Мемлекетіміздің Әнұранның авторы кімдер
Қызығушылықты ояту
Тәрбие сағаты «Теңге – мемлекет келбеті» тақырыбына арналады. Басты мақсат – теңгенің мәнін түсініп, оның тәуелсіз мемлекет өміріндегі рөлін бағамдау.
Талқылауға арналған сұрақ
«Теңге» ұғымын қандай сөздермен алмастыруға болады? Қайсысы күнделікті қолданыста, қайсысы ресми стильде жиі кездеседі?
Тәуелсіздік рәміздері және ұлттық валюта
Әрбір егемен елдің өзіне тән мемлекеттік рәміздері болады. Оларға Ту, Елтаңба, Әнұран жатады. Сонымен қатар, ұлттық валютаның болуы да мемлекеттің толыққанды дербестігін айқындайды.
Тарихи дерек
1991 жылғы 1 желтоқсанда Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті болып сайланды.
Талқылау
- Мемлекеттік Әнұранның авторлары кімдер?
- Мемлекеттік Тудың авторы кім?
- Мемлекеттік Елтаңбаның авторлары кімдер?
Теңгенің тарихы: негізгі кезеңдер
Оқушы пікірі 1
Тәуелсіздік алған елдің ең алғашқы айрықша белгілерінің бірі – ұлттық валюта. Ол Қазақстан Республикасы аумағында қолданылатын заңды төлем құралы. Ақша – халықтың байлығы, елдің қазынасы. Теңге атауы мен ақша жасау дәстүрі қазақ жерінде ертеден бар: көне замандарда теңгелер Түркістан мен Тараз қалаларындағы арнайы шеберханаларда соғылғаны туралы деректер кездеседі.
Түсіндіру
Теңге өмірге оңай келген жоқ. Мемлекет басшысы ұлттық валютаны әзірлеу жөнінде тапсырма беріп, оның дизайны мен идеясы ұлттық болмысқа сай болуы керектігін нақтылаған. Қазақстан аумағында ерте кезеңдерде қандай ақша түрлері болғаны зерттеліп, тарихи деректер жүйеленді.
Оқушы пікірі 2
Ұлттық валютаны жасау үшін бірнеше эскиз дайындалып, үздік нұсқалар Елбасының қарауына ұсынылды. 1993 жылғы 12 қарашадағы жарлыққа сәйкес теңге 15 қараша күні таңғы 08:00-ден бастап айналымға енгізілді. Елдің төл ақшасы халық үшін тәуелсіздіктің басты белгісі ретінде қабылданды. Алғашқы банкноттар Англияда басылды.
Маңызды деректер
Енгізілген күні
15 қараша, 1993
Алғашқы баспа
Англия
Қорғаныс белгілері
16-ға жуық
Ұлттық валютаның дизайнін жасаған авторлық топтың жетекшісі ретінде Тимур Сүлейменов аталады.
Банкнот дизайны: кеше және бүгін
Алғашқы ұлттық банкноттардың шеттері қазақтың ою-өрнектерімен безендіріліп, алдыңғы бетінде қазақ халқының әйгілі тұлғаларының бейнелері басылды. Артқы бетінде ою-өрнек, табиғат көріністері және мемлекеттік рәміздер қолданылды.
Қазіргі теңгедегі бейнелер
- Орталық бөлікте Астана – «Бәйтерек» монументі.
- Мемлекеттік Әнұран ноталарының фрагменті ақ түспен берілген.
- Мемлекеттік Елтаңба жасыл түспен белгіленген.
- Жоғарғы оң жақта Мемлекеттік Ту бейнесі.
- Төменгі бөлікте ашық алақан – бейбітшілік белгісі.
- Негізгі композицияда Қазақстан картасының контуры және Астанадағы нысандар көрініс табады.
Айналымдағы номиналдар
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі 2006 жылғы үлгідегі 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10000 теңгелік банкноттарды айналысқа шығарды.
Қаржылық сауат: «Тиыннан теңге құралады»
«Тиыннан теңге құралады» деген нақыл – ақшаны ұқыпты жұмсаудың маңызын еске салады. Ақшаға дұрыс қарау – жеке жауапкершілік қана емес, ел экономикасына жанама үлес қосатын мәдениет.
«Сиқырлы сандықша» сұрақтары
Ұлттық валюта қай жылы айналымға енгізілді?
Теңгеде қандай тұлғалар бейнеленген? Олар кімдер?
Ақша қандай қызмет атқарады?
Тәуелсіз елдің ең бірінші айрықша белгісі қандай?
Ерте замандарда теңгелер қай қалаларда жасалған?
Теңгенің қанша құпия қорғаныс белгісі бар?
Несиені қай мекемеден алуға болады?
Ақшаны қайда жинаған дұрыс?
«Ұлттық валюта» дегеніміз не?
Теңге қандай элементтермен безендіріледі?
Қазіргі теңгеде қандай суреттер бар?
Қазақ теңгесі алғаш қайда басылды?
Сен ақшаны орынды жұмсай аласың ба? Өз мысалыңмен дәлелде.
Қорытынды
15 қараша – Ұлттық валюта күні – тәуелсіздіктің экономикалық негізін айқындайтын маңызды дата. Теңге – еліміздің дербестігін танытатын символ, ал оны құрметтеу – Отанға деген құрметтің бір бөлігі.