Қазақша рефераттар

Ұпайлардың өзгеріс ауқымы

6-сынып. Математика

Тақырып

Статистикалық сипаттамалар тақырыбы бойынша есептер шығару.

Сабақтың мақсаты

Статистикалық сипаттамалардың төрт түріне байланысты есептер шығару арқылы тақырыпты бекіту (әртүрлі тапсырмалар арқылы).

Көрнекіліктер

  • Карточкалар
  • Тест тапсырмалары
  • Ертегі кейіпкерлерінің суреттері (артында тапсырмалар)
  • Интерактивті тақта

Сабақ түрі

Ертегі сабақ.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру

Сәлемдесу, сабаққа дайындық, көңіл-күй қалыптастыру.

2) Үй тапсырмасын тексеру

№358 (3; 4) тапсырмалары.

3) Ертегі сабақ

«Ең бақытты адам» тақырыбы арқылы статистикалық ұғымдарды бекіту.

Ауызша сұрақтар

  1. Статистикалық сипаттама не үшін қажет?
  2. Статистикалық сипаттаманың неше түрін білесің?
  3. Абсолют жиілік не үшін қажет?
  4. Абсолют жиілік дегеніміз не? Ережесін айт.
  5. Өзгеріс ауқымы деген не?
  6. Медиана дегеніміз не?

Ертегі желісі бойынша тапсырмалар

1) Қараша үйдегі қарияның тапсырмасы

Бір жігіт шөлдеп келе жатып, жолдан бір қараша үйді көреді. Үйге кірсе, төрде қария отыр екен. Су ішу үшін қария мына тапсырманы орындауды сұрайды.

Есеп: №344 (А тобы)

Берілгендер: 5 — 8, 4 — 14, 3 — 10

Нәтиже:

  • Модасы: 4
  • Өзгеріс ауқымы: 14 − 8 = 6

Жігіт бір жұтым су ішкен соң: «Неге ауылда ешкім жоқ?» — деп сұрайды.

Қария: «Жұрт көшіп кетті. Өзімнің денсаулығым жоқ, байлығым бар, бірақ көше алмай отырмын. Байлығымның жартысына денсаулығыңның бір бөлігін айырбастайық», — дейді.

Жігіт жауап бермес бұрын, келесі есеп арқылы қорытынды жасайық.

Есеп: №346 (1)

Балықтардың массалары: 1,2 кг; 3,24 кг; 1,9 кг; 2,16 кг; 2 кг.

Тапсырма:

  • Бір балықтың орташа массасын тап.
  • Өзгеріс ауқымын анықта.

Нәтиже:

  • Өзгеріс ауқымы: 3,24 − 1,2 = 2,04 (кг)

Ескерту: Орташа мәнді есептеуде барлық массаны қосып, 5-ке бөлеміз.

Жігіт: «Ақсақал, денсаулығымды сата алмаймын. Сонша байлықтың да керегі жоқ», — дейді.

2) Құдық басындағы адалдық

Жігіт жүріп келе жатып, құдыққа кездеседі. Қасында қария: «Қауғаны тарт та, қанша ішкің келсе де іше бер», — дейді. Жігіт құдық түбінен жұдырықтай алтынды байқайды.

Есеп: №345 (ауызша)

Сатылған өнімдер саны: 37 — ертегі кітап; 120 — оқулық; 16 — техникалық кітап; 24 — сурет дәптері; 9 — географиялық атлас.

Сұрақ:

Тұтынушылар үшін қандай зат мода болды?

Нәтиже:

Модасы: оқулық

Жігіт алтынды алып, шөлін қандырады. Бірақ алтынды қарияға ұсынғанда, қария алмай қайтарып береді. Жігіт өзіне алуға ұялып, «біреу жоғалтқан шығар» деп, алтынды орнына қояды.

3) Ақ отаудағы қанағат

Алдынан ақ отау шығады. Іші толы ас. Бір кісі: «Тойғаныңша іш, керегіңше алып кет», — дейді. Жігіт: «Қарным аш, бірақ босқа ішпейін. Маған тапсырма беріңіз», — дейді.

Есеп: №353

Өнім (ц): I га — 34,15; II га — 36; III га — 35,3; IV га — 37,1; V га — 34,55; VI га — 37,1.

Тапсырма:

  • Орташа өнімді тап.
  • Моданы анықта.
  • Медиананы тап.

Нәтиже:

  • Модасы: 37,1 (ц)
  • Медианасы: (35,3 + 36) / 2 = 35,65

Ескерту: Орташа мән (арифметикалық орта) — барлық мәндердің қосындысын олардың санына бөлу.

Жігіт қанағат қылып, тамақтан ауыз тиіп, бір құты су алып шығады.

4) Түс және қорытынды тапсырма

Жігіт жолда шаршап, ұйықтап кетеді. Түсінде Ару қызды көреді. Ол: «Енді менің саған керегім жоқ», — деп ғайып болады. Жігіт оянып, мұның мәнін түсіну үшін келесі есепті орындайық.

Есеп: №356

Ұпайлар: Айдар — 14; Серік — 17; Жандос — 21; Мәден — 8; Асхат — 0.

Тапсырма:

  • Орташа ұпайды тап.
  • Өзгеріс ауқымын анықта.
  • Медиананы тап.
  • Моданы анықта.

Шешуі:

  • Орташа ұпай: (14 + 17 + 21 + 8 + 0) / 5 = 12
  • Өзгеріс ауқымы: 21 − 0 = 21
  • Медиана: реттелген қатар 0; 8; 14; 17; 21, медиана 14
  • Мода: жоқ (мәндер қайталанбаған)

Түйін

І кезең

Жігіт ең алдымен денсаулықпен кездесті.

ІІ кезең

Кейін адалдық пен дұрыс таңдау жасады.

ІІІ кезең

Соңында қанағат етуді үйренді.

Егер адам бойында денсаулық, адалдық, қанағат болса, ол осы үшеуімен-ақ бақытты. Сондықтан «бақыт» бейнесіндегі Ару қыздың «Енді менің саған керегім жоқ» деуінің мәні — бақытты сырттан іздемей, өзіңдегі құндылықтарды бағалау.

Бекіту және бағалау

Бекіту

Сабақты деңгейлік тапсырмалар арқылы бекіту.

Бағалау

Сабаққа белсене қатысқан оқушыларды бағалау.

Үй тапсырмасы

Үй тапсырмасы: мұғалімнің нұсқауы бойынша.