Балалар жұмысын қарау
Сабақтың мақсаты
Танымдық бағыт
- Балаларды жабайы жануарлардың қысқы тіршілігімен таныстыру.
- Табиғаттағы маусымдық өзгерістер туралы білімдерін жетілдіру.
Дамытушылық және тәрбиелік бағыт
- Шығармашылыққа қызығушылығын арттыру, ой-қиялын іс жүзінде көрсетуге үйрету.
- Желім және қылқаламмен жұмыс істеу дағдыларын бекіту.
- Жануарларға қамқорлық жасауға, ұқыптылық пен шыдамдылыққа тәрбиелеу.
Қажетті құралдар
- Ойыншықтар: қоян және тиін
- Кәрзеңке
- Жабайы аңдардың суреттері
- Қоянның кескіндемесі (әр балаға)
- Желім, мақта, қара ермексаз
Сөздік жұмыс
Аударма (бекіту үшін)
- Жабайы жануарлар
- дикие животные
- Қоян
- заяц
- Тиін
- белка
- Түлкі
- лиса
- Аю
- медведь
Сабақ барысы
Орманнан келген қонақтар
Тәрбиеші
Балалар, қараңдаршы, бізге орманнан қонақтар келіпті. Айтыңдаршы, мынау не?
Балалар
Тиін.
Тәрбиеші
Ал мынау ше?
Балалар
Қоян.
Тәрбиеші
Ендеше қоян мен тиін туралы бір шағын оқиға тыңдайық. Мұқият тыңдап отырыңдар.
Оқиға: тиіннің кәрзеңкесі
Орманда қоян мен тиін өмір сүріпті. Екеуі тату дос болыпты. Жазда олар алаңқайда асыр салып, секіріп, алаңсыз ойнайды.
Күн суытып, күз түседі. Тиін ағаштың жіңішке бұталарынан кәрзеңке тоқып отырады. Қоян келіп:
Қоян: «Бұл не?»
Тиін: «Кәрзеңке».
Қоян: «Оны не істейсің?»
Тиін: «Бұл жай кәрзеңке емес, бұл — менің нағыз көмекшім».
Қоян түсінбей, иығын көтеріп, әрі қарай достарымен ойнай береді.
Сұрақ
Тиінге кәрзеңке қалай көмектеседі? Ол кәрзеңкеге нені салады?
Жауап (бекіту)
Тиін кәрзеңкеге жаңғақ, бүршік, саңырауқұлақ жинайды. Қыс келгенде жерді аппақ қар басады, сондықтан азығын алдын ала дайындайды.
Жабайы жануарлар қыста қалай өмір сүреді?
Түсіндіру
Қоян мен тиін — үй жануарлары емес, жабайы жануарлар. Олар орманда тіршілік етеді.
Сиқырлы сандық
Сабақты қызықты ету үшін тәрбиеші «сиқырлы сандықты» ұсынады. Сандық тек сиқырлы сөздермен ашылады:
Ғажайып сандық, сыр сандық,
Кілтіңді алайық, құлпыңа салайық.
Қақпағыңды ашшы, құпияңды шашшы.
Тиін: түсі неге өзгереді?
Сандықтан тиіннің суреті шығады: жазда қызғылт болған жүні суретте сұр.
- Күзде тиін түлейді: қызғылт жүні түсіп, орнына жылы сұр жүн өседі.
- Сұр түс ағаш арасында көзге түспеуге көмектеседі.
- Қалың, үлпілдек тон оны қыстың суығынан қорғайды.
Тақпақ
Қыста жылы киіндім,
Қоймам толы жаңғаққа,
Іші жылы үйімнің.
Кірпі: қыста ұйқыға кетеді
Жұмбақ
Үсті толы ине,
Бірақ та іс тігіп,
Қадамайды түйме.
Жауабы: кірпі
- Күздің соңында кірпі шөп төсеген інінде домаланып, қысқы ұйқыға кетеді.
- Қысқа азық жинамайды: ұйқыға жатар алдында жақсылап қоректеніп, май жинайды.
- Көктемде күн жылынғанда оянады.
Саусақ ойыны
Мен ашулы кірпімін,
Көрінгенге түрпімін.
Үстім толы ине,
Есің болса тиме.
Келсе егер түлкі,
Түйреп алам түрпі.
Аю: апанда қыстайды
Кірпі сияқты қыс бойы ұйықтайтын аң — аю.
- Күзде көп қоректеніп, денесіне май жинайды.
- Қыста апанда жатып, көктемге дейін ұйықтайды.
Тақпақ
Тәтті көрсе бас салар,
Аумайды жас баладан.
Үп-үлкен боп жасқанар,
Кіп-кішкентай арадан.
Түлкі: жыртқыш аңның тіршілігі
Жұмбақ
Өзі айлакер, өзі қу,
Жүрген жері айқай-шу.
Жауабы: түлкі
- Қысқа қарай жүні қалыңдап, жылы тонға айналады.
- Түсін өзгертпейді: ол — жыртқыш, жасырынып жүрудің қажеті жоқ.
- Інде тұрады: сол жерде демалып, ұйықтайды, кейін қорегін (қоян, тышқан) іздейді.
Сергіту сәті
Ұзын құлақ сұр қоян,
Естіп қалып сыбдырды.
Ойлы-қырлы жерлермен,
Ытқып-ытқып жүгірді.
Қоян: қысқа дайындығы
- Қоян сұр тонын ақ, жылы тонға ауыстырады.
- Қар арасында байқалмай, жыртқыштардан қорғануға бейімделеді.
- Қысқа азық жинамайды: ағаштың бұтағын, қабығын, тамырын кеміріп қоректенеді.
Неге қоян кәрзеңкеге таңғалды?
Өйткені тиін қысқа азығын алдын ала жинайды, ал қоян қорегін орманнан күнде тауып жейді.
Шығармашылық жұмыс: «Қоянның ақ тоны»
Мәселе
Қоянның жүні ақ түске ауыспай қалыпты. Енді оны жыртқыштар байқап қоюы мүмкін. Қоянға көмектесейік.
Жұмыс барысы
- 1 Мақтаның түсін анықтаймыз: ол — аппақ, мамықтай.
- 2 Желім жағып, мақтаны қоянның кескіндемесіне жапсырамыз.
- 3 Көзін қара ермексаздан жасаймыз.
Нәтиже
Балалардың жұмыстары қаралып, ұқыптылығы мен шыдамдылығы мадақталады. Сөздік жұмыс қайта бекітіледі.
Қорытынды
Есте сақтаймыз
- Тиін — қысқа азық жинайды, түсі өзгеріп, жүні қалыңдайды.
- Кірпі мен аю — қыс бойы ұйықтайды.
- Түлкі — інде тұрады, жүні қалыңдайды, түсін өзгертпейді.
Қоян туралы
- Қыста сұр тонын ақ тонға ауыстырады.
- Азық жинамайды, бұтақ пен тамырды кеміріп қоректенеді.
Тәрбиелік мәні
Сабақ балаларды табиғатты бақылауға, жануарларға қамқор болуға және еңбекті ұқыптылықпен орындауға үйретеді.