Оқушыларды еркін сөйлеу білуге, ұстамдылыққа тәрбиелеу

Сабақ туралы

Тақырып

Меншіктеу операторы

Сабақтың түрі

Жаңа сабақты меңгеру

Көрнекілік

Сызба
Плакаттар
Слайд

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Оқушыларға Pascal тіліндегі қарапайым операторлардың мәнін түсіндіріп, меншіктеу операторының қызметін меңгерту.

Дамытушылық

Ойлау қабілетін дамыту, есте сақтауды күшейту, есеп шығару дағдыларын қалыптастыру және тақырып бойынша жүйелі түсінік беру.

Тәрбиелік

Еркін сөйлеуге, ұқыптылық пен ұстамдылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың мазмұны мен барысы

1
Сабақты ұйымдастыру
- Оқушылармен танысу
- Сынып тазалығын тексеру
- Оқушыларды түгелдеу
2

Үй тапсырмасын тексеру

Тест жұмысын өткізу.
3

Жаңа сабақ

Қарапайым операторлар құрамына басқа оператор енбейді. Ал күрделі операторлар бірнеше қарапайым оператордан тұрады. Программалау тілдеріндегі қарапайым операторларға меншіктеу, шартсыз көшу, енгізу-шығару, бос оператор және процедураны орындау (шақыру) операторлары жатады.

Меншіктеу операторы: негізгі ұғым

Анықтама

Меншіктеу операторы — программалауда ең жиі қолданылатын негізгі операторлардың бірі. Ол айнымалыға сандық (кейде символдық немесе логикалық) мәнді беру үшін қолданылады.

Жазылу пішімі

айнымалы := өрнек ;

айнымалы — идентификатор
:= — меншіктеу белгісі
өрнек — арифметикалық өрнек немесе сан (сондай-ақ логикалық/символдық мән болуы мүмкін)

Меншіктеу операторының екі міндеті

Берілген айнымалылар мәндері бойынша өрнектің сандық мәнін есептейді.
Табылған нәтижені айнымалыға меншіктейді, яғни мән компьютер жадындағы тиісті ұяшыққа жазылады.

Маңызды ескерту: = және := айырмашылығы

= — математикадағы теңдік белгісі, ал := — программалаудағы меншіктеу белгісі. Ұқсас көрінгенімен, мағынасы бөлек.

Теңдік

x = 5

«x-тің мәні 5-ке тең» дегенді білдіреді.

Меншіктеу

x := 5;

«x айнымалысының ұяшығына 5 санын жазамыз» дегенді білдіреді.

Логикалық және символдық меншіктеу

Логикалық өрнек мысалы

Меншіктеу операторы арифметикалық өрнектермен қатар логикалық өрнектерге де қолданылады:

K := A AND B;

Егер A — ақиқат, ал B — жалған болса, онда K жалған мән қабылдайды. AND — «ЖӘНЕ», сондықтан K ақиқат болуы үшін A және B екеуі де ақиқат болуы керек.

Символдық мәндер

Pascal тілінде символдық мәндер апострофтың ішіне алынып жазылады:

B := 'T';

B5 := '9';

1-мысал: қайсысы меншіктеу операторы?

Төмендегі өрнектердің қайсысы меншіктеу операторы болатыны (немесе болмайтыны) көрсетілген. Әрқайсысына қысқаша түсініктеме берілген.

Өрнек	Қорытынды	Түсініктеме
a := b;	Болады	Дұрыс пішім: айнымалы, :=, өрнек.
a := C + 1	Болады	Синтаксис дұрыс (тәжірибеде соңына ; қойылады).
a = C + 1	Болмайды	:= орнына = қолданылған.
a : b - sqr(4)	Болмайды	:= орнына : алынған.
a*X + b := 0	Болмайды	Сол жақта айнымалы атауы емес, өрнек тұр.
Z := 0	Болады	Айнымалыға тұрақты мән берілген.
Z := Z + 5	Болады	Айнымалының жаңа мәні бұрынғы мәні арқылы есептеледі.
Z := Z + 1,4	Болмайды	Ондық бөлшек жазылуы қате: 1.4 түрінде жазылады.
Z := Z	Болады	Синтаксис дұрыс (мағынасы — мән өзгермейді).
-Z := y	Болмайды	Сол жақтағы атау айнымалы болуы керек, таңба қосылмайды.

2-мысал: операторлардың орындалу реті неге маңызды?

а) Бірінші K, кейін M

K := K + M;

M := 2 * M;

ә) Бірінші M, кейін K

M := 2 * M;

K := K + M;

Тексеру (бастапқы мәндер: K=2, M=4)

а) нәтижесі

K := K + M = 2 + 4 = 6

Сонда: K = 6

M := 2 * M = 2 * 4 = 8

Сонда: M = 8

ә) нәтижесі