Басқа оқушылардың түсіндірмелеріне сын көзбен қарау
Қоғамдық өзгеріс және білімнің жаңа міндеті
Бүгінгі таңда Қазақстан нарықтық экономика мен демократия қағидаттарына негізделген егемен мемлекет ретінде ірі әлеуметтік және экономикалық өзгерістер арқылы дамып келеді. Мұндай өзгерістерге сай, заман талабына жауап беретін біліммен қаруланған оқушыларды даярлау қажеттілігі арта түсуде.
Осы тұста табиғи сұрақтар туындайды: жаңа ғасыр мұғалімі қандай болуы керек; бұрынғы қалыптасқан тәсілге үйренген ұстаз өз тәжірибесін қалай жаңғыртады; ертеңгі күн үшін өзіне қандай талап қояды?
Өмір бойы оқу: стратегиялық бағыт
Елбасымыз Нұрсұлтан Назарбаев Білім және ғылым қызметкерлерінің съезінде: «Бізге тыным таппайтын аралардан гөрі, өзінше ойлай білетін мамандар көбірек керек. Бұл үшін өмір бойына жететін білім алу моделіне көшуге тиіспіз», – деп атап өткен еді.
Демек, білім беру жүйесінің әлемдік деңгейге ұмтылысы оқытудың түрлі әдіс-тәсілдерін тиімді қолдануға, терең білімді, ізденімпаз, әрекетінде шығармашылық бағыты айқын, өз болмысын таныта алатын тұлға тәрбиелеуге бағытталуы тиіс.
Жаңа технологиялардың өзегі: тұлғаны дамыту
Қазіргі жаңа оқыту технологияларының алға қоятын басты мақсаты – баланың білім, білік, дағдысын ғана емес, ең әуелі жеке тұлғасын білім арқылы дамыту.
Баланың тұлға ретінде дамуы, өзіндік көзқарасының қалыптасуы, ой-өрісінің кеңеюі мектеп қабырғасында басталады. Сондықтан 12 жылдық білім беретін мектептегі оқыту үдерісі жеке тұлғаға бағдарланған қағидаттарға сүйеніп, оқушының жеке ерекшеліктеріне қарай қоғам өзгерістеріне бейім дамуына мүмкіндік беруді көздейді.
«Жеке тұлға» ұғымы
Жеке тұлға – адамның психологиялық және рухани болмысы; ол жинақталған қасиеттер жүйесі арқылы көрінеді.
Тұлғаның дербес әрекеті арқылы қалыптасатын қасиеттер
Жеке тұлғаның өзіндік әрекеті нәтижесінде мынадай маңызды қасиеттер қалыптасады:
-
1
Өз бетінше ойлау білігі және ізденімпаздық.
-
2
Оқуға деген қабілетінің артуы, оқу әрекетіне жауапкершілікпен қарау.
-
3
Білімді игеріп қана қоймай, оны жаңарту және тиімді меңгеру жолдарын түсінуге ұмтылу.
-
4
Басқа оқушылардың түсіндірмелеріне сын көзбен қарау, дәлелді ойлау.
-
5
Өз ойының дербестігі, пікірін мәдени түрде қорғау дағдысы.
-
6
Өз бетінше кітаппен жұмыс істеу, бақылау, жаттығу, эксперимент арқылы іскерлік пен дағдыны қалыптастыру.
Жеке тұлғаға бағытталған сабақ: мәні мен қағидаты
Жеке тұлғаға бағытталған сабақ – мұғалімнің шығармашылық орта қалыптастыруымен шектелмейді. Ең алдымен, ол оқушының субъект ретіндегі өмірлік тәжірибесін үнемі назарда ұстап, сол тәжірибеге сүйенуді талап етеді.
Ең маңыздысы – әр оқушының тұлғалық ерекшелігін мойындау. Мұндай сабақ оқушыға құрмет пен ізгі қатынасқа негізделіп, оның қасиеттері ашылатын, мүмкіндіктері жүзеге асатын оқыту алаңына айналуы тиіс.
Бағдарланған оқыту және шығармашылыққа жетелеу
Жеке тұлғаға бағдарланған оқытудың тұжырымдамасы баланы жан-жақты дамытумен қатар, оның жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып, қоғамдағы өзгерістерге бейім дамуына мүмкіндік беруді қарастырады.
Бұл бағыттағы оқыту проблемалық сипат алып, жаңа білімді іздеу арқылы оны тәжірибеде қолдануға ықпал етеді. Мұндағы басты міндет – баланың жалпы және өзіне тән қабілеттерінің даму мүмкіндігін ашу, білім мен дағдыларды қалыптастыру және оларды қолдана білуге үйрету.
Тұлғаға арналған бағдарлама білім беру жүйесінен шығармашыл, техникада, экономикада және басқаруда жаңа жолдар мен әдістер таба білетін батыл да жаңашыл, ой-өрісі дамыған адамдарды даярлауды талап етеді.
Математика сабағындағы өзектілік: белсенділік пен ізденіс
Сондықтан математика пәнінде оқу үдерісін жетілдіру ең алдымен оқушылардың танымдық белсенділігі мен ізденімпаздығын арттыруға негізделуі тиіс. Бұл жерде мұғалімнің рөлі ерекше: ол оқушының пәнге қызығушылығын оятып, оқу әрекетінің мәнін түсіндіреді және жаңа мәселелерді шешуге бағытталған қызметті ұйымдастырады.
Біріншіден, мұғалім оқушының мүддесіне сай жеке тұлғалық, өзіндік қызметін қалыптастыруға көмектеседі және бұл еңбектің келешектегі маңызын түсіндіреді. Екіншіден, оқу міндеттерін жаңаша құрып, оқушының білім көкжиегін кеңейтуге ықпал етеді.
Сабақ сапасы: дайындықтағы басты ұстаным
Әр сабақтың тиімді өтуі үшін сабаққа дайындалу барысында әр сынып оқушыларының ерекшеліктерін міндетті түрде ескеру қажет. Сонымен қатар, әр сабақты нәтижелі өткізуге мүмкіндік беретін негізгі ережелерді есте сақтап, олардың орындалуын жүйелі түрде қадағалап отыру маңызды.
Бұл ережелер:
(Мәтін осы жерде аяқталады. Егер ережелер тізімі жалғасы бар болса, келесі бөлігін жіберсеңіз, оны да құрылымдап енгіземін.)