Дайындама бетіне өлшемдерді белгілеу
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды құрал-жабдықтарды дұрыс таңдауға, металды ию тәсілдерін меңгеруге және жұмыс барысында ұқыптылық пен тәртіпті сақтауға үйрету.
Жұмыс объектісі
Қалақ
Көмекші құралдар
- Сызба
- Сызғыш
- Чертилка
- Киянка (ағаш балға)
- Егеу
- Балға
- Метал кесетін қайшы
- Ию құралы
- Басқа қосымша құралдар
Сабақты ұйымдастыру және кіріспе әңгіме
Қайталау сұрақтары
Сабақты оқушылармен әңгімелесуден бастап, өткен тақырыпты бекіту үшін сұрақтар қойылады.
- Өткен сабақта не жасадық?
- Қалақ жасау үшін қандай материалдар қажет?
- Қалақ жасау жұмысының реті қандай?
- Қаңылтыр бетіне белгілерді қандай құралмен түсіреміз?
- Металмен жұмыс істеуде қандай қауіпсіздік ережелері сақталады?
- Қалақ басының жазбасын (үлгісін) қалай түсіреміз?
Негізгі ой
Оқушылар жұқа металды (қаңылтырды) қайшымен кесуді және шеберханада балға мен шапқыны қолдануды бұрыннан үйренген. Ендігі қадам — металды өңдеудің негізгі операцияларын кеңейту. Бұл бағыттағы басты жұмыстың бірі — металды кесу.
Металды кесу: құралдар және жұмыс мәдениеті
Құралдарды тану
Металды дұрыс кесу үшін қыспақтар мен құрал-саймандардың қызметін білу маңызды. Слесарлық балғалар мен шапқылардың кең тараған массасы: 200 г, 400 г, 600 г.
Балға сабының ұзындығы әдетте балғаның массасына қарай 250–300 мм шамасында таңдалады.
Дұрыс соғу техникасы
- Жарақат алмау үшін шапқан кезде көзді балғаға емес, шапқының жұмыс бөлігіне бағыттаңыз.
- Бір нүктеге қайта-қайта жеңіл соққы жасағаннан гөрі, бір нақты соққымен кесуге ұмтылған дұрыс.
- Соғу күші шабылатын металдың қалыңдығына байланысты реттеледі.
Қауіпсіздік техникасы
Металды кесу кезіндегі міндетті ережелер
Бұл талаптар жұмыс сапасын арттырып қана қоймай, жарақаттың алдын алады.
- Шабу алдында балға сабының берік сапталғанын тексеріңіз: сынамен мықтап бекітілген бе?
- Жұмыс барысында ақауы бар балға мен шапқыны қолданбаңыз.
- Сабы жарылған немесе жұмыс бөлігінде жарығы бар егеумен жұмыс істемеңіз.
- Метал жаңқаларын үрлемеңіз; тек арнайы қыл сүрткімен (щеткамен) тазалаңыз.
Түзету және ию ұғымы
Металды қолмен түзету құралдарына басы дөңгелек темір балға және ағаш балға жатады. Ию — бұйымға немесе оның белгілі бір бөлігіне қажетті пішін беру үшін орындалатын слесарлық операция.
Қалақ жасау жұмысының орындалу реті
Негізгі операциялар
- Дайындаманы таңдап алу.
- Дайындама бетіне өлшемдерді (қалақ басының жазбасын) белгілеу.
- Өлшем бойынша қию.
- Өлшем бойынша майыстыру (ию).
- Қалақ сабын дайындау.
- Қалақтың басы мен сабын өзара біріктіру.
- Дайын бұйымды көркемдеп өңдеу.
Мұғалімнің бақылауы
Жұмыс барысында оқушылардың қауіпсіздік техникасы ережелерін сақтауын тұрақты қадағалау қажет. Әр операцияда құралды дұрыс ұстау, жұмыс орнын тәртіпте ұстау және асықпай, дәл орындау талап етіледі.
Сабақтың соңы
- Оқушылар дайындаған бұйымдарды тексеру және бағалау.
- Жұмыс орнын тазалап жинау.
- Құрал-саймандарды кезекшіге немесе мұғалімге тапсыру.
Технологиялық карта: жұқа қаңылтырдан қалақ дайындау
| Жұмыстың орындалу реттілігі | Қолданылатын құрал-жабдықтар |
|---|---|
| Дайындаманы таңдап алу. | Қалыңдығы 3–3,5 мм қаңылтыр. |
| Дайындама бетіне өлшемдерді белгілеу. | Сызғыш, чертилка. |
| Өлшем бойынша кесу және майыстыру. | Метал кесетін қайшы, майыстыру құралы, балға. |
| Қалақ сабын дайындау. | Дайындама материалдары және көмекші құралдар. |
| Қалақтың басы мен сабын біріктіру. | Төс балға, тойтарма шеге. |
| Дайын бұйымды көркемдеп өңдеу. | Егеу, түрткі қағаз, бояулар. |