Неге дауыссыз дыбыс деп ойлайсыңдар
Сабақ тақырыбы
«Б» дыбысы мен әрпі
Сабақтың мақсаты
-
Білімділік
«Б» дыбысын дұрыс дыбыстату, әрпін таныту; «Б» дыбысының айтылу артикуляциясын меңгерту; «Б» дыбысының дауыссыз екенін түсіндіру; «Б» дыбысының сөздің басы мен ортасында кездесетінін байқату; «Б» дыбысы бар сөздерге дыбыстық талдау жасату; сөздерді буынға дұрыс бөлуге үйрету; «Б» әрпі бар сөздерді оқуға дағдыландыру.
-
Дамытушылық
Танымдық қабілеті мен қызығушылығын арттыру; ойын элементтері арқылы дұрыс әрі сауатты жазуға үйрету.
-
Тәрбиелік
Оқушыларды сауаттылыққа және тазалыққа тәрбиелеу.
Сабақ түрі
Жаңа сабақ; жұмбақ шешу; суретті жұмбақ.
Әдіс-тәсілдер
Түсіндіру, әңгімелесу, ойын, сұрақ-жауап.
Пәнаралық байланыс
Дүниетану сабағы.
Көрнекіліктер
«Б» дыбысына арналған плакат; бақа, балық, балапан т.б. суреттер; «Қай әріпті жоғалттым?» және «Сөз құрастыр» ойындары; кеспе әріптер; бор.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу.
- Сабаққа дайындық.
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Сұрақ-жауап
Мұғалім: «Балалар, біз қандай дыбыспен таныстық?»
Оқушылар: «М дыбысымен.»
- «Жалғастыру» ойынын ойнату.
- Оқулықтағы «М» дыбысына қатысты бағандағы сөздерді оқыту.
- «Қар» мәтінін дүниетанумен байланыстырып, жыл мезгілдерінің санын атау және қыс туралы әңгімелеу.
- «М» дыбысына сөздер ойлап, буынға бөлу және дыбыстық талдау жасау.
Қорытынды сұрақ: «М дыбысы қандай дыбыс?»
Жауап: «М дыбысы — дауыссыз дыбыс.»
3) Қызығушылығын ояту: жұмбақ шешу
Мұғалім оқушыларға төмендегі жұмбақтарды жасырып, шешуін табуға жетелейді.
Жұмбақ 1
Қанаты бар — ұшпайды,
Жұрт айламен ұстайды.
Жауабы: Балық
Жұмбақ 2
Қызықтырып әркімді-ақ,
Суда жүзер жалтылдап.
Қай әріптен басталған —
Сол жәндіктің атын тап.
Жауабы: Бақа
Жұмбақ 3
Туа сала жүзеді,
Суда жүзе біледі.
Жауабы: Балапан
Талдау сұрағы: «Балық», «бақа», «балапан» сөздерінің бірінші дыбысы қандай?
Жауап: «Б» дыбысы.
Бүгінгі өтетін дыбыс — «Б» дыбысы. Оқушылар дыбысты хормен 2–3 рет айтады, айтылу артикуляциясымен танысады.
Артикуляциясы: «Б» дыбысын айтқанда еріндер әуелі нық түйісіп, артынша кілт ашылады. Бұл — қазақ тіліндегі ұяң дауыссыз дыбыстардың бірі.
Ереже: «Б» дыбысы сөздің басы мен ортасында кездеседі.
Буынға бөлу
Ба-лық (2 буын), Ба-қа (2 буын), Ба-ла-пан (3 буын).
Дыбыстық талдау
«Бақа» сөзіне дыбыстық талдау жасату; «Б» дыбысына жаңа сөздер ойлату.
4) Сергіту сәті: «Мен қандаймын?»
Оқушылар өз есімдерінің алғашқы әрпінен басталатын жағымды қасиетті айтып, өзін сипаттайды.
- Мен Сабира-мын — мен сабырлы-мын.
- Мен Дархан-мын — мен дарынды-мын.
5) Оқулықпен жұмыс
- Кітаптағы суреттермен танысу.
- Бағандағы сөздерді мұғалім оқиды, кейін оқушыларға оқытады.
- Сөздердің мағынасын түсіндіру.
Баба
Үлкен кісі; ата-бабаларымыз.
Бата
Ас қайыруда, үлкен тойларда айтылатын тілек.
6) Дәптермен жұмыс
- «Б» әрпінің жазба түрін тақтада көрсету.
- Әріп элементтерін ауада жазып жаттықтыру.
- Жазу дәптеріндегі үлгі бойынша «Б» дыбысын бастырып жазу.
Жазбас бұрын бойды сергітіп аламыз. Дәптерді көлбеу қойып, әдемі әрі таза жазуға мән береміз.
7) Ойын: «Қай әріпті жоғалттым?»
Ойын мақсаты: оқушыларды сауаттылыққа, шапшаңдыққа, тапқырлыққа тәрбиелеу.
Тапсырма
Берілген сөздердегі түсіп қалған әріпті тауып, сөзді дұрыс оқы.
- А…а
- Н…н
- Ш…р
- М…л
Әріптер жиыны
Қажетті әріпті таңда: а, о, т, п, у, р, л, ш, қ, д, м, ғ
Қорытынды
Мұғалім: «Бүгін қандай дыбыспен таныстық?»
Оқушылар: «Б дыбысымен.»
Мұғалім: «Б дыбысы қандай дыбыс?»
Оқушылар: «Б дыбысы — дауыссыз дыбыс.»
Мұғалім: «Неге дауыссыз дыбыс деп ойлайсыңдар?»
Оқушылар: «Себебі ол созылып айтылмайды.»
Суретті ребус ойыны арқылы «Б» дыбысының сөздің қай бөлігінде тұрғанын анықтау, сөздерді буынға бөлу және дыбыстық талдау жасау ұсынылады.
- Бақа
- Балға
- Балта
- Балапан
Қосымша: «Сөз ойла» ойыны.
Үй тапсырмасы
«Б» дыбысы бар сөздер ойлап келу; таңдаған 2–3 сөзді буынға бөліп, дыбыстық талдау жасау; дәптерде «Б» әрпін көркем жазу үлгісі бойынша қайталау.