Азаматтың демалу құқығы
Еңбек құқығының негізгі ұғымдары
Бұл материал еңбек құқығының базалық түсініктерін жүйелі түрде қарастырады және Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасындағы негізгі қағидалармен танысуға бағытталған.
Білімділік мақсаты
Оқушыларға еңбек құқығының негізгі ұғымдарын түсіндіру, ҚР «Еңбек туралы» заңнамасының жекелеген нормаларымен таныстыру.
Дамытушылық мақсаты
Еңбек ету мәдениетін қалыптастыру, еркін ойлау және талдау қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік мақсаты
Құқықтық-саяси сауаттылықты арттыру, жауапкершілікке және білімге құштарлыққа тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Құралдар
- Слайдтар, сызбалар.
- Сабақтың түрі
- Аралас сабақ.
- Сабақтың әдісі
- Интерактивті тақта, сұрақ-жауап.
Сабақ барысы
-
1
Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу, қатысуды белгілеу.
- Оқушыларды сабаққа бейімдеу.
-
2
Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы тақырып бойынша сұрақтар қойып, қысқаша кері байланыс алу.
-
3
Жаңа тақырыпты түсіндіру
1) Еркін еңбек ету құқығы
Әркім өз қабілеті мен қалауына сай кәсіп таңдауға құқылы.
2) Демалу құқығы
Жұмыстан бос уақыттың заңмен қорғалуы және демалыс түрлері.
3) Жұмыссыздық
Жұмыспен қамту тетіктері және қолдау шаралары.
Еркін еңбек ету құқығы
Еркін еңбек ету құқығы — азаматтардың негізгі құқықтарының бірі. Еңбек ету құқығы дегеніміз еңбекке қабілетті адамның өзіне ұнайтын кәсіппен айналысып, өз еңбегінің нәтижесін көріп, өмір сүруге қажетті табыс табу мүмкіндігі.
Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес: «Әркімнің еңбек ету бостандығына, қызмет пен кәсіп түрін еркін таңдауына құқығы бар».
Мемлекет еңбекке жарамды адамның өз мүмкіндігі мен қалауы бойынша еңбек етуіне жағдай жасауға міндетті. Еңбекке қабілетті азаматтарды жұмыспен қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органдар қажетті шараларды қабылдап, жұмыссыздарды жұмысқа орналастыруға жауапты арнайы құрылымдар құрады.
Демалу құқығы және демалыс уақыты
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі бойынша демалыс уақыты — жұмыстан бос, адамның өз қалауымен тынығып, жеке қажеттіліктерін іске асыруына арналған уақыт.
- Жұмыс аяқталғаннан келесі жұмыс күні басталғанға дейінгі уақыт;
- Апталық демалыс күндері;
- Конституцияға сәйкес белгіленген мереке күндері;
- Жыл сайынғы ақылы еңбек демалысы.
-
4
Жаңа тақырыпты бекіту (топтық тапсырмалар)
Қазақстан Республикасының «Еңбек туралы» заңнамасының жекелеген баптарын талқылау үшін төмендегі сұрақтар ұсынылады.
1-топ
- Еңбек қатынастарын қандай нормативтік құқықтық актілер реттейді?
- Еңбек шарты (контракт) дегеніміз не?
- Еңбек шарты нені қамтиды?
- Еңбек шартын бұзудың негіздері қандай жағдайлар болып саналады?
2-топ
- Ұжымдық шарт дегеніміз не?
- Жұмыс немен өлшенеді?
- Қысқартылған жұмыс уақыты (мөлшері) дегеніміз не?
- Кәмелетке толмағандар үшін жұмыс уақытының ұзақтығы қанша?
3-топ
- Демалыс уақыты дегеніміз не?
- Еңбек жағдайы дегеніміз не?
- Еңбек өтілі (стаж) дегеніміз не?
- Еңбек кітапшасы дегеніміз не? Онда қандай мәліметтер жазылады?
Қорытынды
Еңбек құқығы — адамның еңбек ету еркіндігін, қауіпсіз еңбек жағдайын және демалу құқығын қамтамасыз ететін құқық саласы. Негізгі ұғымдарды түсіну еңбек қатынастарында өз құқықтары мен міндеттерін дұрыс айқындауға көмектеседі.
Толық нұсқа
Толық нұсқасын жүктеу (сілтемені оқу орнының платформасына немесе құжатқа орналастыру ұсынылады).