрлері (мысалдарымен)

  • Жіңішке тамыр: күнбағыс, сәбіз.
  • Шашақ тамыр: картоп, бидай, пияз.
  • Өте ұзын тамыр: шөл өсімдіктері (жантақ, қурай, тікен).

Сабақ туралы

Сабақ өсімдіктің мүшелерін бір-бірімен байланыстырады және су мен қоректік заттардың қозғалуына қатысады.

Сабақ түрлері

  • Салбыраңқы сабақ: бөлме өсімдіктері.
  • Оралып, шырмалып өсетін сабақ: қияр, қауын, қарбыз, жүзім.
  • Тік сабақ: таңқурай, ағаштар.

Өсімдіктердің топтары және пайдасы

Топтары

Ағаш, бұта, шөп.

Шөптің пайдасы

Мал азығы болады, кейбір шөптерден дәрі алынады.

Қорытынды

Оқушылар тамыр мен сабақ тақырыптарын жақсы меңгерді.

Сөзжұмбақ арқылы жаңа тақырыпқа шығу

Төмендегі сұрақтарға жауап беріп, ерекше сызықтан шыққан сөзді анықтаймыз.

  1. 1.Ең ыстық мезгіл.
  2. 2.Өсімдік түрі.
  3. 3.Өсімдік өсетін жұмсақ, борпылдақ қабат.
  4. 4.Күзде себілетін дән.
  5. 5.Өсімдіктің жер асты мүшесі.
  6. 6.Өсімдіктің барлық мүшесін жалғастырушы.
  7. 7.Ағаш түрі.

Ерекше сызықтан шыққан сөз: Жапырақ

Демек, бүгінгі жаңа тақырып — жапырақ. Сабақта жапырақтың түрлерімен және қызметімен танысамыз.

Жаңа сабақ: Жапырақ

Оқушылардың бастапқы ойы

Жапырақ өсімдікке сән береді. Көктемде бүршік жарып шығады, күзде сарғайып жерге түседі.

Мұғалімнің түсіндірмесі

Жапырақ — өсімдіктің ең маңызды мүшелерінің бірі. Ол сабаққа бекиді. Жапырақ көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөліп шығарады. Жапырақтағы су буланып, ауаға тарайды. Күзде жапырақ сарғайып, түседі — бұл өсімдіктің маусымдық тіршілік бейімділігінің бір көрінісі.

Жапырақтардың әртүрлілігі

Әр өсімдіктің жапырағы әртүрлі пішінде болады. Мысалы, кейбір жапырақтар жүрекше тәрізді, ал еменнің жапырағы ойық-ойық болып келеді. Мұндай үлгілерді гербарий арқылы көрсетуге болады.

Электрондық оқулықпен жұмыс

Электрондық оқулықтағы мәтін оқылып, негізгі ұғымдар талқыланады.

Сергіту: «Пайдалы — зиян» ойыны

Ойын шарты: мұғалім «пайдалы» десе — қол шапалақтаймыз, «зиян» десе — түзу отырып, тыныш боламыз.

  • Дәрілік өсімдіктер денсаулыққа пайдалы; кейбір өсімдіктер улы — зиян.
  • Табиғат аясында көбірек серуендеу — пайдалы.
  • Жемісті жумай жеу — зиян.
  • Гүлдер адамға қуаныш сыйлайды — пайдалы.
  • Кейбір өсімдіктер тікенекті болып шағып, денені қышытады — зиян.
  • Көкөністерде дәрумен көп — денсаулыққа пайдалы.

Қорытынды ой: айналадағы өсімдіктерге сүйіспеншілікпен қарап, оларды күтіп-баптауға дағдылану керек.

Оқулықпен жұмыс және талдау

Оқу кезеңдері

  1. 1.Мұғалім мәтінді оқиды.
  2. 2.Оқушылар жекелей оқиды.
  3. 3.Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар қойылады.

Жапырақтың негізгі қызметтері

Газ алмасу

Көмірқышқыл газын сіңіріп, оттегін бөледі.

Су буландыру

Су буланып, ауаға тарайды.

Пайдалы заттар

Қант, крахмал сияқты заттардың түзілуіне қатысады.

Табиғатқа әсері

Түскен жапырақ топырақты құнарландырады, тамырды суықтан қорғайды.

Эстетикалық қызмет

Ағаш пен өсімдікке сән береді.

Зерттеу жұмысы

Бөлме өсімдігінің жапырағын бақылап, оның бойында не бар екенін анықтаймыз.

Қорытынды: жапырақтың бойында су бар.

Дәптермен жұмыс: жаңа сөздер

ине тәрізді жүрекше тәрізді жұмыртқа тәрізді көмірқышқыл газы крахмал

Бекіту сұрақтары

Нені үйрендік?

  • Жапырақтың түрлері мен қызметтерімен таныстық.
  • Жапырақтың маусымға қарай өзгеруін түсіндік.

Нақты сұрақтар

Жапырақ неге күзде сарғаяды?

Ауа райы салқындағанда өсімдік суды аз сіңіреді, күн сәулесі де азаяды.

Қай ағаштың жапырағы ине тәрізді?

Қарағай.

Қураған жапырақтың қандай пайдасы бар?

Еңбек сабағында табиғи материал ретінде қолданып, бұйымдар (мысалы, көбелек, тасбақа) жасауға болады.

Экологиялық тәрбие

Қазақстан Республикасында қоршаған ортаны қорғау туралы заң бар. Онда табиғатты қорғау және таза ұстау әрбір адамның міндеті екені айтылады. Сондықтан мектептен бастап табиғатты аялауға, көгалдандыруға, ағаш пен гүл егуге өз үлесімізді қосуымыз керек.

Ауаның таза болғанын қаласақ, үйдің ауласына ағаш егіп, бөлмеге гүл отырғызған дұрыс. Алдағы сабақтарда өсімдіктің басқа мүшелерімен танысамыз.

Қорытынды, бағалау және үй тапсырмасы

Қорытынды

Жапырақ — өсімдіктің тіршілігі үшін аса маңызды мүше: ол тыныс алуға, су буландыруға және табиғаттағы зат айналымына қатысады.

Бағалау

Оқушылардың жауаптары мен тапсырмаларды орындау белсенділігіне қарай бағаланады.

Үй тапсырмасы

  • «Жапырақ» мәтінін оқып, мазмұндап айту.
  • Жапырақ түрлерін салып келу.