Біздің сыныптың іші осы құнды қасиеттерге толды
Әдептілік – әдемілік
Бұл тәрбие сағаты 8-сынып оқушыларына арналған. Негізгі идеясы — әдептілік пен адамгершілік құндылықтарын терең түсіндіріп, күнделікті өмірде қолдануға бағыттау.
Сабақтың мақсаты
- Оқушыларды әдептіліктің «алтын ережелерін» қастерлеуге, өмір заңдылықтарын тануға үйрету.
- Сөздік қорын молайту, әдептілік пен әдепсіздік туралы ойларын жүйелеп, қорытынды жасай білуге дағдыландыру.
- Үлкенді сыйлауға, адамгершілікке, имандылыққа тәрбиелеу; жақсы қасиетті дамыту, жаман қасиеттен жирендіру.
«Шаттық шеңбері»: жүрекшелер арқылы құндылықтарды сезіну
Сабақ басында қағаздан қиылған түрлі түсті жүрекшелер қобдишаға салынып қояды. Мұғалім оқушыларды жылы сөзбен қарсы алып, көңіл күйді көтеретін шағын ойынға шақырады: әр түстің өз мағынасы бар екенін еске сақтауды ұсынады.
Түстердің мәні
Қызыл
Адамгершілік
Сары
Адалдық
Қызғылт
Мейірімділік
Көгілдір
Сүйіспеншілік
Жасыл
Әдептілік
Көк
Ізеттілік
Ақ
Қайырымдылық
Оқушылар жүрекшелерді алып, жоғарыға лақтырады. Мұғалім бұл көріністі «сынып іші құнды қасиеттерге толды» деп түйіндеп, балалардан: жүрекшелердің қалықтауы нені еске салатынын сұрайды. Әр жауап — құндылықты өз тілінде түсіндірудің бір жолы.
Күнмен амандасу: ортақ көңіл күйді біріктіру
Сабақтың келесі бөлігінде оқушылар әдептілік пен мейірімділік сыйлайтын күнмен бірге сәлемдеседі. Қимыл-қозғалыспен айтылатын шағын өлең сыныпты бір ырғаққа келтіріп, жағымды атмосфера қалыптастырады.
Сәлемдесу өлеңі
Сәлем, Күн – анамыз! (қол жоғарыда)
Қуанатын күн бүгін. (қол ұстасады)
Қайырлы таң! Қайырлы күн! (қол көкіректе)
Күліп шықты күн бүгін! (қол жоғарыда)
Топтастыру стратегиясы: мақал-мәтел арқылы ой ашу
Оқушылар мақал-мәтелдерді жинау арқылы топтарға бөлінеді. Әр топ өзіне түскен мақалдың мәнін түсіндіріп, өмірмен байланыстырады.
I топ
«Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала.»
II топ
«Жақсыдан үйрен — жаманнан жирен.»
III топ
«Әдептілік белгісі – иіліп сәлем бергені, жақындықтың белгісі — келіп-кетіп жүргені.»
IV топ
«Аға әдепті болса — іні әдепті, апа әдепті болса — сіңлі әдепті.»
V топ
«Ұқыптының тоны тозбас, ұқыпсыздың ісі оңбас.»
Талқылау сұрағы
Осы мақал-мәтелдер нені үйретеді? Әр топ өз тұжырымын дәлелмен айтып, мысал келтіреді.
Шығармашылық жұмыс: жақсы мен жаманды ажырату
Оқушыларға екі парақ қағаз таратылады: біріншісіне адам бойындағы жағымсыз қасиеттер, екіншісіне жақсы қасиеттер жазылады. Жазып болған соң, жағымсыз қасиеттер жазылған парақ бүктеліп қойылады, ал жақсы қасиеттер дауыстап оқылады.
Мұғалімнің ұсынысы бойынша, жағымсыз қасиеттерден алшақ болудың символдық қадамы ретінде сол парақ жыртылады. Бұл әрекет балаларға «таңдау» мен «жауапкершілік» ұғымдарын көрнекі түрде сезіндіреді.
Постер жұмысы (10 минут)
«Әдептіліктің алтын ережелері» тақырыбында сынып болып ереже құрастырып, плакатқа түсіреді. Қосымша талқылау: осы ережені бұзған жағдайда қандай тәрбиелік шаралар тиімді болады?
Қорғау (10 минут)
Әр топ постерін таныстырып, ойының дәлелін айтады. Тыңдаушы топтар сұрақ қояды.
Бағалау
«Екі жұлдыз, бір ұсыныс» әдісі: әр топ басқа топтың жұмысынан екі ұнаған тұсын атап, бір жақсартуға болатын ұсыныс береді.
Хор
«Ата-ананы тыңдаймыз» (ұжымдық орындау)
Мәтінмен жұмыс: «Әдептілік» (Ы. Алтынсарин)
Бір елдің үлкен оқымысты адамы екінші бір елдің байымен сөйлесіп тұрғанда, қастарынан бір кедей адам өтіп бара жатып, оқымыстыға келіп, басын иіп сәлем береді. Оқымысты одан да төменірек иіліп, сәлемін қайтарады.
Қасындағы бай таңданып: «Тақсыр, осынша біліміңіз бар ғалымсыз. Сонда да кедей адамға соншалық иіліп сәлемдесуіңіздің мәні неде?» — деп сұрайды.
Сонда ғалым: «Ешбір ғылым-білім үйренбеген ол кісі әдептілік көрсеткенде, мен одан әдепсіз болып көрінсем, лайық па?» — деп жауап береді.
Талқылау сұрақтары
- Кедей адам мен ғалымның кішіпейілдігі қандай іс-әрекет арқылы көрінеді?
- Әңгімеден қандай қорытынды шығаруға болады?
Талқылау уақыты: 5 минут
Негізгі ой
Білім адамның мәртебесін көтереді, бірақ әдеп — адамның шынайы көркі. Кішіпейілділік пен сыйластық кез келген ортада бағалы.
Қонақ сөздері
Мектеп директоры
Келесі сөз кезегі Романова Жания Орынжайқызына беріледі.
Ата-ана өкілі
Келесі сөз кезегі Заксылыкова Бақытгүл апаға беріледі.
Қорытынды
Бұл сабақта біз әдептілік пен сыпайылық туралы сөйлестік. Әдепті, сыпайы баланың айналасындағыларға жағымды, сүйкімді көрінетінін түсіндік.
Күнделікті өмірде амандасу, кешірім сұрау, «өтінемін» секілді жылы сөздерді орнымен қолдану — мәдениеттің айқын белгісі екенін байқадық.
Сонымен қатар жақсы және жаман әдеттерді ажырата білуге, жақын адамдарға қамқорлық жасап, қолдау көрсетуге үйрендік.
Автор туралы мәлімет
Қала: Ақтөбе
Мектеп: №53 орта мектеп
Мұғалім: Сафина Лиза Куантаевна