Қазақша рефераттар

Қазақстандықтар Ұлы Отан соғысы жылдарында

Қазақстан майдан арсеналында

Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Есік гуманитарлық-экономикалық колледжі. Қазақстан тарихы пәні. Оқытушы: Балташева Б. Б.

Бұл сабақ Кеңес–Герман соғысының тарихи маңызын, ірі шайқастардың тағылымын және қазақстандықтардың Жеңіске қосқан үлесін түсіндіруге бағытталған. Сонымен бірге туған өлкемізден шыққан ерлердің есімдерін ұлықтап, олардың өшпес ерліктері ел жадында мәңгі сақталатынын таныту көзделеді.

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға Кеңес–Герман соғысының тарихи маңызы мен басты шайқастарын түсіндіру, қазақстандықтардың Жеңіске қосқан үлесін көрсету, жерлестеріміздің ерлігін дәріптеу.

Сабақтың міндеттері

  • Соғыс жылдарындағы қазақстандықтардың қайсарлығы мен ерлігін насихаттау, тарихи танымды арттыру.
  • Еңбекшіқазақ ауданы халқының Жеңіске қосқан үлесі туралы қосымша деректермен таныстыру, ой-өрісті дамыту.
  • Отан қорғаған батырлардың ерлігі арқылы елін, жерін сүюге және құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Типі
Іздену, зерттеу сабағы
Түрі
Жаңа білімді меңгерту
Әдіс-тәсілдері
Баяндау, сұрақ-жауап, топпен жұмыс, ойтолғау, интерактивті тақтамен жұмыс
Көрнекілігі
Дүниежүзі картасы, Ұлы Отан соғысының картасы, Р. Тоқатаевтың кітаптары, Еңбекшіқазақ ауданы батырларының фотосуреттері, бейнесюжет (И. В. Сталин туралы).

Сабақ барысы (қысқаша құрылым)

  1. I. Ұйымдастыру: амандасу, түгендеу, назарды сабаққа шоғырландыру.
  2. II. Жоспар: соғыстың басталуы; қазақстандықтардың қатысуы; Еңбекшіқазақ ауданы батырларының үлесі.

Ой шақыру сұрақтары

1) «Соғыс» ұғымын қалай түсінеміз?

Талқылауға арналған ашық сұрақ.

2) 1940 ж. желтоқсанда қабылданған «Барбаросса» жоспарының мәні неде?

КСРО-ны талқандап, шығыста «өмір кеңістігін» қамтамасыз ету.

3) Фашистік жоспар бойынша Қазақстан қандай құрылымның құрамына енуі тиіс болды?

«Үлкен Түркістан».

4) Соғыс жылдарында Қазақстан қорғасын өндіруден нешінші орын алды?

1-орын.

Нақты деректерге құрылған сұрақтар

5) 1943 ж. желтоқсанда Алматы жастары өз қаражатына ұшақ жасатып, қай ұшқышқа тапсырды?

С. Луганский.

6) Ұлы Отан соғысында алғаш рет «Кеңес Одағының Батыры» атағын алған қазақстандық жауынгер?

К. А. Семеченко.

7) Қарағандылық Нүркен Әбдіров кім болды?

Ұшқыш.

Жаңа тақырып: тарихи өзек және негізгі ұғымдар

Соғыс ауқымы және қазақстандықтардың үлесі

Бейнесюжет мазмұны бойынша, соғыс жылдарында Кеңес Одағы көлемінде 27 млн адам қаза тапты. Қазақстаннан 1 196 164 адам әскер қатарына алынды. Қазақстаннан 503 жауынгер «Кеңес Одағының Батыры» атағын алды, олардың ішінде 103-і қазақ.

Кілтті тұжырым

«Бәрі майдан үшін, бәрі Жеңіс үшін» ұраны әрбір кеңес адамының еңбегіне бағдар болды.

Адамзат тарихында екі дүниежүзілік соғыс болды: 1914–1918 жылдары (38 мемлекет қатысты) және 1939–1945 жылдары (61 мемлекет қатысты). Екі соғысқа ортақ белгі — халыққа орасан қасірет әкелуі, адам шығынының көп болуы және басқыншылық сипаттың басым түсуі.

Ірі шайқастар және қазақстандықтардың ерлігі

Мәскеу үшін шайқас

316-атқыштар дивизиясы (генерал-майор И. В. Панфилов), Бауыржан Момышұлы, Төлеген Тоқтаров ерлігі ерекше аталады.

Ленинград үшін шайқас

314-атқыштар дивизиясы қорғаныста болды. Матросов ерлігін қайталаған Баймағанбетовтың ерлігі айтылады.

Ерлік үлгілері

27, 72, 73 дивизияларының жауынгерлік еңбегі, ұшқыш Нүркен Әбдіровтың ерлікпен қаза табуы, минометші Қ. Сыпатаевтың ерлігі еске алынады.

Әдеби және деректік үзінділер

  • Жамбыл Жабаев: «Ленинградтық өренім» өлеңін оқу.
  • Кеңес Одағының Батыры, саяси жетекші В. Г. Клочковтың (25 тамыз 1941 ж.) әйелі мен қызына жазған хатынан үзінді.
  • Әлияның Сапураға жазған хаттары (талқылау материалы ретінде).

Зерттеушілік тапсырма

Оқушылар екі топқа бөлінеді. Әр топ алдын ала дайындаған жұмыстары бойынша таныстырылым жасайды.

А тобының бағыты

Р. Тоқатаевтың өмірі мен ерлігі туралы: Р. Тоқатаев атындағы орта мектеп мұражайы материалдары, фотоқұжаттар және деректер.

Жерлес батыр: Рақымжан Тоқатаевтың ерлігі

Төмендегі баяндау Р. Тоқатаев туралы сабақ материалы негізінде редакцияланып берілді.

«Суреттер сыр шертеді»: ұрыстағы шешуші сәт

Рақымжан Тоқатаев қызмет еткен артиллериялық Қызыл тулы Станиславск атқыштар полкі Фульнек деревнясы түбінде бекініп, жауды бір адым да ілгері аттатпау туралы бұйрық алады. Жау шабуылы таң алдында басталады. Зеңбірек үні жер жарып, маңайды күңірентіп жіберген сәтте фашистік күштер толассыз соққы жасайды.

Көп ұзамай танкілер мен бронетранспортерлар колоннасы қара құрттай қаптап, деревняға қарай беттейді. Дәл осы тұста тасаға орналасқан Рақымжанның зеңбірегі жау бағытына бұрылып, оқты дәл дарытады: алғашқы снаряд колоннаның орта тұсындағы ірі танкіге тиіп, ол лезде отқа оранады.

Оқ бораған ауыр жағдайда да Рақымжан мен оның жәрдемшісі Федор абыржымастан, нысананы дәл көздейді. Нәтижесінде осы ұрыста олар бірге жаудың 9 танкісі мен 4 бронетранспортерін жойғаны айтылады.

Қорытынды

Бұл ерлігі үшін Рақымжан Тоқатаев пен Федор Керданға «Кеңес Одағының Батыры» атағы берілгені көрсетіледі.