Ғылым таппай мақтанба
Қарағанды облысы, Сәтбаев қаласы
№3 орта мектебі КММ, физика пәнінің мұғалімі: Жунусова Айгүл Дүйсекеевна. Бұл материал тұрақты электр тогы тарауын қайталау сабағын ұйымдастыруға арналған.
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Сабақтың тақырыбы
«Тұрақты электр тогы» тарауын қайталау
Сабақтың типі
Қайталау-пысықтау сабағы
Сабақтың түрі
Дәстүрлі емес
Сабақтың әдісі
Оқу-практикалық
Көрнекіліктер
- Интерактивті тақта
- Электрондық оқулықтағы схемалар мен суреттер
- Карточкалар
- Кубик
Сабақтың мақсаттары
Білімдік мақсат
«Электр тогы» тарауы бойынша оқушылардың білімін тиянақтау, негізгі ұғымдар мен заңдылықтарды қайталап, тарауды қорытындылау.
Тәрбиелік мақсат
Электр тогын тұрмыста және шаруашылықта үнемді әрі қауіпсіз пайдалануға тәрбиелеу.
Дамытушылық мақсат
Пәнге қызығушылықты арттыру, өз бетімен жұмыс істеу дағдысын дамыту және практикалық ойлауды қалыптастыру.
Сабақтың барысы
1) Ынталандыру және назар аударту (2–3 минут)
Оқушыларды сабаққа жұмылдыру үшін «Электр тогы» тарауына қатысты 10–15 қысқа сұрақ қойылады. Мақсат — бұрынғы білімді белсендіру және жаңа тапсырмаларға дайындық жасау.
Жұмбақ арқылы тақырыпты анықтау
Аяқсыз жүреді, отсыз жанады.
Жауабы: электр тогы.
2) Пәнаралық-рухани байланыс: Абай мұрасы
Сабақтың идеялық бағытын айқындау үшін Абай Құнанбайұлының «Ғылым таппай мақтанба» өлеңіндегі «бес асыл іс» ұстанымдары сабақ құрылымына негіз етіп алынады.
«Бес асыл іс» (сабақтағы бағыттар)
- Талап — физикалық шамаларды зерттеу
- Еңбек — электр тізбегін құру
- Терең ой — тест тапсырмалары
- Қанағат — деңгейлік есептер
- Рахым — кластер құру, өзара көмек
Үзінді (мазмұндық тірек)
Абайдың 38-қара сөзіндегі ойға сүйене отырып, ғылым мен жаңалықтың адам өмірін жақсартуға қызмет ететіні, ал электр энергиясы қашықтықты жақындатып, тұрмысты жеңілдеткені атап өтіледі.
«Ғылым таппай мақтанба» (үзінді)
Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба.
Құмарланып шаттанба,
Ойнап босқа күлуге.
Бес нәрседен қашық бол,
Бес нәрсеге асық бол,
Адам болам десеңіз...
3) «Талап»: негізгі физикалық шамаларды зерттеу
Оқушылар зерттеу карточкалары арқылы негізгі шамаларды жүйелейді: ток күші, кернеу, кедергі, заряд, қуат. Әр ұғымға анықтама, белгіленуі, өлшем бірлігі және формуласы бойынша қысқаша қорытынды жасайды.
4) «Еңбек»: электр тізбектерін құру және түсіндіру
Кубик арқылы тақтада тізбек құрастырылып, оның жұмыс істеу принципі түсіндіріледі. Орындарында отырған оқушыларға жеке суреттер беріліп, солар бойынша өз тізбектерін құрады.
Оқушылар тапсырмамен жұмыс істеп жатқанда, мұғалім басқа тізбектің суретін көрсетіп, бағыттаушы сұрақтар арқылы талқылауды тереңдетеді.
5) «Терең ой»: тест жұмысы (I және II нұсқа)
Тест тапсырмалары тарау бойынша негізгі терминдер мен формулаларды бекітуге бағытталған. Төменде екі нұсқаның мазмұны редакцияланып, ықшам әрі түсінікті түрде берілді.
II нұсқа
- Гальвани элементі, аккумулятор, генератор — жалпы түрде қалай аталады?
- «Генератор» сөзінің мағынасы қандай?
- Өткізгіш сымдарының қосылуының тізбектегі белгісін анықтаңыз.
- Ток күшінің формуласы қандай?
- Кернеу бірлігін енгізген итальян ғалымы кім?
- Кедергінің өлшем бірлігі қандай?
- Тізбектей жалғағанда ток күші қалай өзгереді?
- Электр тогының жұмысының формуласы қандай?
- Қуаттың формуласы қандай?
- Қыздыру шамының негізгі бөлігі қандай материалдан жасалады?
I нұсқа
- Зарядталған бөлшектердің реттелген қозғалысы қалай аталады?
- «Аккумулятор» сөзінің мағынасы қандай?
- Ток күші қалай белгіленеді?
- Ток тудыратын электр өрісін сипаттайтын шама қандай?
- Тізбек бөлігі үшін Ом заңы қандай түрде жазылады?
- Амперметр тізбекке қалай жалғанады?
- Кернеудің өлшем бірлігі қандай?
- Ток күші, кернеу, кедергі арасындағы байланысты тағайындаған ғалым кім?
- Параллель жалғағанда кернеу неге тең?
- Электр қоңырауының тізбектегі белгісін анықтаңыз.
Ескерту
Сызба белгілеріне арналған сұрақтар (қосу нүктесі, электр қоңырауы т.б.) интерактивті тақтадағы стандартты белгілеулермен немесе карточкадағы пиктограммалармен беріледі.
6) «Қанағат»: деңгейлік есептер
Оқушылар электрондық оқулық көмегімен деңгейлік есептер шығарады. Есептер «Ом заңы», тізбектей және параллель жалғау, жұмыс пен қуат тақырыптарын қамтиды.
7) «Рахым»: кластер құру және өзара көмек
Оқушылар бір-біріне көмектесе отырып, электр тогының қолданылу аймақтарын кластер түрінде жинақтайды (тұрмыс, өндіріс, байланыс, медицина, көлік, білім беру, қауіпсіздік және т.б.).
Үй тапсырмасы
Екі топ «Электр тогының пайдалы және зиянды жақтары» бойынша қосымша материал жинақтап, келесі сабақта қорғауға дайындалады.
-
1-топ
Электр тогының пайдалы жақтары: тиімді қолдану мысалдары, үнемдеу жолдары.
-
2-топ
Электр тогының зиянды жақтары: қауіпсіздік ережелері, тұрмыстағы қауіп-қатерлер.