Жобалау әдісі - инновациялық педагогикалық технология
Жоспарлау (жобалау) әдісі туралы түсінік
Бүгінгі қоғам мұғалімдер алдына сапалы білім берумен қатар жан-жақты дамыған, өзіндік ой-пікірі қалыптасқан, өмірде өз ойын жүзеге асыра алатын тұлға қалыптастыру міндетін қойып отыр. Тұлға қалыптастыруда оның тәні мен жанын қатар дамыту, танымдық қызығушылығын арттырудың әдіс-тәсілдерін іздеу, анықтау, жүйелеу және тиімді қолдану маңызды.
Негізгі ой
Жобалау әдісі білім алушыны нақты мәселені шешуге бағыттай отырып, теория мен практиканы қайта-қайта ұштастыруға мүмкіндік береді. Нәтижесінде оқушы өз іс-әрекетін бағалап, қолымен жасаған жұмысынан қанағат алып, өзіне сенімділігі артады.
Неліктен жобалау әдісі қайта өзекті болды?
Халықаралық деңгейдегі қолданыс
1965 жылдан бастап жобалау әдісі халықаралық деңгейде кеңінен қолданыла бастады. Ғалымдар бұл тәсілдің артықшылығын мәселені даму үдерісінде қарастыруға жағдай жасайтынымен байланыстырады.
Теорияға қайта оралу және өзін-өзі бағалау
Оқушы нақты мәселені шешу барысында әрекет үстінде бірнеше рет теорияға үңіледі. Соның нәтижесінде ол өз жұмысының қалай орындалғанын саралап, нәтижесіне баға бере алады.
В. Килпатрик көзқарасы
В. Килпатрик жобалау әдісін «жан-тәнімен орындалатын ниет» деп түсіндірген. Оның пайымдауынша, оқу әрекеттері мүмкіндігінше оқытушының тікелей араласуынсыз орындалғанда, оқушы өз еңбегінің нәтижесін анық көріп, қабілетін әділ бағалай алады.
1) Жобалау әдісі дегеніміз не?
Ең алдымен, «жобалау әдісі» ұғымын нақтылайық. Жоба (лат.) — «алдында жүру» деген мағынаны білдіреді. Яғни жоба әрдайым алға жетелейді, белгілі бір нәтижеге бағыттайды.
Әдіс — белгілі бір мақсатқа жету үшін практикалық немесе теориялық білімді ізденіс арқылы меңгеруге бағытталған дидактикалық категория.
Жобалау әдісі — оқу-әдістемелік білімге сүйене отырып, мәселенің түпкілікті құрылымын айқындау арқылы оны шешуге бағытталған тәсіл.
Бұл әдіс «мәселе әдісі» ретінде де танылады, өйткені ол белгілі бір теориялық немесе практикалық мәселені шешуді мақсат етеді. Қазіргі педагогикада жобалау әдісі мұғалімдердің жобалық оқытуында қолданылатын тиімді педагогикалық технология ретінде қарастырылады.
2) Әлемдік педагогикадағы орны және мазмұны
Тарихи бастауы
Әлемдік педагогикада жобалау әдісі жаңа құбылыс емес: ол 1920 жылдары АҚШ-та қалыптасқан. Бүгінде ол инновациялық педагогикалық технология ретінде кең қолданылады.
Педагогикалық жоба мәні
Педагогикалық жоба — педагогтер арнайы ұйымдастыратын, балаларды өздігінен шешім қабылдауға жетелейтін және өз таңдауының, еңбегінің, шығармашылығының нәтижесіне жауапкершілік жүктейтін іс-әрекеттер жүйесі.
Практикалық бағдар және нақты нәтиже
Жобалау әдісі айқын мәселені арнайы білім арқылы түсінуге ынталандырады және жоба іс-әрекеті арқылы шешімін табуға бағыттайды. Бұл — мәселені терең зерттеп, нақты нәтижеге жеткізетін және рәсімделген дидактикалық мақсатқа жетудің тәсілі.
Мәселені шешуге құрылған логика
Жобалау әдісі әрдайым қандай да бір мәселенің шешімін алдын ала болжайды және сол болжамды дәлелдеу немесе нақтылау үшін зерттеу мен әрекетті қатар жүргізеді.
Жеке тұлғаға бағытталуы
Жобалау әдісі — жеке тұлғаға бағытталған оқыту тәсілі. Ол оқу мазмұны мен тапсырмалар кешені арқылы оқушының шеберлігі мен дағдысын дамытады, зерттеу іс-әрекетіне ынталандырады және меңгерілген ақпаратты нақты өнім немесе әрекет түрінде көрсетуге мүмкіндік береді.