Бір жыл - Жерге Күнді бір рет айналып шығу үшін қажет уақыт
Астрофизика және Әлем эволюциясы
Бұл ғылыми жұмыста ғарышты зерттеу, ғарыштық экспедициялар, галактикалар және Әлемдегі Жердің орны туралы негізгі түсініктер жүйеленеді. Мәтінде уақыт өлшемдері, планеталардың қозғалысы және астрономиядағы маңызды тарихи бетбұрыстар қысқаша талданады.
Жоспар
- Ғарышты зерттейтін ғылым
- Ғарыштық экспедициялар
- Галактикалар
- Ғарыштағы Жер
- Ғарыштық тастар
Жыл ұғымы және планеталардың қозғалысы
Бір жыл — Жердің Күнді бір рет толық айналып шығуына қажет уақыт. Жер Күнді өз орбитасымен айнала отырып шамамен 938 886 400 км жол жүреді, ал бұл қозғалысқа 365,24 күн қажет. Жердегі жылдың ұзақтығы осы мәнмен анықталады.
Өзге планеталардағы жыл ұзақтығы әртүрлі: ол планетаның Күнді айналып шығуына кететін уақытқа байланысты ұзарады немесе қысқарады.
Негізгі өлшем
1 жыл — Күнді 1 рет айналу уақыты.
Орбиталық жол
Жердің Күнді айнала жүріп өтетін қашықтығы: 938 886 400 км.
Уақыт мәні
Жыл ұзақтығы: 365,24 күн.
Жердің бірегейлігі: тіршілікке қолайлы орта
Қазіргі біліміміз бойынша, Күн жүйесінің басқа бірде-бір планетасында тіршілік анықталмаған. Сондықтан Жер тіршіліктің бар болуымен ерекше орын алады. Күн — қатардағы жұлдыздардың бірі болғанымен, оның маңындағы үшінші планета (Жер) көптеген қасиеттерімен дараланады.
Жердің беткі температурасы суды толық қайнатып жіберердей тым ыстық та емес, суды түгелдей қатырып тастардай тым суық та емес. Сонымен қатар Жерде оттегіне бай атмосфера бар. Су мен оттегінің үйлесімі тіршіліктің басталып, дамуына жағдай жасады.
Атмосфера және қабаттар
Ғалымдар Жерді жиі геосфера ұғымымен сипаттайды. Біз өмір сүретін сыртқы қатты қабықты мәтінде биосфера деп атайды; оны атмосфера қабаттары қоршап жатады.
Жердің ішкі құрылысы
Жердің ортасында қатты қысымнан сығылған никель мен темір қоспасынан тұратын қатты ішкі ядро орналасқан. Оны қоршаған тау жыныстары өте ыстық болып, едәуір бөлігі сұйық күйде болады.
Әлемнің құрылысы туралы көзқарастың өзгеруі
1500 жылға дейін адамдардың көпшілігі Жер Әлемнің ортасында орналасқан деп санады. Сол кезеңде Күн және өздеріне таныс өзге планеталар аспан сфералары құрамында Жерді айналып қозғалады деген түсінік кең тараған еді.
Польшалық ғалым Николай Коперник (1473–1543) Күн Әлемнің орталығында орналасатынын, ал Жер өзге планеталармен бірге Күнді айналатынын алғашқылардың бірі болып ғылыми болжам ретінде негіздеді.
Қашықтықты өлшеу: есептен лазерге дейін
1762 жылы астрономдар Джек Кассини және Жан Рише алдымен Марсқа дейінгі қашықтықты анықтап, кейін геометриялық әдістер арқылы Жердің Күннен қашықтығын есептеп шығаруға талпынды. Мәтінде бұл мән 147,52 миллион км ретінде беріледі.
Бүгінгі таңда ғалымдар планеталар арасындағы қашықтықты лазерлік немесе радиолокациялық сәуле шоғын бағыттап, оның кері қайту уақыты бойынша жоғары дәлдікпен өлшейді.