Кебісшенің құрылысын айт
І. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақ сәлемдесуден басталады. Оқушылар суреттер арқылы 3 топқа бөлінеді: Оқымыстылар, Талаптылар, Зерттеушілер. Әр топ өз басшысын сайлап, бағалау парағын алады.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
Тапсырма
Эвгленаның құрылысын макет түрінде жасау.
Өзара бағалау
A–B–C–D–E жүйесі бойынша бір-біріне сұрақ қойып, жауаптарды бағалайды.
Кіріспе сұрақтар
- Бұған дейін қандай біржасушалы ағзалармен таныстық?
- Бүгін қандай біржасушалы ағзамен танысамыз деп ойлайсыңдар?
Бүгінгі сабақта кірпікшелі кебісшемен жақынырақ танысамыз.
Қызығушылықты ояту
Әр топ кірпікшелі кебісше туралы ассоциация мен кластер құрастырып, өз жұмыстарын қорғайды.
Нәтиже
Алдын ала білім белсендіріледі.
Дәлел
Идеялар байланысы көрінеді.
Дағды
Қысқа, нақты қорғау қалыптасады.
Мағынаны ажырату (Jigsaw 2)
Мәтінді бөліп оқып, кейін бір-біріне мазмұндау арқылы толық тақырыпты құрастырамыз.
І топ — Оқымыстылар
21-бет: «Кірпікшелілер класы» бөлімінен бастап «Қоректенуі» тақырыбына дейін. 22-бет (басы).
ІІ топ — Талаптылар
22-бет: қоректенуі, тыныс алуы және зәр шығаруы. 23-бет (ортасы).
ІІІ топ — Зерттеушілер
Тітіркенгіштігі, көбеюі, циста түзуі. 24-бет (соңы).
Талқылау тәртібі
- 1 Оқып болған соң, әр топ мүшелері өзара мазмұндайды.
- 2 A1, A2, A3 «үй иелері» болып қалады, қалғандары көрші топтарға «қонаққа» барады.
- 3 Тақырыпты басынан аяғына дейін талқылап, пікір алмасады.
- 4 Талқылаудан кейін қонақтар өз топтарына қайтады.
Тексеру сұрақтары (доп лақтыру әдісі)
Мұғалім доп лақтыру арқылы сұрақ қояды, оқушы жауап береді. Төмендегі сұрақтар мазмұнды бекітуге арналған.
Сұрақтар
- 1. Кебісше қай кезде циста түзеді?
- 2. Кірпікшелер қай мезгілде/қашан көбеюге кіріседі?
- 3. Кебісшеде сезім мүшелерінің қызметін не атқарады?
- 4. Кірпікшелілер қандай суларда мекендейді?
- 5. Бір кебісшенің денесінде шамамен қанша кірпікше болады?
- 6. Кебісшенің негізгі құрылымдарын ата.
- 7. Кірпікшелілердің негізгі қорегі не?
- 8. Қоректену кезінде ас ауыз ойысынан кейін қайда өтеді?
- 9. Қорытылмаған ас қалай сыртқа шығарылады?
- 10. Жиырылғыш вакуоль қандай қызмет атқарады?
Жауап кілті
- 1. Қолайсыз жағдайда.
- 2. Қорегі мол кезде; көбіне жазда.
- 3. Кірпікшелері.
- 4. Тұщы және тұзды суларда; тоқтау суда, тоғанда, батпақты жерлердегі суда.
- 5. Шамамен 10 000–15 000.
- 6. Қабықша, цитоплазма, кірпікшелер, ауыз тесігі, асқорыту вакуольдері, жиырылғыш вакуоль, үлкен және кіші ядро.
- 7. Бактериялар мен ұсақ ағзалар.
- 8. Шұқырақ тәрізді жұтқыншаққа.
- 9. Қылаулатқыш арқылы.
- 10. Зәр шығару қызметін атқарады (артқы бөлігінде орналасады).
Ой толғаныс: №1 зертханалық жұмыс
Тақырыбы: Кірпікшелі кебісшенің құрылысын, қозғалысын және тітіркенгіштігін бақылау. Әр топ өз тапсырмасын орындап, бақылау нәтижесі бойынша қорытынды жазады.
І топ — Оқымыстылар
Тоқтау судан алынған тамшыдан микропрепарат дайындап, кебісшені микроскоп арқылы бақылау.
ІІ топ — Талаптылар
Қалам сиясын 5–8 есе сұйылтып, кебісшесі бар су тамшысына тамызу. Жиырылғыш вакуольдің боялғанын бақылау.
ІІІ топ — Зерттеушілер
Заттық шыныға 1 тамшы кебісшелі су және 1 тамшы таза су тамызу. Кебісшелі суға 1 түйір тұз салып, тітіркенуін бақылап, қорытынды жазу.
Қауіпсіздік және ұқыптылық
- Заттық шыныны абайлап ұстау, тамшы көлемін шамадан тыс үлкейтпеу.
- Жұмыс соңында құралдарды жинап, жұмыс орнын таза қалдыру.
Қорытынды және рефлексия
Оқушылар бүгінгі сабақ бойынша кері байланыс береді: не ұнады, не ұнамады. Жауаптарын кірпікше суретіне жазып, тақтадағы ватманға (су түбі) жапсырады.
Мұғалімнің қорытынды сөзі: оқушылардың кірпікшелі кебісше туралы білімі «су астындағы өмірдей» есте сақталып, үздіксіз дамып отырады.
Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Бағалауды топ басшылары қорытындылайды, бағалау парақтары бойынша кері байланыс беріледі.
Үйге тапсырма
Амеба, эвглена және кірпікшелі кебісше тақырыптарын қайталау.
Сабақтың аяқталуы
Сабақ аяқталды. Рахмет! Сау болыңдар!