Қазақша рефераттар

Шыңғыс Айтматов кім

Сабақ тақырыбы

Шыңғыс Айтматовтың «Найман-ана» үзіндісіндегі мәңгүрттік мәселесі.

Білімділік

Әңгімедегі өзекті мәселенің шынайы өмірден алынғанын нанымды баяндау арқылы шығарманың түйініне назар аударту.

Тәрбиелік

Адам ақыл-ойының өзгенің ықпалына толық тәуелді болуы — мәңгүрттіктің белгісі екенін ұғындыру. Отанға, адам игілігіне құрмет сезімін қалыптастыру.

Дамытушылық

Оқушының ой еркіндігін дамыту, пікірін саралай білуге, тиянақты әрі мәдениетті сөйлеуге дағдыландыру.

Сабақ форматы

Түрі

Жаңа білімді игеру сабағы.

Пәнаралық байланыс

Тарих.

Көрнекілігі

  • Аудио
  • Тірек сызба
  • Суреттер

Әдістер мен стратегиялар

  • Оқу және жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту
  • Проблема туғызу
  • Оқиғаның шешімін іздеу
  • Топтастыру, кубизм, инсерт

Сабақтың барысы

Құрылымы: 8 кезең

1-кезең. Ұйымдастыру

Мақсаты: оқушылардың назарын сабаққа аудару, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.

2-кезең. Мәселені хабарлау және мақсат қою

Оқушыларды белсенді қабылдауға дайындау: тақырыптың маңызын сезіндіру, сабақ мақсатын айқындау.

Кіріспе сұрақтар

  1. 1.Шыңғыс Айтматов кім?
  2. 2.Қандай шығармалар жазды?
  3. 3.Үзіндіні тыңдап, бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтаңдар.
Үзінді

Ертеде, қалмақ пен қырғыз шапқыншылығы тұсында, екі жақ бір-бірінен тұтқын алып, құл етіп ұстайтын. Тұтқын ерте ме, кеш пе қашып кетуі мүмкін деп қауіптенгендіктен, оларды мәңгүрт етіп тастайтын болған.

Ол үшін алдымен тұтқынның шашын тақырлап алып, жас сойылған түйенің мойнағын немесе сиыр терісін басына қаптайды. Теріні қайыспен тіледі де, бау өткізіп, самайдан тарта мықтап байлайды. Сөйтіп, тұтқынды шыжып тұрған күннің астына қол-аяғын байлап тастайды.

Тұтқын екі түрлі азапқа бірдей түседі: біріншіден, жас тері ыстықта жиырылып, басты қысып, сүйекті сындырардай қысады; екіншіден, өскен шаш теріні тесіп шыға алмай, кері қайырылып, құйқаны ине сұққандай бұрғылап, есте сақтау қабілетін толық жояды.

Бір апта, он күн өткен соң тұтқын не өліп қалады, не мәңгүртке айналады: аты-жөнін, шыққан тегін ұмытып, тек қожасының бұйрығын ғана орындайтын қара күш иесіне айналады. Дүниедегі ешбір зұлымдық осы қасіретпен тең келмес.

Осы үзіндіден кейін талқылау сұрағы қойылады: «Мәтінде қандай құбылыс туралы айтылды?» Жауап: мәңгүрттік.

Сабақта Ш. Айтматовтың «Боранды бекет» романындағы «Найман-ана» үзіндісі негізінде, әлемдік деңгейде «ғасыр қылмысы» деп бағаланған мәңгүрттік мәселесі талданады. Сол себепті сабақтың идеялық өзегі: «Мәңгүрттік — мәңгі қасірет».

3-кезең. Мәселені жан-жақты ашу

Мәселені талдау, қабылдату, тұжырым жасау: ой елегінен өткізу, жалпылау, жүйелеу.

4-кезең. Көрнекілік арқылы пікір туғызу

1) Көрініс сырын ашу

Сұрақ: бүгінгі әңгімеге мына көріністің қандай қатысы бар? Көріністе: садақ, ақ жаулық, құс, түйе бейнелері берілген.

2) Құбылыс сырын ашу

Оқушылар пікірлерін жүйелеп, ортақ шешімге келеді.

5-кезең. Түйінді сұрақтар және «Кубизм»

Түйінді сұрақтар

  1. 1.Бүгінгі әңгімені халықаралық және мемлекеттік деңгейде көтерудің маңызы бар ма?
  2. 2.Мәңгүрттіктің ең төменгі сатысы өз ортамызда кездесе ме?

Кубизм қырлары

  • 1. Салыстырыңыз
  • 2. Талқылаңыз
  • 3. Қолданыңыз
  • 4. Суреттеңіз
  • 5. Баяндаңыз
  • 6. Қарсы шығыңыз

Сұрақтар бірнеше қырынан қарастырылғаннан кейін қорытынды жасалады.

6-кезең. «Болжау» стратегиясы

Сұрақ: Сарыөзектің сары аптап шөлінде тынымсыз ызыңдаған жел сарыны қазақтың қай аспабының үніне ұқсайды?

Жауап: қобыз.

Оқушылар қобыз сарынын тыңдай отырып, берілген үзіндіні өз қалауымен аяқтайды:

— Жоламан! А, Жоламан! Амансың ба, құлыным! — деп дауыстады. Баласы жалт қарағанда, анасының қуаныштан үні оқыс шығып, үміті оянып кетті. Сөйтсе ұлы…

Нұсқалар

  • Анасын танып қараған екен.
  • Құр дауысқа елеңдепті.
  • Жүрегінде жылт етіп жылылық пайда болды.
  • Мәңгүрт емес екен.

Жазылған ойлар топтастырылып, жинақталады.

7-кезең. Рефлексия және бағамдау

І. «Инсерт» стратегиясы

Сабақ мазмұнына баға беру: «Бүгінгі сабақты қалай қабылдадың?»

ІІ. Топтастыру

Негізгі ұғымдарды жүйелеу, байланыстарын карта/сызба түрінде көрсету.

8-кезең. Үй тапсырмасы

  1. 1.Бүгінгі талқылауға сүйене отырып, ой толғау жазу.
  2. 2.Шағын шығарма жазу.

Сабақ соңында оқушылардың жұмысы бағаланып, мадақталады.

Негізгі ой

Мәңгүрттік — адамның жадын, тегін, рухани тамырын өшіріп, оны өзгенің әміріне толық бағындыратын қасірет. Бұл ұғымды талдау арқылы оқушы еркін ой, ұлттық жады, адамдық жауапкершілік құндылықтарын тереңірек түсінеді.