Қазақша рефераттар

Сөйлем мүшесі бола алмайтын сөздер

Қазақ тілі • 8-сынып

Сөйлем мүшелерін қайталау: сайыс сабағының жоспары

Бұл сабақта оқушылар сөйлем мүшелері туралы бұрын алған білімдерін жүйелеп, грамматикалық белгілерін нақтылайды және негізгі ұғымдарды қайта жаңғыртады. Сабақ сайыс түрінде ұйымдастырылып, топтық жұмыс арқылы белсенділік пен ынтымақтастық күшейтіледі.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Сөйлем мүшелері туралы түсінік қалыптастыру, олардың грамматикалық белгілерін меңгерту, негізгі мәселелерді қайталау және қызығушылықты ояту.

Дамытушылық

Өз бетінше ізденуге бағыттау, ойлау қабілетін дамыту, ойын еркін жеткізуге және жылдам жауап беруге жаттықтыру.

Тәрбиелік

Мақал-мәтелдер арқылы рухани байлықты қалыптастыру, адамгершілікке тәрбиелеу.

Сабақ форматы мен ресурстар

Сабақтың түрі

Сайыс сабақ: оқушылар екі топқа бөлініп, тапсырмалар арқылы сөйлем мүшелері бойынша өткен тақырыптарды қайталап, қорытынды жасайды.

Сабақтың әдістері

  • Топтастыру
  • Сұрақ-жауап
  • Ізденушілік
  • Талдау

Көрнекілік

Тірек сызбалар, постерлер, көмекші құралдар.

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, сурет.

Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, қатысымды тексеру.
  • Сабақ мақсатын хабарлау.
  • Оқушыларды топқа бөлу.
  • Бір-бірінің жауабын тыңдау және бағалау мәдениетін еске салу.

Топқа бөлуге арналған сөйлемдер

Төмендегі сөйлемдердегі қою әріппен берілген сөйлем мүшелері бойынша оқушылар 5 топқа бөлінеді.

  1. 1) Олар екі күннен кейін келіп қалар.
  2. 2) Екеуі қуанғаннан жылап жіберді.
  3. 3) Әжесімен біраз сөйлесті.
  4. 4) Жақсы жаңалықты естігенде балаша қуанды.
  5. 5) Мектепке қарай бет алды.

Жаңа сабақ: қайталау сұрақтары

Бүгінгі сабақта сөйлем мүшелері бойынша алған білімімізді қайталаймыз. Алдымен мына сұрақтарға жауап берейік:

  1. 1.Сөйлем мүшесі дегеніміз не?
  2. 2.Сөйлем мүшесі бола алмайтын сөздер қайсы?
  3. 3.Сөйлем мүшесінің белгілері қандай?
  4. 4.Сөйлем мүшелері құрамына қарай нешеге бөлінеді?
  5. 5.Атқаратын қызметіне қарай қалай бөлінеді?
  6. 6.Тұрлаулы мүшелер дегеніміз не?
  7. 7.Тұрлаусыз мүшелер дегеніміз не?

Тапсырмалар

1-тапсырма: постер қорғау

Әр топ төмендегі сөйлем мүшелерінің біріне постер дайындап, қорғайды: бастауыш, баяндауыш, толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш.

Постерге қойылатын талаптар

  • Көрнекі және әдемі болуы (безендірілуі, түс таңдауы).
  • Мазмұны тақырыпқа сай болуы.
  • Топ мүшелерінің түгел қатысуы.

Постерді талдау сұрақтары

  • Өзіңе не ұнады?
  • Не ұнамады?
  • Қайта қорғайтын болсаң, нені өзгертер едің?

2-тапсырма: сызба бойынша сөйлем құрастыру

Әр топ төмендегі сызбалардың біріне сүйеніп сөйлем құрастырады. Сөйлемдер дәптерге жазылады; топ мүшелерінің толық жазғаны күтіледі, кейін сөйлемдер оқылады.

1) Анықтауыш → бастауыш → пысықтауыш → пысықтауыш → баяндауыш

2) Пысықтауыш → бастауыш → пысықтауыш → баяндауыш

3) Бастауыш → толықтауыш → пысықтауыш → баяндауыш

3-тапсырма: «Шапшаң әрі жылдам»

Төмендегі сұрақтарға жауап бере отырып, сұрақтың қай сөйлем мүшесіне қатысты екенін анықтаңдар.

  1. 1) Нені арман етесің?
  2. 2) Қайда барғың келеді?
  3. 3) Достар қайтеді?
  4. 4) Кімді құрмет тұтасың?
  5. 5) Немен шұғылданасың?
  6. 6) Кімге ұқсағың келеді?
  7. 7) Неге қызығасың?
  8. 8) Қандай орамал?
  9. 9) Неден әсер аласың?
  10. 10) Қалай сөйледі?
  11. 11) Кімнің оқулығы?
  12. 12) Кімнен үлгі аласың?
  13. 13) Досыңмен не туралы әңгімелесесің?
  14. 14) Кіммен жолдассың?
  15. 15) Неге риза боласың?
  16. 16) Кімді қуантқың келеді?
  17. 17) Кім барады?
  18. 18) Кіммен мақтанасың?
  19. 19) Нені талап етесің?
  20. 20) Қашан қайтасыңдар?
  21. 21) Кімге ризасың?
  22. 22) Неден қорқасың?
  23. 23) Кіммен сөйлескенді қалайсың?
  24. 24) Кімді күтесің?
  25. 25) Қанша оқушы?

4-тапсырма: «Егер… онда… өйткені…»

Берілген шарттарды жалғастырып, өз ойыңды дәлелмен толықтыр.

  1. 1) Егер сөз толық мағыналы болып, белгілі бір сұраққа жауап берсе, онда… өйткені…
  2. 2) Егер толықтауыш табыс септігінде тұрса, онда… өйткені…
  3. 3) Егер бастауышты тұрлаусыз мүше десек, онда… өйткені…
  4. 4) Егер қанша сұрағы етістікпен байланысты сөзге қойылса, онда… өйткені…
  5. 5) Егер зат есім ілік септігінде тұрса, онда… өйткені…

Сабақты қорытындылау

Рефлексия: «Менің көңіл-күйім»

Қиындық туғызған мәселе

…

Мен үшін сәтсіз болды

…

Айтайын дегенім

…

Маған ұнағаны

…

Бағалау

Оқушылардың топтық жұмысқа қатысуы, жауаптарының дәлдігі мен негізділігі, сөйлеу мәдениеті және ынтымақтастығы ескеріледі.

Үй тапсырмасы

Сөйлем мүшелеріне байланысты 5 сұрақтан тұратын тест тапсырмасын құрастыру.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Нұрманова Гүлназ Серікбайқызы