Қазақша рефераттар

Шілікті қорымындағы алтын қорғанға жерленген адам

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Мұғалім және мектеп

  • Өңір: Атырау облысы
  • Аудан: Жылыой ауданы
  • Мектеп: №3 жалпы орта білім беретін мектеп
  • Пән: Тарих
  • Мұғалім: Мухамбедиярова Алтынгүл Жолымбетқызы

Сынып және тақырып

  • Курс: Ежелгі Қазақстан тарихы
  • Сынып: 6-сынып
  • Тақырып: Ерте темір дәуіріндегі Шығыс Қазақстан

Негізгі назар: Шілікті даласынан табылған патша қорғандары және Берел қорымы.

Мақсат, әдістер, күтілетін нәтиже

Сабақтың мақсаты

Оқушыларға Шілікті даласынан табылған патша қорғандары мен Берел қорымы туралы жүйелі мәлімет беру, археологиялық деректер арқылы тарихи ойлауын дамыту.

Әдіс-тәсілдер

  • АКТ қолдану (бейне, электронды оқулық)
  • Сын тұрғысынан ойлау (СТО)
  • Диалог және сұрақ құрастыру
  • Оқу үшін бағалау және жиынтық бағалау
  • Топтық жұмыс және «оқыта үйрету» ойыны

Күтілетін нәтижелер

  • «Оқыта үйрету» ойыны арқылы Шығыс Қазақстанның табиғи ерекшеліктері мен халықтың этностық құрамы туралы бастапқы түсінік қалыптастырады.
  • Мәтінді талдау барысында тақырыпты меңгереді және өзара түсіндіру арқылы білімін тереңдетеді.
  • Тапсырмалар мен бағалау құралдары арқылы меңгеру деңгейін тексеріп, қорытынды жасайды.

Топтарға бөлу және бағыт-бағдар

Оқушылар тарихи-географиялық бағдарды бекіту үшін сақ дәуірі тайпаларының атауларымен топтарға бөлінеді:

Аримаспылар

Шығыс бағыт

Аргиппейлер

Солтүстік бағыт

Исседондар

Орталық бағыт

Массагеттер

Оңтүстік бағыт

Үй тапсырмасын тексеру

1-топ: сәйкестендіру тапсырмасы

Оқушылар тарихи тұлғалар мен ұғымдарды сәйкестендіреді (мысалы: Томирис, Кир, Дарий, Геродот, Арриан, Помпей Трог; Сарыарқа, Солтүстік Қазақстан, Ақмола–Қостанай).

Мақсат: өткен тақырыптағы негізгі атауларды жүйелеу және дәлелмен айтуға үйрету.

2-топ: сөзжұмбақ (екпінді сұрақтар)

  1. Тасмола мәдениеті ескерткіштерінде қандай обалар кездеседі?
  2. Қабірге қандай заттармен бірге мүлік жерленген?
  3. Алтай мен Ертіс жағалауын мекендеген тайпалар?
  4. Малды қыста жаюға байланысты қалыптасқан жайылым атауы.
  5. Ертедегі грек географы.
  6. Аттарын сауытпен қорғағандар.
  7. Ұлы Жібек жолы арқылы өткен негізгі тауар.
  8. Ат әбзелдері қандай бейнемен әшекейленген?

3-топ: сөзжұмбақ (зерттеушілік бағыт)

Кроссвордты дұрыс шешкенде тігінен берілген торкөздерден Шығыс Қазақстанда өмір сүрген тайпа атауы шығады.

  1. Үшінші «Алтын адамды» ашқан археолог: Әбдеш Төлеубаев.
  2. Әбзелдері алтынмен апталған сәйгүліктер табылған қорым: Берел.
  3. Зергерлік өнердегі стиль: полихромды.
  4. Берел қорымдарын зерттеуге басшылық еткен ғалым: З. Самашев.
  5. Шіліктіден табылған бесжұлдыз өрнекті көк асыл тас: лазурит.
  6. 200-ден аса оба шоғырланған аудан: Зайсан.
  7. Шіліктідегі «алтын қорғанға» жерленген тұлға (талқылау сұрағы).
  8. Берелдегі жылқы бетпердесіндегі барыс тектес мүсінше (талқылау сұрағы).

Жаңа тақырыпты ашу

Қызығушылықты ояту

Сабақтың жаңа тақырыбы фильмнен қысқа үзінді көрсету арқылы анықталады. Одан кейін электронды оқулықтан негізгі мәліметтер ұсынылады.

«Оқыта үйрету» ойыны

«Қазымыр оқушы» әдісі арқылы оқушылар бір-біріне түсіндіреді: сұрақ қою, нақтылау, дәлел келтіру, қысқаша қорытынды жасау дағдылары қалыптасады.

Тақырып бойынша тапсырмалар

Топтық жұмыс құрылымы

  • 1–2-топ: оқулық бойынша сұрақтар құрастыру.
  • 3–4-топ: тақырып бойынша хронологиялық кесте құрастыру.
  • Барлығы: картамен жұмыс (аймақтар мен қорымдарды белгілеу).

Картамен жұмыс (бекіту)

  1. Массагеттер, Исседондар: картадан Қазақстан аймақтарын (оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс, орталық) анықтап, мекендеген тайпаларды жазады.
  2. Аргиппейлер, Аримаспылар: негізгі қорымдарды картада белгілейді (Шілікті, Берел және т.б.).

1-тапсырма: табиғат жағдайын салыстыру

Шығыс Қазақстанның табиғат жағдайын сипаттаңдар және Солтүстік Қазақстанның табиғаты мен ауа райымен салыстырыңдар.

2-тапсырма: Венн диаграммасы

Шілікті обасы мен Бесшатыр обасының құрылысын Венн диаграммасы арқылы салыстырыңдар (тақтада орындау).

3-тапсырма: уақытты есептеу

Ғалымдар 1998 жылы б.з.б. V–IV ғасырларға жататын Берел қорғанын қазуды бастады. Берел қорғанының шамамен қанша жыл бұрын жасалғанын есептеңдер.

Ескерту: есептеуде ғасырларды жылға айналдыру және жуық мәнмен шығару тәсілі талқыланады.

Бағалау және кері байланыс

Қалыптастырушы бағалау

Оқушылар бірін-бірі түстер арқылы бағалайды (жұмыс сапасы, белсенділік, дәлелді жауап). Бұл тәсіл түсінуді жылдам бақылауға және кері байланысты нақтылауға мүмкіндік береді.

Көңіл күй мен түсінуді анықтау

Сабақ соңында оқушылар «тілек ағашына» қысқа жазба қалдырады: бүгін не түсінді, қандай сұрақ қалды, келесі сабақтан не күтеді.

Үй тапсырмасы

  • Тақырып: «Ерте темір дәуіріндегі Шығыс Қазақстан» (қайталау және мазмұндау).
  • Жұмыс дәптері: 1, 2, 3, 4-тапсырмалар.
  • «Жас зерттеушінің күнделігі»: археологиялық ескерткіштердің салыстырмалы кестесін толтыру.

«Білім биржасы» (оқыта үйрету ойыны)

Сұрақтар күрделілік деңгейіне қарай түстермен берілген. Оқушылар жауапты дәлелмен, карта/дерекпен байланыстырып айтады.

Сары деңгей

  1. Шығыс Қазақстандағы негізгі су жүйелерін атаңдар.
  2. Шығыс Қазақстан аумағындағы таулар мен жоталарды анықтаңдар.
  3. Шығыс Қазақстанның орталық бөлігін көрсетіңдер.
  4. Патша қорғандары шоғырланған аудан.
  5. Патша қорғандары көбірек топтасқан орын.
  6. 51 оба қай қорымда шоғырланған?
  7. Алып қорғандардың шамамен көлемін сипаттаңдар.

Қызыл деңгей

  1. «Алтын қорған» обасы қай жылы зерттелді?
  2. «Алтын қорған» обасының құрылысын толық сипаттаңдар.
  3. «Алтын қорғанға» кімдер жерленген?
  4. Қандай тарихи жәдігерлер табылды?
  5. «Алтын қорғанның» салынған уақыты.
  6. Зайсан ауданында сақ дәуірінен қалған обалар саны қанша?
  7. №1 обаны ашқан зерттеуші кім?
  8. №1 оба қай ғасырға жатады?

Жасыл деңгей

  1. №1 обаны сипаттап беріңдер.
  2. Сақ дәуірінде биліктің белгісі саналған заттарды атаңдар.
  3. Сақтардың патшалары, батырлары, ақсүйектері жерленген қорымдарды атаңдар.
  4. 500-ден астам алтын қаптырма-түймешік табылған қорымды көрсетіңдер.
  5. Берел кезеңі қай ғасырларға жатады?
  6. Берел қорымын толық сипаттаңдар.
  7. Берел қорымдарындағы №11 обаны толық сипаттаңдар.

Қорытынды әрекет

  • 1–2-топ: оқулық бойынша сұрақтар пакетін дайындайды.
  • 3–4-топ: тақырып бойынша хронологиялық кестені аяқтайды.

Материалдың толық нұсқасы: жүктеу бөлімі арқылы ұсынылады.