Арқан тарту
Мақсаты мен тәрбиелік мәні
Қазақтың ұлттық ойындары арқылы балалардың денсаулығын шынықтыру, қимыл-қозғалыс әрекеттерін жетілдіру, ұлттық тұрмыс пен салт-дәстүр туралы түсініктерін кеңейту көзделеді. Ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын құндылық ретінде балаларды қазақ халқының тіршілігімен байланысты ұлттық ойындарды ойнауға баулу маңызды.
Дамытушылық бағыт
- Ептілік, шапшаңдық, төзімділік дағдыларын қалыптастыру.
- Назар мен ықыласты, ой-өріс пен жадыны дамыту.
- Қимыл үйлесімін күшейту, әрекетті жоспарлауға үйрету.
Тәрбиелік бағыт
- Ұйымшылдыққа, бір-біріне құрметпен қарауға тәрбиелеу.
- Жеңіске деген ұмтылысты дұрыс арнаға бағыттау.
- Ұлттық ойындарға қызығушылықты арттыру.
Көрініс: ауыл іші, ата мен әже
Кіріспе диалог
Ата: «Бүгін немерелеріміз келеді деп еді. Қане, әжесі, балаларға тәттілеріңді дайындап қой.»
Музыка әуенімен ұлттық киім киген балалар кіріп, ата мен әжеге сәлем береді.
Жүргізуші: «Сәлеметсіздер ме! Бүгін біз үшін ерекше күн. Көңілді мерекемізді Мәдеш ата мен Алма әжейдің ауылында өткіземіз. Ендеше, ата-әжеге арналған тақпақтарымызды айтайық.»
Балалардың тақпақтары
Кәусар
Ата отыр қарымыз,
Қуат берер дәріміз.
Әулиедей аялап,
Ардақтаймыз бәріміз.
Бағдат
Әжем ұйықтар алдында
Ертегі айтып береді.
Еркелеп ойнап жатқанда,
Ылғи ұйықтап қаламын.
Өмірбек
Атам, бізге келіңіз,
Дайын сізге төріміз.
Еңкейіп бізге күлімдеп,
«Өс, жарығым, күнім» деп,
Күнде бата беріңіз.
Нұрайна
Әжем өрнек тігеді,
Оймақ салып, оюлап.
Басы ауыра береді,
Шай ішпесе, қоюлап.
Үй ішіндегі ұлттық бұйымдар
Ата мен әже балаларға үй ішіндегі ұлттық бұйымдарды таныстырады: домбыра, қамшы, сандық. Әр заттың тұрмыстағы орны мен мәні туралы әңгіме айтылады.
Айым
Домбырадай мұраны
Қастерлеуге тұрады.
Сонда жатыр даланың
Үні менен ұраны.
Рашид
Дыбысы оның мың сырлы,
Бал бұлақтай күмбірлі.
Ынта қойсаң, рахат-ақ —
Ол аспаптың бір түрі.
Таңнұр
Тарт күйіңді, домбыра,
Төгіл, төгіл тәтті күй.
Тау суындай сылдырла,
Желпіп, желпіп жел соқтыр.
Тауда тұман тұрмасын,
Көкке бұлт ыдыра.
Жүргізуші: «Ата, әже, балаларымыз қамшы туралы да жақсы біледі. Тіпті ұлдарымыз сіздерге қамшымен “Батырлар биін” билеп береді.»
Көрініс: “Батырлар биі”
Ұлттық ойындар: атадан сұрақ, балалардан жауап
Ата: «Балалар, сендер қазақтың ұлттық ойындары туралы білесіңдер ме?»
Балалар: «Иә, білеміз.»
Жүргізуші: «Ендеше, ұлттық ойындарды атайық.»
Ата: «Жарайсыңдар! Ойын түрлерін көп біледі екенсіңдер. Ендеше, сол ойындарды бірге ойнап көрейік.»
Ойын: «Соқыртеке»
Балалар шеңбер жасап тұрады. Бір баланың көзі байланады. Қалғандары өлең айтып, оны шатастырып, жанынан түртіп қашады. «Соқыртеке» біреуін ұстаса, ұсталған бала келесі болып көзін байлап ойынды жалғастырады.
Өлең
Соқыртеке, бақ-бақ,
Біз айтамыз тақпақ.
Мықты болсаң, кәнеки,
Бірімізді тап-тап.
Мен текемін, бақ-бақ,
Қимылдаңдар сақ-сақ.
Ал ұстадым мінекей,
Шығып кетті-ау қап-қап.
Кейіпкер: Алдар көсе
Әуен ойнап, залға Алдар көсе кіреді. Ол балалармен амандасып, қандай ойын ойнап жатқанын сұрайды.
Алдар көсе: «Балалар, сендер не ойнап жатырсыңдар?»
Балалар: «Ұлттық ойындар.»
Алдар көсе: «Онда “Арқан тарту” ойынын білесіңдер ме?»
Жүргізуші Алдар көсені балалармен бірге ойнап, ән айтып, көңіл көтеруге шақырады. Ән: «Жақсы көрем».
Ойын: «Арқан тарту»
Балалар екі топқа бөлінеді. Арқанның екі ұшын ұстап, белгі бойынша тартысады. Арқанды өз жағына көбірек тартып алған топ жеңеді. Екі бала тартысқанда қарсыласын құлатпай, өз тепе-теңдігін сақтаған ойыншы басым түседі.
Бұл ойын күшті ғана емес, бірлескен әрекет пен келісімді де талап етеді: топ мүшелері бір ырғақпен тартқанда жеңіске жақындайды.
Ойын: «Сақина салу»
Қатысушылар шеңбер бойымен қатарласа отырады. Алақандарын біріктіріп, қолдарын тізесінің үстіне қояды. Жүргізуші сақинаны алақанына жасырып, әр баланың қолының арасынан өткізгендей болып, біреудің алақанына білдіртпей тастайды.
Жүргізуші бірнеше қадам артқа шегініп:
«Сақинам менің жоғалды, жоғалғанда кім алды? Бір, екі, үш — сақинам менің ұш!» — дейді.
Сол сәтте сақина түскен ойыншы ортаға жүгіріп шығуы керек, ал екі жанындағы көршілері байқап қалса, ұстап қалуға тырысады. Ұстап қалған ойыншы жүргізуші болады.
Ойын: «Теңге алу»
Балалар ептілік пен шапшаңдықты талап ететін «Теңге алу» ойынын ойнайды. Алдар көсе ойынға белсенді қатысып, балалардың көңілін көтереді.
Алдар көсе: «Рахмет, балалар! Көңілім көтеріліп қалды.»
Қорытынды: бата, тілек және тәттілер
Ата мен әженің лебізі
Ата: «Қандай білімді, шапшаң балаларсыңдар! Әрқашан дендерің сау болсын!»
Әже: «Келіп көңілімізді көтердіңдер. Ұлттық ойындарды өте жақсы ойнайды екенсіңдер. Мынау — тәттілерім.»
Әже балаларға кәмпит үлестіреді.
Тәрбиелік түйін
Ұрпақ керек ертеңгі алда,
Болашақты болжайтын.
Дені таза, тәні таза,
Ұлтын, салтын қорғайтын.
Балалар әуенмен залдан шығып кетеді.
Дерек
- Ұйым
- Коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорын №33 «Көркемай» балабақшасы
- Лауазым
- Дене тәрбиесінің нұсқаушысы
- Автор
- Тлегенова Данагүл Шамшиденовна
Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» сілтемесі бастапқы материалда көрсетілген, бұл бетте сілтеме берілмеді.