Қазақша рефераттар

Программасының жалпы түрін

Маңғыстау облысы • Маңғыстау ауданы • Шайыр орта мектебі

Информатика пәні мұғалімі: Құлымжан Гүлжанат Жеңісқызы

Сабақ тақырыбы: алгоритм типтері және сызықтық алгоритм

Бұл сабақта оқушылар алгоритмнің негізгі түрлерін ажыратып, сызықтық алгоритмнің мәнін түсінеді. Сонымен қатар блок-сызба құру және Паскаль тілінде қарапайым бағдарламалар жазу дағдылары қалыптасады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: алгоритм түрлері туралы түсінік қалыптастыру; сызықтық алгоритмді анықтай білу.
  • Дамытушылық: себеп–салдар байланысын орнату арқылы логикалық және алгоритмдік ойлауды дамыту; кеңістіктік ойлау мен шығармашылық қабілеттерін жетілдіру.
  • Тәрбиелік: ақпараттық мәдениетке тәрбиелеу; танымдық қызығушылық пен коммуникативтік дағдыны дамыту.

Ұйымдастыру және ресурстар

Пәнаралық байланыс
Математика
Сабақ типі
Жаңа білімді игеру сабағы
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ–жауап, түсіндіру
Көрнекілік және құралдар
ДЭЕМ, Pascal бағдарламасы, интерактивті тақта, тест тапсырмалары, презентация

Оқушылар нені білуі және меңгеруі керек

Білу

  • Алгоритм типтері (сызықтық, тармақталған, циклдік)
  • Сызықтық алгоритмнің анықтамасы
  • Блок-сызбаның жалпы түрі және негізгі белгілеулері
  • Бағдарламаның (Паскаль) жалпы құрылымы

Істей алу

  • Сызықтық алгоритмдерге блок-сызба құрастыру
  • Енгізу/шығару әрекеттерін дұрыс ұйымдастыру
  • Паскаль тілінде сызықтық бағдарламалар құрастыру
  • Нәтижені тексеру, қателерді түзету

Мұғалімнің іс-әрекеті

  • Деңгейлік тапсырмалар арқылы жаңа материалды меңгеруге жағдай жасау
  • Әр оқушының (ең төмен деңгейге дейін) тақырып бойынша минималды нәтижеге жетуін қамтамасыз ету
  • Есептерді жүйелі тексеру, түзетулер енгізу
  • Бағалауды мұқият әрі әділ жүргізу

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылардың құрал-жабдықтарын және сабаққа дайындығын тексеру
  • Сабақтың тақырыбы, мақсаты және өту ерекшеліктерін хабарлау

II. «Мен нені үйрендім?» (үй тапсырмасын бекіту)

Үй тапсырмасы бойынша білімді бекіту үшін сұрақтарға жауап беріледі:

  • Алгоритм дегеніміз не?
  • Алгоритм атқарушылары дегеніміз не?
  • Алгоритмнің қандай қасиеттері бар?
  • Алгоритмнің түсініктілік қасиеті дегеніміз не?
  • Алгоритмнің нәтижелілік қасиеті дегеніміз не?
  • Алгоритмнің жалпылық қасиеті дегеніміз не?
  • Алгоритмді жазудың қандай тәсілдерін білесің?
  • Алгоритм графикалық түрде қалай ұсынылады?
  • Бағдарламалық түрде қалай ұсынылады?
  • Енгізу және шығару блоктарының белгіленуі қандай?

III. Мағынаны тану (жаңа сабақты түсіндіру)

Негізгі түрлер

  • Сызықтық алгоритм
  • Тармақталған алгоритм
  • Циклдік алгоритм

Негізгі ұғым

Сызықтық алгоритм — іс-әрекеттердің тізбектей орындалуын сипаттайтын алгоритм. Бұл жағдайда командалар белгілі бір ретпен бірінен кейін бірі орындалады.

Блок-сызбаның жалпы логикасы

  1. Басы
  2. Енгізу (айнымалылар)
  3. Өңдеу (есептеу қадамдары)
  4. Шығару (нәтиже)
  5. Соңы

Бағдарламаның жалпы құрылымы (Pascal)

  • program атауы;
  • var айнымалылар;
  • begin … есептеу қадамдары … end.
  • енгізу: readln, шығару: writeln

Ескерту: сызықтық алгоритмде шарт (if) және қайталау (for/while) қолданылмайды; барлық қадамдар бірізді орындалады.

IV. Бекіту (ойға шабуыл және деңгейлік тапсырмалар)

I деңгей

Төмендегі өрнектерді Паскаль тілінде жазыңдар:

  • A) (a − b)² / (2a)
  • Б) x² · (2x + √y)
  • В) √(1 + √x)
  • Г) √(x²) · (x − 1)

II деңгей

1) y = x² + 3

Мәнін есептеудің алгоритмін құрыңдар, блок-сызбасын салыңдар және бағдарламасын жазыңдар.

2) Трапеция ауданы

S = ((a + b) · h) / 2 формуласы бойынша есептеудің блок-сызбасын және бағдарламасын жазыңдар.

III деңгей

Жаяу адам таулы жерде қозғалады. Оның жазықтағы жылдамдығы U1 (км/сағ), өрге шыққандағы жылдамдығы U2 (км/сағ), ылдиға түсу жылдамдығы U3 (км/сағ). Қозғалыс уақыты сәйкесінше t1, t2, t3 (сағ).

Сұрақ:

Жаяу адам жалпы қанша жол жүрді?

Сергіту сәті (логикалық сұрақтар)

  1. 1) Бөлменің әр бұрышында бір мысықтан отыр. Әр мысыққа қарсы үш мысықтан көрінеді. Бөлмеде неше мысық бар?

    Жауабы: 4

  2. 2) Үстелде үш стақан шие тұр. Марат бір стақандағы шиені жеп қойды. Неше стақан қалды?

    Жауабы: 3 стақан

  3. 3) Үш ат жегілген шана 1 сағатта 15 км жүрді. Әр аттың жылдамдығы қандай?

    Жауабы: 15 км/сағ

  4. 4) Допты лақтырғанда ол өз ізімен кері қайтуы үшін қалай лақтыру керек?

    Жауабы: жоғары

  5. 5) Қараңғы бөлмеде майшам және керосин лампасы бар. Алдымен нені жағасыз?

    Жауабы: шырпы

  6. 6) Баспалдақ 15 басқыштан тұрады. Ортасында тұру үшін қай басқышқа тұру керек?

    Жауабы: 8

Білгенімді дамыту (тест тапсырмалары)

1) Алгоритм дегеніміз —

  • a) командалардың кез келген ретсіз тізбегі
  • б) блоктар мен сызбалар түріндегі арнайы құрылым
  • в) нәтижеге жету үшін атқарушыға қажет әрекеттерді түсінікті әрі дәл көрсететін нұсқаулар реті
  • г) тек компьютерде орындалатын машиналық тілдегі нұсқаулар

2) Алгоритмнің жалпы сипаттамасы —

  • a) алгоритм атқарушылары
  • б) блок-сызбалар
  • в) командалар жүйесі
  • г) алгоритм қасиеттері деп аталады

3) Әрбір ереже анық әрі мағыналы болу қасиеті —

  • a) дискреттілік
  • б) анықтылық
  • в) нәтижелілік
  • г) түсініктілік

4) Алгоритмді әртүрлі бастапқы мәліметтермен бірнеше рет қолдануға болатын қасиет —

  • a) жалпылық
  • б) анықтылық
  • в) нәтижелілік
  • г) түсініктілік

5) Алгоритмнің графикалық түрде жазылуы —

  • a) программа
  • б) блок-схема
  • в) сөздік
  • г) кестелік

6) «Басы» сөзі жазылған эллипс нені білдіреді?

  • a) алгоритмнің басын
  • б) әрекеттерді орындау үдерісін
  • в) мәліметтерді енгізу мен шығаруды
  • г) алгоритмнің соңын

7) Тіктөртбұрыш нені білдіреді?

  • a) алгоритмнің басын
  • б) әрекеттерді орындау үдерісін
  • в) мәліметтерді енгізу мен шығаруды
  • г) алгоритмнің соңын

8) Командалары бірінен соң бірі орындалатын алгоритм —

  • a) тармақталған
  • ә) циклдік
  • б) сызықтық
  • в) дұрыс нұсқасы жоқ

V. Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасы мұғалімнің нұсқауына сәйкес беріледі: теорияны қайталау, сызықтық алгоритмге блок-сызба құру және Паскаль тілінде есептерге бағдарлама жазу.