Сабаққа дайындалу
Әдебиеттік оқу · 4-сынып
Сабақ тақырыбы: «Шаңырақ» (Фариза Оңғарсынова)
Сабақтың мақсаты
1) Мазмұнды меңгерту
Өлең мазмұнын түсіндіре отырып, Отан, отбасы, шаңырақ туралы білімдерін толықтыру. Өлеңнің мазмұны мен идеясын өз бетінше талдауға, ашып айтуға үйрету.
2) Талдау және тіл мәдениеті
Идеялық мәнін түсініп, сатылай кешенді талдау арқылы шапшаңдық пен тапқырлық таныту. Сөйлеу мәнерін көркем әдеби тілмен өрнектей білуге бағыттау.
3) Тәрбиелік бағыт
Отан мен шаңырақ ұғымдарындағы ұқсастықты түсіндіру арқылы өз Отанын, отбасын құрметтеуге, қадірлеуге және адамгершілікке тәрбиелеу.
Құрал-жабдықтар
- Ақынның суреті
- Кітаптары
- Шаңырақ макеті
Пәнаралық байланыс
Сабақта өлеңді оқу, мазмұнын ашу, құрылымын талдау және тілдік талдаулар (фонологиялық, синтаксистік) қатар жүргізіледі.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сабаққа дайындықты тексеру.
- Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.
II. Үй жұмысын тексеру және бағалау
«Ақ ірімшік» мәтінінің мазмұнын сұрау, оқушылардың жауаптарын талдату және бағалау.
III. Жаңа сабақ
Сұрақ: «Шаңырақ» дегенді қалай түсінесіңдер? (Оқушылар өз ойларын айтады.)
Автор туралы
Фариза Оңғарсынова — ақын, Қазақстанның халық жазушысы. Атырау облысы, Исатай ауданына қарасты Манаш ауылында дүниеге келген. Көптеген жыр жинақтары мен балаларға арналған кітаптары жарық көрген. Шығармаларының негізгі өзегі — әйел-ана тақырыбы.
Жұмыс түрлері
- Өлеңді мәнерлеп оқу (сөздердің мағынасына мән беру).
- Өлеңді сатылай кешенді талдау.
Өлеңді сатылай кешенді талдау (үлгі)
1. Автор
Фариза Оңғарсынова
2. Тақырып
Ақынның негізгі ой арқауы — Отан ұғымын түсіндіру.
3. Жанр
Поэзия (өлең). Өлең — белгілі бір өлшеммен құрылып, ырғақ пен ұйқасқа негізделетін көркем сөз жүйесі.
4. Идея
Отан отбасынан басталады деген ойды ұғындырып, ата-анаға, дос-жаранға, туған жерге сүйіспеншілікті арттыруға және перзенттік парызды ұмытпауға тәрбиелейді.
5. Шумақ
Шумақ — аяқталған ойды білдіретін синтаксистік тұтастық. Өлең 3 шумақтан тұрады.
6. Тармақ
Тармақ — өлеңнің әр жолы. Өлең 24 тармақты.
7. Бунақ
Бунақ — өлең жолының дауыс ырғағына қарай бөлінуі. Өлең 2–3–4 бунақты.
8. Буын саны
Буын саны дауысты дыбыстарға байланысты. Өлең 7–11 буынды.
9. Сөздік жұмысы
Мәтіндегі түсініксіз сөздер мен тұрақты тіркестерді анықтап, мағынасын ашу; сөйлем ішінде қолдану.
Сергіту сәті
Музыка қосылады. Көңіл-күй мен сезім толқынысы кезінде қысқа жаттығулар жасау пайдалы.
Қысқа нұсқаулық
- Көңіл-күйің қалыпқа келгенше 10-ға дейін сана.
- Еденнен 5–6 рет көтерілу (отырып-тұру) жаса.
- Өзіңе жеңіл массаж жаса.
Жаттығулар
- Иегің кеудеңе тигенше басыңды алға еңкейт. Мойныңды соз, бірақ сіреспей, бұлшықеттерді бос ұста.
- Құлақ қалқанын жеңіл қимылмен айналдыра сипа.
- Басыңды қолыңмен қаусырып, алақаныңды құлағыңа тигізіп, сәл қыс.
- Мойныңды сипап, иығыңды жеңіл ысқыла.
Өлеңнің негізгі түйіні және тәрбиелік мәні
Әр оқушы өлеңнен алған әсері мен ойын қорытындылап айтады. Негізгі ой: «Отан отбасынан басталады.»
IV. Қорытынды
- «Шаңырағы» сөзіне фонологиялық талдау жасау.
- «Отан отбасынан басталады.» сөйлеміне синтаксистік талдау жасау.
V. Бағалау
Оқушылардың мәнерлеп оқуы, талдауы, жауаптарының нақтылығы және белсенділігі бойынша бағаланады.
VI. Үй тапсырмасы
1) Өлеңді мәнерлеп оқу
Оқулық: 93-бет.
2) Шығармашылық жұмыс
«Шаңырақ шаттығы» тақырыбында өлең құрастыру.