Қазақша рефераттар

Тасбақаның шөбіСабақтың мақсаты

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың тақырыбы

«Тасбақаның шөбі»

Сабақтың түрі

Дамытушылық сабақ

Әдіс-тәсіл

СТО (сын тұрғысынан ойлау) жобасы бойынша

Көрнекіліктер

  • Автор портреті
  • Тасбақа суреті
  • Сөзжұмбақ

Сабақтың мақсаты

  • Оқушыларды Әбіш Кекілбайдың әңгімесімен таныстыру, тақырыптың мағынасын ашу, мәтінді талдау, тасбақа туралы жалпы білімін кеңейту.

  • Ойлануға, өз пікірін еркін айтуға және өзіндік ізденіске жетелеу; сын тұрғысынан ойлау дағдыларын дамыту.

  • Ұжымдық жұмыс жасауға, бір-бірін сыйлауға және тыңдауға тәрбиелеу; алған білімді өмірде қолдануға, табиғатты сүйіп, аялауға баулу.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық даярлық

Мұғалім оқушыларға сұрақ қояды: «Қазақ халқының ұлы жазушысы кім?» Оқушылардың жауабын тыңдап, сабақтың кіріспесін Абай Құнанбайұлының отыз бірінші қара сөзімен байланыстырады.

Абайдың 31-қара сөзі (үзінді)

Естіген нәрсені ұмытпастыққа төрт түрлі себеп бар: әуелі — көкірегі байлаулы, берік болмақ керек; екінші — сол нәрсені естігенде я көргенде ғибратлану керек, көңілденіп, тұшынып, ынтамен ұғыну керек; үшінші — сол нәрсені ішінен бірнеше уақыт қайтарып, көңілге бекіту керек; төртінші — ой кеселді нәрселерден аулақ болу керек. Егер кез бола қалса, салынбау керек.

Ой кеселдері: уайымсыздық, салғырттық, ойын-күлкішілдік, я бір қайғыға салыну, я бір нәрсеге құмарлық пайда болу. Бұл төрт нәрсе — күллі ақыл мен ғылымды тоздыратұғын нәрселер.

2) Үй тапсырмасын тексеру

Өлеңді жатқа айту және талқылау

Тапсырма

Әр топ «Ұшып келем» өлеңінен бір шумақтан жатқа айтады.

Сұрақтар

  1. Өлең кім туралы жазылған?
  2. Ұшып жүрген ұшқыш неге қызығады?
  3. Ұшқыштың туған жерге деген ыстық сезімі қай сөздерден байқалады?
  4. Туған ел туралы мақал-мәтелдер айтыңдар.

Сергіту сәті

Мынау менің жүрегім, бәрі осыдан басталған.

Мынау басым ақылды, бәрін осы басқарған.

Мынау менің оң қолым.

Мынау менің сол қолым.

Барлық істі атқарған!

3) Жаңа сабақ

Тақырыпты ашу және дайындық

Бүгінгі сабақтың негізгі арқауы — «Тасбақаның шөбі» әңгімесі. Оқушылар мәтін мазмұнын түсініп, талдап, табиғатқа қамқорлық тақырыбын пайымдайды.

4) Сөзжұмбақ: «Табиғат»

Ойды ояту

1. Тұмсығы қашау, кәсібі — ұя жасау. Ағаштарды қорғап, зиянкестерді асау.

Жауабы: Тоқылдақ

2. Шілтиген сирағын, тұмсығын қадайтын. Бетіңе, мойныңа қонып ап талайтын. Ертелі-кеш мазалап, ұшып-қонған тажал-ақ.

Жауабы: Маса

3. Әр жерде бар мекені, өзінен зорды да көтеріп алып кетеді.

Жауабы: Құмырсқа

4. Шегіртке емес — секіреді, бақылдайды, лепіреді. Шу көтерген көлде балық емес бұл не?

Жауабы: Көлбақа

5. Көктемде ерте келетін, үйімізге енетін. Саздан соғып ұя істеп, балапанға беретін. Бұл қай құс?

Жауабы: Қарлығаш

6. Түрі-түсі иттен аумайды, бірақ үй маңын аулайды.

Жауабы: Қасқыр

7. Күндіз тіпті ұшпайды, түнде тышқан аулайды. Көзі шамға ұқсайды.

Жауабы: Жапалақ

Тақырыпты нақтылау

Сөзжұмбақ арқылы табиғат әлеміне ой жүгіртіп, сабақ тақырыбына өтеміз: «Тасбақаның шөбі».

5) Автор туралы

Қысқаша таныстырылым

Әбіш Кекілбай (1939) — белгілі жазушы, қоғам қайраткері, Қазақстан Парламентінің депутаты болған. Ол Батыс Қазақстан өңірінде дүниеге келген.

6) Ой қозғау: «Тасбақа туралы не білеміз?»

Білімді белсендіру

Жай жүреді Құрлықта мекендейді Төрт аяқты

Ескерту: тасбақа жәндік те, қосмекенді де емес. Ол — бауырымен жорғалаушылар (жорғалаушылар) класына жатады.

7) Мағынаны тану

Мәтінмен жұмыс

Мұғалім мәтінді мәнерлеп оқиды. Оқушылар «түртіп алу» тәсілі арқылы маңызды тұстарды белгілейді.

Сөздік жұмысы

Кібіртік
тоқтап, сүрініп жүру
Мимырт
жай, баяу жүру
Сала құлаш
ұзын, созылыңқы (өлшем ұғымы)
Шыбыртқы
шыбық тәрізді таяқ

8) Оқулықпен жұмыс

Тізбектей оқу

Оқушылар мәтінді тізбектей оқиды. Оқу барысында негізгі ой, кейіпкер әрекеті және табиғатқа қатынас айқындалады.

9) Сұхбаттасу

Талдауға арналған сұрақтар

  1. Оқиға қай кезде болған?
  2. Неліктен мәтін «Тасбақаның шөбі» деп аталған?
  3. Әңгімедегі Қарабала туралы не айтуға болады?
  4. Осы әңгімеден есіңде ерекше сақталған қандай ой бар?
  5. Егер сен осы әңгімені жазсаң, нені өзгертер едің?

10) Топтық жұмыс

«Кубизм» әдісі

1-топ — Салыстыру

Өтілген сабақтар мен қосымша әдебиеттерден оқығандарың бойынша теңіз тасбақасы мен мәтіндегі тасбақаны салыстыр. Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын ата.

2-топ — Зерттеу

Тасбақа туралы деректер жинап, қысқаша таныстырылым жаса.

3-топ — Ойды байланыстыру

Жан-жануарларға қатысты қандай ырымдар мен тыйымдарды білесіңдер? Мысал келтір.

Сабақты қорытындылау

«5 жолды өлең» әдісі

  1. 1. Не? — Тасбақа
  2. 2. Қандай? — сауытты, шегір көзді
  3. 3. Не істейді? — тұқшаңдайды, қорғанады, тіршілік етеді
  4. 4. Сөйлем — Бақыт арқалаған дала тасбақасы.
  5. 5. Мағыналас сөз — бауырымен жорғалаушы

Оқушылар бағалау парақшаларын тапсырады. Сабақ соңында табиғатқа жанашырлық туралы ой түйінделеді.

Үй тапсырмасы

Бекіту және ізденіс

1) Мазмұндау

Әңгіменің мазмұнын айтып келу.

2) Қосымша дерек

Тасбақа туралы қызықты деректерді қарастырып келу.