Мыстан апа Кенжебекті енді жіберетін шығарсыз
Қош келдің, Әз Наурыз!
Балалар әсем безендірілген залға әуен ырғағымен саппен кіреді. Тәрбиеші Наурыздың мәнін таныстырып, оның шығыс күнтізбесіндегі жаңа жылдың бастауы саналатынын айтады.
Наурыздың мағынасы
- 21–22 наурызда күн мен түн теңеледі.
- «Наурыз» сөзі «нау» — жаңа, «руз» — күн деген түбірлерден тарайды, яғни «жаңа жыл» ұғымын білдіреді.
- Бұл күн — береке мен бірліктің, татулық пен жаңарудың мерекесі.
Дайындық дәстүрі
Адамдар Наурызға алдын ала қамданады: үйді, ауланы, көшені тазартады, арық аршиды, ағаш пен гүл егеді. Үйде дастархан жайып, ән шырқап, би билеп, ойын-сауық ұйымдастырады.
Тілек: «Ұлыстың ұлы күні құтты болсын! Ақ мол болсын! Жаңа жыл бақ-береке, молшылық әкелсін!»
Мерекелік бағдарлама
Ән
«Көктем»
Әже кіріп, шашу шашады. Көңіл көтеріліп, залға мерекелік леп енеді.
Би
«Қамажай»
Балалар ұлттық биге шығып, мерекенің сәнін келтіреді.
Ұлттық ойындар
«Күш сынасу», «Орамал тастамақ»
Балалар ептілік пен ұйымшылдықты көрсетіп, дәстүрлі ойындарды ойнайды.
«Алтын сақа» ертегісінен көрініс
Қонақтарға балабақша бүлдіршіндері «Алтын сақа» ертегісінен қысқаша сахналық көрініс ұсынады. Оқиға ширақ өрбіп, балалардың өнерімен әрленеді.
Сахна желісі
Шал
«Шек, шеку, ей кебенек! Мына ешкілер әбден мазамды алды... Әбден шаршадым, дем алайыншы», — деп малдас құрып отырады.
Мыстан кемпір
Артынан келіп, шалды қылқындыра бастайды: «Әй, бәлем, қолыма түстің бе? Сен маған не бересің?»
Келісім
Шал: «Бір отар қой беремін». Мыстан: «Қой керек емес, балаңды бер, әйтпесе жібермеймін». Шал жалғыз ұлы Кенжебекті айтуға мәжбүр болады.
Алтын сақа
Шал баласының сүйікті алтын сақасын беріп кетеді: «Балам сақасын іздеп келгенде, сен ұстап ал». Мыстан сақаның жанында тосып отырады.
Шарт
Бала сақасын алуға еңкейгенде, Мыстан оны ұстап алады. «Сақаң керек болса, менің шартымды орында: маған тақпақ айтып беріңдер», — дейді.
Балалардың тақпақтары
Сахнада балалар аналарына, әжелеріне деген ықыласын, көктемнің келуін және Наурыздың шаттығын тақпақ арқылы жеткізеді.
Жылы лебіз, отбасыға құрмет
Кәусар
«Әже деген көп шығар, әжемдей жоқ шығар. Мейірімді бұл кісі, қандай ғажап күлкісі.»
Нұрасыл
«Айналайын анашым, әлпештеген баласын... Анамыздың мамасын.»
Аяжан
«Әлпештеген, аялаған, ақ сүт берген апатайым... Мерекеңмен құттықтаймын!»
Еңлік
«Мен үшін не керек — бәрін іздеп табасың... Қайтып мені көргенде, шын сағынып қаласың.»
Көктем, Наурыз және береке
Азиза
«Көктем келді шуақты, балаларды қуантты. Алақай-ау, алақай, құстар келіп, гүл атты!»
Мөлдір
«Арпа, бидай, тары бар, қатық, малта тағы бар. Ішілетін, жейтіннің бұл көжеде бәрі бар.»
Нұрдәулет
«Наурызбен құттықтап, алыс-жақын қауышты. Көктемдегі жарқын сәт көңілдерге ауысты.»
Палина
«Наурыз, Наурыз, ну-ка дружно веселись! Ходи в гости, пей кумыс — в славный праздник Наурыз.»
Қайта-қайта қойылған сұрақ
Тәрбиеші әр бөлім сайын: «Мыстан апа, енді Кенжебекті жібересіз бе?» — деп сұрайды. Мыстан болса, балалардың өнерін әрі қарай тамашалағысы келетінін айтып, жаңа сынақ ұсына береді.
Бата – тілек: дәстүрдің алтын арқауы
Батаның мәні
Қазақ халқы бата беруді ізгі дәстүрге айналдырған. «Жаңбырменен жер көгереді, батамен ер көгереді» деген нақыл — ақ тілектің қуатын танытады.
Көрініс: бөбекке арналған бата
Келіншек бөбегін көтеріп, атадан бата сұрайды. Ата ақ ниетпен төмендегі тілекті айтады:
«Нұрға бөлеп жүректі,
Көтерейік білекті.
Бөбекке бата берейік,
Ағынан айтып тілекті.
Бір үйдің баласы болма,
Көп үйдің санасы бол.
Бір үйдің атасы болма,
Көп үйдің данасы бол.
Ақты ақ деп бағала,
Қараны қара деп бағала.
Осы айтқанның бәрі кеп,
Алла берсін мол бақты.
Әумин!»
Ән
«Наурыз келді» әні орындалып, мерекелік көңіл-күй одан әрі күшейеді.
Шешім: Кенжебек босайды
Барлық сынақтан сүрінбей өткен балалардың өнеріне риза болған Мыстан: «Жарайсыңдар, сендер сондай ақылды, жақсы балалар екенсіңдер. Менің барлық сындарымнан өттіңдер», — деп Кенжебектің алтын сақасын өзіне қайтарады.
Қорытынды тілек: «Наурыз құтты болсын! Деніміз сау, мықты болсын! Наурыз тойы жылда келе берсін! Барша халық бақытты болсын!»
Шақыру: «Баршаңызды Наурыз дастарханына шақырамыз! Наурыз көжеден дәм татыңыздар!»
Дерек
Жамбыл облысы, Т. Рысқұлов ауданы, «Балбөбек» бөбекжайы.
Жумагулова Гүлжан Базарбаевна.