Қазақша рефераттар

Мағынасы жоқ сөздер

Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы · Златогорская орта мектебі

Жоғары санатты бастауыш сынып мұғалімі: Тынықұлова Шария Хамитқызы

Қазақ тілі Жаңа білім беру Пәнаралық байланыс: Әдебиеттік оқу

Сабақтың тақырыбы: Шылау

Білімділік

Шылаулардың толық мағынасы жоқ, бірақ сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстыратын немесе қосымша мағына үстейтін көмекші сөздер екенін түсіндіру.

Дамытушылық

Жаттығуларды ауызша және жазбаша орындату арқылы шылауларды шылау тұлғалас қосымшалардан ажырата білу дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Сабақ барысында еңбекқорлыққа, салт-дәстүрді сыйлауға тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер

Жаңа сабақ, сұрақ-жауап, талдау, ойын технологиясы.

Көрнекіліктер

Суреттер, сызбалар, жұмбақтар, кесте, плакат.

Сабақтың жоспары

  1. 1

    Ұйымдастыру кезеңі

    Психологиялық дайындық.

  2. 2

    Үй тапсырмасын тексеру

    Тест тапсырмалары.

  3. 3

    Жаңа сабақ

    Кіріспе бөлім және негізгі бөлім.

  4. 4

    Жаттығу жұмыстары

    «Ойланайық, балақай!» дидактикалық ойыны.

  5. 5

    Сергіту сәті

    Қимыл-қозғалысқа арналған шағын өлең.

  6. 6

    Қорытынды

    Бекіту, сұрақ-жауап.

  7. 7

    Үй тапсырмасы

    5-жаттығу. Ережені жаттау.

  8. 8

    Бағалау

    Оқушылардың белсенділігі мен тапсырма орындауына қарай.

Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық дайындық

Жылы лебіз

Күн шуақ,

Мен сені сүйемін.

Жүрегімнің жылуын

Мен сендерге беремін.

Жаңа сабаққа кіріспе

Көркем жазу

Ее. Ешкі.

Далада ешкі жайылып жүр.

Мақсатқа бағыттау

Бүгін сөйлем ішінде өз алдына сұраққа жауап бермейтін, бірақ сөйлемнің мағынасына әсер ететін сөздермен танысамыз. Олар сөйлем бөліктерін байланыстырады немесе қосымша мән үстейді.

Кестемен жұмыс: мысалдарды талдау

Төмендегі сөйлемдерді оқып, сөз таптары мен сөйлем мүшелерін анықтаңыз. Сұраққа жауап бермейтін, жеке мағынасы жоқ сөздерді белгілеңіз.

1) Марат та, Асқар да, Гүлсім де циркке барды.

2) Атырау облысынан адамзат тарихы үшін бағалы екінші «алтын адам» табылды.

3) Асан мен Үсен жұртта қалып қойды.

Үлгі талдау (сөз таптары)

  • Кім? Марат, Асқар, Гүлсім — зат есім.
  • Қайда? циркке — үстеу (сөйлемдегі қызметі бойынша орны анықталады).
  • Не істеді? барды — етістік.

Ескерту: «циркке» — грамматикалық тұрғыдан зат есімнің барыс септігі тұлғасы, сөйлемде мекен мәнінде қолданылады.

Үлгі талдау (сөйлем мүшелері)

  • Марат, Асқар, Гүлсім — бастауыш.
  • барды — баяндауыш.
  • циркке — тұрлаусыз мүше.

Қорытынды байқау

да/де — күшейткіш мән үстейді; үшін — мақсат мәнін білдіреді; мен — сөз бен сөзді байланыстырады. Бұлар сұраққа жауап бермейді және жеке тұрғанда толық мағына бермейді.

Оқулықпен жұмыс

1–2-жаттығулар орындалады. Жаттығуларды орындау реті: оқу → сөз таптарын анықтау → сөйлем мүшелерін табу → шылауларды белгілеу → мағыналық қызметін түсіндіру.

Негізгі бөлім: ереже және белгілері

Анықтама

Тілімізде толық мағынасы жоқ, бірақ сөз бен сөзді, сөйлем мен сөйлемді байланыстыратын немесе сөзге қосымша мағына үстейтін көмекші сөздер бар. Олар шылау деп аталады.

Шылаудың басқа сөз таптарынан айырмашылығы

  • Шылаудың толық мағынасы болмайды.
  • Сөйлем ішінде шылау сөйлем мүшесі бола алмайды.
  • Шылаулар байланыстыру қызметін атқарады (сөздер мен сөйлемдерді ұштастырады).
  • Өзі тіркескен сөздерге қосымша мағына үстейді.
  • Шылауларға қосымша (жұрнақ, жалғау) жалғанбайды.

Жаттығу жұмыстары

Оқулық тапсырмалары

3–4-жаттығулар ауызша және жазбаша орындалады. Негізгі мақсат — шылауды шылау тұлғалас қосымшалардан ажырату және сөйлемдегі қызметін анықтау.

«Ойланайық, балақай!» дидактикалық ойыны

Көп нүктенің орнына тиісті шылауды қойып, сөйлемдерді көшіріп жазыңыз немесе сызба бойынша шылауларды қатыстырып сөйлем құрастырыңыз.

1-нұсқа (тапсырмалар)

1) Назгүл..., Назым... мектепте оқиды.

2) Мектеп алдына бір топ мұғалімдер... оқушылар ағаш отырғызып жатыр.

3) Сыныпта Ілияс... жүзе алады.

4) Сен «Алпамыс» жырын оқыдың...?

Сергіту сәті

Жаңбыр жауып басылды,

Аспан шайдай ашылды.

Желмен бірге жапырақ

Сыбдыр қағып шашылды.

Қорытынды және бекіту

Есте сақтауға арналған дағдылар

  • Мәтіннен шылауларды табу.
  • Шылауларды қатыстырып сөйлем құрастыру.

Бекіту тәсілі

Сұрақ-жауап әдісі арқылы жаңа тақырып бойынша түсінік пысықталады: шылаудың анықтамасы, сөйлемдегі қызметі, басқа сөз таптарынан айырмашылықтары және мысалдар.

Үй тапсырмасы және бағалау

Үйге тапсырма

5-жаттығу. Ережені жаттау.

Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі, талдау сапасы және тапсырмаларды дұрыс орындауына қарай бағаланады.

Ескерту: «Толық нұсқасын жүктеу» бөлімі бастапқы дереккөзде көрсетілген, бірақ бұл мәтінде жүктеу сілтемесі берілмеген.