Абайдың нақыл сөзі Өлең сөздің патшасы, сөз сарасы
Сабақтың мақсаты мен құндылықтық бағдарлары
Білімдік мақсат
1920–1930 жылдардағы сауатсыздықты жою үдерісін түсіну, сол кезеңдегі адамдардың қоғамдық сана-сезімін сезіне білу және XX ғасыр басындағы қазақ әдебиеті, бейнелеу өнері, музыка мәдениетінің дамуына қатысты білімді тексеру.
Дамытушылық мақсат
Қосымша құжаттар, деректер мен әдебиеттерді пайдалану арқылы есте сақтау қабілетін дамыту, шығармашылық жұмысқа жетелеу, ой-өрісті кеңейту.
Тәрбиелік мақсат
Адамгершілікке баулу, ұжымдық жұмыс мәдениетін қалыптастыру, елін және халқын сүюге тәрбиелеу.
Жоспар: Қазақстан мәдениеті тақырыбын қайталау
Білім және ғылым
- Ересектер арасында сауатсыздықты жою
- Халыққа білім беру ісі
Әдебиет және өнер
- Әдебиеттің дамуы
- Қазақ кеңестік өнерінің қалыптасуы
Ұйымдастыру: топтарға бөлу
Сынып 4 топқа бөлінеді. Әр топ өз белгісімен (айырым белгі/таңба) жұмыс істейді. Сабақ «Жұлдызды сағат» форматында өтеді: әр турда тапсырмалар орындалып, ұпай жиналады.
I топ
БілімгерII топ
ӘдебиетшілерIII топ
МузыканттарIV топ
СуретшілерОйын турлары: «Жұлдызды сағат»
I тур — «Бәйге»
Жылдам сұрақтар1) 1931 ж. желтоқсандағы жалпыға бірдей міндетті білім беру ісі қай жас аралығына енгізілді?
Жауабы: 15–45 жас.
2) Қазақстанда «Сауатсыздық жойылсын» қоғамы қай жылы ұйымдастырылды?
Жауабы: 1924 жыл.
3) Республикада сауатсыздықты жою қарқыны не себепті баяу жүрді?
Жауабы: 1930–1932 жж. аштық салдарынан білім беру саласы күрт әлсіреді.
4) Қазақ тіліндегі алғашқы оқулықтар қай қалада басып шығарылды?
Жауабы: Қазан.
II тур — «Тұлғалар»
Еске түсіру және жүйелеу- 1) XX ғасырдың басындағы әдебиеттің дамуына үлес қосқан ақын-жазушылардың есімдерін, өмір сүрген жылдарын және негізгі шығармаларын атау.
- 2) XX ғасырдың басындағы музыканың дамуына үлес қосқан тұлғалардың есімдерін, өмір сүрген жылдарын және шығармаларын атау.
- 3) XX ғасырдың басындағы бейнелеу өнерінің дамуына үлес қосқан суретшілердің есімдерін, өмір сүрген жылдарын және еңбектерін атау.
- 4) XX ғасырдың басындағы жоғары білімі бар қазақтардың санын көрсету.
III тур — «Қалдырған ізің мәңгілік»
Шолу және талдау- 1) 1920–1930 жылдардағы мәдениетке шолу жасау.
- 2) XX ғасырдың басындағы қазақ әдебиетіндегі шығармаларға шолу жасап, талдау жүргізу: «Қалың мал», «Еңлік–Кебек», «Маса» және т.б.
- 3) XX ғасырдың басындағы музыка мұрасына шолу жасап, талдау жүргізу: Естай — «Майдақоңыр», Үкілі Ыбырай — «Гәкку» және т.б.
- 4) XX ғасырдың басындағы суретшілер еңбегіне тоқталу: Хлудов, Верещагин және т.б.
IV тур — «Болмасаң да ұқсап бақ»
Орындаушылық тапсырмалар- 1) М. Дулатовтың «Оян, қазақ!» өлеңін жатқа айту.
- 2) Хлудов және Верещагин шығармаларының стилінде сурет салып көрсету.
- 3) К. Байсейітованың өмірі мен шығармашылығы туралы айту.
- 4) Динаның «Көңіл ашар» күйін орындау.
V тур — «Көкпар»
Дәйексөздер мен нақтылау1) «Білім» ұғымын сипаттау (кілт сөз/анықтама).
2) Абайдың нақыл сөзі:
«Өлең — сөздің патшасы, сөз сарасы».
3) С. Торайғыровтың өлең туралы ойы:
«Көңілді түзейтін машина — өлең, жыр».
4) В. Верещагин картинасының атауы:
«Шу өзені бойындағы қырғыз киіз үйлері».
Қорытынды сұрақтар
1) Латын жазуынан кириллицаға көшу қашан жүзеге асырылды?
Жауабы: 1940 жыл.
2) 1920–1930 жж. араб әрпімен шыққан басылымды пайдаланғандарға қандай айып тағылды?
Жауабы: «пантүркист».
3) Ғылыми жұмыс дегеніміз не?
Жауабы: анықтама беру, мысал келтіру.
4) Ересектер арасындағы сауатсыздықты жою қай жас аралығында жүргізілді?
Жауабы: 15–45 жас.
Үй тапсырмасы
Қазақстандағы XX ғасыр мәдениеті мен XXI ғасыр мәдениетін салыстыра отырып зерттеу: ортақ белгілерін, айырмашылықтарын және даму факторларын дәлелдермен көрсету.
Сабақтан алынатын негізгі ой
Сауаттылық — қоғамдық өзгерістің өзегі
1920–1930 жылдардағы сауатсыздықты жою науқаны қоғамның мәдени және әлеуметтік серпінін айқындаған маңызды қадам болды.
Өнер — дәуірдің айнасы
Әдебиет, музыка және бейнелеу өнері сол кезеңнің құндылықтарын, арман-тілегін және тарихи тәжірибесін бейнеледі.
Талдау — білімді бекітеді
Дәйексөз, шығарма және дерекпен жұмыс жасау — тарихи-мәдени білімді жүйелеп, дәлелмен сөйлеуге үйретеді.