Қазақша рефераттар

Жаңа материалды меңгеру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Ұйымдастыру

Сабақтың типі
Жаңа материалды меңгеру
Сабақтың түрі
Компьютерлік сабақ
Сабақтың әдістері
Ауызша түсіндіру, сұрақ-жауап, есеп шығару

Көрнекіліктер

  • «Трансформатор» тақырыбындағы презентация
  • Плакаттар, суреттер
  • Домино ойынына арналған карточкалар
  • Трансформатор үлгісі, катушка

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен сәлемдесу, сыныпты түгелдеу.
  • Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелерін таныстыру.

II. Жаңа материалға дайындық

Мұғалім сұрақ қояды: «Біз қандай тарауды қарастырдық?»

Еске түсіру

Айнымалы ток. Электр энергиясын өндіру және тұтыну. Үш фазалық жүйе.

Алдыңғы материалды бекіту үшін «Домино» ойыны ойнатылады.

III. Жаңа материалды меңгеру

Бүгінгі тақырып: трансформатор және айнымалы токтың трансформациясы.

Негізгі идея

Қуат шамамен тұрақты болғанда, айнымалы токтың кернеуі мен ток күші бірге өзгеруі — айнымалы токтың трансформациясы.

Неге трансформатор қажет?

Бір көзден әртүрлі кернеу алу

Көп жағдайда бір ғана ток көзінен әртүрлі кернеуге арналған құрылғыларды қоректендіру қажет болады. Мысалы, теледидарды 220 В желіге қосқанда, оның ішіндегі әр бөлікке әртүрлі кернеу керек:

  • Қыздыру шамдарына: 6,3 В
  • Транзисторларға: 1–2 В
  • Электронды-сәулелендіру түтікшесіне: 15000 В

Шешімі

Кернеуді қажетті деңгейге көтеру немесе төмендету үшін трансформатор қолданылады.

Маңызды

Трансформатордың жұмысы электромагниттік индукция құбылысына негізделген.

Трансформатор: анықтама және қысқаша тарих

Анықтама

Айнымалы токтың трансформациясын жүзеге асыратын құрал трансформатор деп аталады.

Тарихи дерек

Трансформаторды алғаш рет 1878 жылы орыс ғалымы П. Н. Яблочков ойлап тапты. Кейін оны 1882 жылы И. Ф. Усагин жетілдірді.

Құрылысы және жұмыс істеу принципі

Қарапайым құрылымы

Қарапайым трансформатор ферромагниттік өзекшеге кигізілген екі орамнан тұрады: бірінші ретті және екінші ретті.

  • Бірінші ретті орам қоректендіруші кернеу көзіне қосылады.
  • Екінші ретті орам тұтынушыға (жүктемеге) қосылады.

Орамдар саны тиісінше n1 және n2 деп белгіленеді.

Жұмыс істеу принципі (қадамдап)

  1. Бірінші ретті орам арқылы айнымалы ток өткенде, өзекшеде айнымалы магнит ағыны пайда болады.

  2. Бұл магнит ағыны екінші ретті орамды тесіп өтеді де, онда индукциялық ЭҚК туғызады.

  3. Егер екінші ретті орам жүктемеге қосылса, тізбекте айнымалы ток пайда болады; ол да өзекшеде өз магнит ағынын туғызады.

  4. Екінші орам тудырған магнит ағыны толық магнит ағынын кемітіп, бірінші ретті орамдағы өздік индукция ЭҚК-ін азайтады.

  5. Өздік индукция ЭҚК азайғандықтан, бірінші ретті тізбектегі ток артады. Қоректендіруші кернеу мен өздік индукция ЭҚК теңескенде жүйеде тепе-теңдік орнайды.

Трансформациялау коэффициенті

Орамдар санының қатынасы K = n1 / n2 — трансформациялау коэффициенті деп аталады.

K < 1 болғанда — төмендеткіш трансформатор. (Берілген мәтін осы жерде үзіліп қалған: «K ...» бөлігі толық емес.)