Жаман дос - Асыңа дос
Достық туралы мақал-мәтелдер
Төмендегі мақал-мәтелдер достықтың қадірін, адамгершілікті, сыйластық пен сақтықты айқын суреттейді. Ойға тоқып, өмірде қолдануға болатын нақыл сөздер топтастырылды.
Қадір мен қайырым
- Асы бар қазан сүйкімді, досы бар адам сүйкімді.
- Жақынға жаны ашымағанның бір беті қара; жолдасына жаны ашымағанның екі беті қара.
- Үйінде асы жоқтың түзінде досы жоқ.
- Жас асыңа қарайды, дос басыңа қарайды.
- Тістем нанның қадірін тарыққанда білерсің; анық достың қадірін зарыққанда білерсің.
- Қарның ашса — қосқа бар, қайғың асса — досқа бар.
Ескі мен жаңа, жақын мен жат
- Достың ескісі, тонның жаңасы жақсы.
- Сырласуға дос жақсы, сыйласуға жат жақсы.
- Жаңа дос келгенде, ескі достың көзінен жас шығар.
- Өзің қандай болсаң, досың да сондай.
- Жақындай қимас — шын досыңмен сыйлас.
Шын дос пен жаман дос
Айырмасы
- Жақсы дос — басыңа дос; жаман дос — асыңа дос.
- Дұшпан күлдіріп айтады, дос жылатып айтады.
- Дос сыртыңнан мақтар, дұшпан көзіңе мақтар.
Белгісі
Жаман дос: озып бара жатсаң — етегіңнен тартады; қалып бара жатсаң — қасыңнан қашады.
Досыңды мақтағаның — өзіңді жақтағаның.
Адалдық, есеп және қарым-қатынас
- Есепті дос айырылмас.
- Есептескен — дос болмас.
- Дос бергеннің түсіне қарама.
- Досыңмен көп сөйлеспе — жолынан қалдырарсың; дұшпаныңмен көп сөйлеспе — сырыңды алдырарсың.
- Айрылғысы келген дос аяулыңды сұрайды.
Ақыл, қауіпсіздік және береке
- Досы көпті жау алмайды, ақылы көпті дау алмайды.
- Қайғың болса — досыңа бар; қарның ашса — қосыңа бар.
- Ас барында — дос жоқ, ат барында — той жоқ.
- Білімдар достан бір сақтан, білімсіз достан мың сақтан.
Сыйластық пен өлшем
- Дос — ажарың, жолдас — базарың.
- Ағаш тамырымен мықты, адам досымен мықты.
- Түлкі мінез адамдар досты досқа жамандайды.
- Досыңа шапан кигізсең — ішік кигізді дейді; қасыңа ішік кигізсең — шапан кигізді дейді.
Ниет пен тілек
Егер біреу жолға шықса, аман барып, сау қайтсын.
Шын тілектес досы болса, сол тілеуді күнде айтсын.