Физикалық қуғын

Пәні

Физика және астрономия

Сынып

7–8-сынып (а, б)

Сабақтың мақсаттары

1) Білімділік

Оқушылардың танымдық ойлау қабілетін жетілдіру, танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамыту.

2) Дамытушылық

Әрбір оқушының ақыл-ойының дамуына көмектесу, физика пәніне қызығушылығын арттыру және ғылыми көкжиегін кеңейту.

3) Тәрбиелік

Оқушыларды ұйымшылдыққа, жауапкершілікке және еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.

Сабақ форматы

Сабақтың түрі
Дәстүрлі емес, ойын сабағы
Сабақтың әдісі
Жеке, топтық
Көрнекілігі
Топшамалар, плакаттар және т.б.

Сабақтың барысы

  1. I Ұйымдастыру кезеңі
  2. II Негізгі бөлім: «Физикалық кафе» ойыны
  3. III Қорытынды: жеңген топты анықтау

Ойын шарты

  • Сайыс 7–8-сынып (а, б) оқушылары арасында өткізіледі.
  • Әр сыныптан 3 оқушы қатысады.
  • Әр топтың атауы және ұраны болады.
  • «Даяшылар» әр үстелге ас мәзірін ұсынып, оқушылар бірінші тағам, екінші тағам, салат және сусындарды таңдайды.

Ас мәзірі

Тапсырмалар тақырып бойынша біртіндеп күрделенеді.

Салаттар

  • «Физикалық ералаш»Логикалық сұрақ
  • «Физикалық қуғын»Жұмбақ
  • «Физикалық винегрет»Есеп

Бірінші тағам

  • «Физикалық кеспе»Сөз құрастыру
  • «Тұшпара»Көрермен сұрақтары
  • «Манты»Сәйкестік орнату

Екінші тағам

  • «Физикалық палау»Сұрақтар
  • «Лағман»Тәжірибе
  • «Котлет»Қимыл-қозғалыс

Сусындар

  • «Физикалық коктейль»Жұмбақ + мағына
  • «Шай»Анықтама + өлшем
  • «Айран»Ғалымдар + заңдар

Салаттар бөлімі

1) «Физикалық ералаш» (логикалық сұрақтар)

Жылдам ойлау мен тапқырлыққа арналған қысқа сұрақтар.

  1. Шәйнектің бірінде шикі су, екіншісінде қайнатылған су бар. Екеуінің де температурасы бірдей. Қыздыру бірдей болғанда қайсысы тез қайнайды?

    Жауабы: 2 шәйнек.

  2. Бір жұмыртқаны пісіруге 4 минут керек. 4 жұмыртқаны пісіруге қанша минут керек?

    Жауабы: 4 минут.

  3. Қалайша жұмыртқа 3 метрге ұшып, жарылмауы мүмкін?

    Жауабы: Жұмыртқаны 4 метрге лақтырса, алғашқы 3 метрде жарылмайды.

  4. Жердегі суды дымқыл шүберекпен сүрту оңай ма, әлде құрғақ шүберекпен бе?

    Жауабы: Көрсетілмеген (пікірталасқа арналған сұрақ).

2) «Физикалық қуғын» (жұмбақтар)

Құбылысты танып, жауабын физика ұғымымен байланыстырыңыз.

  1. Аса қажет өмірге, халық үшін, пайдаланам күн сайын жарық үшін.

    Жауабы: электр тогы.

  2. Бар-жоғын білмейсің, онсыз өмір сүрмейсің.

    Жауабы: ауа (диэлектрик).

  3. Жарқылдан соң жаңағы, суға бөкпі бар алып. Көпке түрлі жолақты, өрнек тұрды ғаламат.

    Жауабы: кемпірқосақ.

  4. Күндіз қасыңнан қалмайды, бірақ ешкім ұстап алмайды. Қорқақ па? Қараңғыға бармайды.

    Жауабы: көлеңке.

3) «Физикалық винегрет» (есептер)

Есеп шығару: формула, берілгені, шешуі және жауап.

Есеп 1: Ом заңы

Берілгені

  • I = 0,4 А
  • U = 8 В
  • R = ?

Формула

I = U / R, сондықтан R = U / I

Есептеу

R = 8 / 0,4 = 20 Ом

Жауабы: 20 Ом

Есеп 2: Сұйықтағы қысым

Берілгені

  • h = 10 м
  • ρ = 1000 кг/м³
  • g = 9,8 Н/кг
  • P = ?

Формула

P = ρgh

Есептеу

P = 1000 × 9,8 × 10 = 98 000 Па

Жауабы: 98 × 10³ Па

Бірінші тағам

1) «Физикалық кеспе» (сөз құрастыру)

«Электродинамика» сөзінен физикаға қатысты сөздер құрастырыңыз.

электр динамика электрик электрон атом ом анод катод ион иондар дене метр динамометр т.б.

2) «Тұшпара» (көрермендерге сұрақтар)

Жылдам жауап беруге арналған қысқа тапсырмалар.

  1. Ньютонның 1687 жылы бүкіләлемдік тартылыс заңын ашуына не себеп болды?

    Жауабы: алма.

  2. Қосарлап жегілген ат-арбамен Жантілеу 25 шақырым жүрді. Әр ат қанша шақырым жүрді?

    Жауабы: 25 шақырым.

  3. Қай кезде аспан жерден төмен көрінеді?

    Жауабы: сәулесі судан көрінгенде.

  4. Бақтиярдың 4 ұлы бар. Олардың барлығының бір туған қарындасы бар. Бақтиярдың неше баласы бар?

    Жауабы: 5 бала.

3) «Манты» (сәйкестік орнату)

Физикалық шаманы, формуласын және өлшем бірлігін сәйкестендіріңіз.

Физикалық шама Формула Өлшем бірлігі
Уақыт t с (секунд)
Жылдамдық v = s / t м/с
Масса m кг
Күш F Н
Көлем V = a·b·c м³
Аудан S = a·b м²
Орын ауыстыру s м
Жол s = v·t м
Тығыздық ρ = m / V кг/м³

Екінші тағам

1) «Физикалық палау» (сұрақтар)

  1. Физика пәнінің қоғамдағы орны қандай?
  2. Егер сен физика пәнінің мұғалімі болсаң, сабақты қалай ұйымдастырар едің?

2) «Лағман» (тәжірибе көрсету)

  1. Әрқайсыңыз шырпының 6 талын алыңыз. Шырпы ұзындығына тең қабырғалы төрт теңқабырғалы үшбұрыш құрастырыңыз. Іске сәт!
  2. Жел, құм және су: құм судан ауыр болғанымен, неге жел құмды судан гөрі жоғарырақ көтере алады?

3) «Котлет» (қимыл-қозғалыс арқылы тапсырма)

Күштердің теңәрекеттісін және зат күйлерін іс-қимылмен көрсетіңіз.

Тапсырма 1: теңәрекетті күш

  • Бір түзудің бойымен бір бағытқа бағытталған күштер: F = F₁ + F₂
  • Бір түзудің бойымен қарама-қарсы бағытталған күштер: F = F₁ − F₂

Тапсырма 2: зат күйлері

Қатты денелер молекулаларының орналасу тәртібін қимылмен көрсетіңіз. Салыстыру үшін сұйық және газ күйін де бейнелеңіз.

Сусындар

1) «Физикалық коктейль» (жұмбақ және мағынасы)

  1. Алтын теңге кетеді, күміс теңге келеді?

    Жауабы: күн мен ай (табиғи жарық).

  2. Табаныма байладым, қос аяқпен айдадым.

    Жауабы: шаңғы (сырғанау, үйкеліс күші).

  3. Жылдың төрт мезгілінде мазасызданады: ол неге?

    Жауабы: жел (суық және ыстық ауаның алмасуы, диффузия).

  4. Отқа жанбас, суға батпас.

    Жауабы: мұз (заттың қатты күйі).

2) «Шай» (сұрақ, анықтама, өлшем бірлік)

Негізгі ұғымдарды нақты анықтамамен бекіту.

Тапсырма 1

1) Қысымның анықтамасы, формуласы, өлшем бірлігі?

Жауабы: Қысым — бетке түсірілген күштің сол беттің ауданына қатынасы: p = F / S. Өлшем бірлігі — Паскаль (Па).

2) Үйкеліс күші дегеніміз не? Түрлері және айырмашылығы қандай?

Жауабы: Бір дене екінші дененің бетімен қозғалғанда (немесе қозғалысқа ұмтылғанда) пайда болатын қарсы әсер етуші күш — үйкеліс күші. Түрлері: тыныштық, сырғанау, домалау үйкелісі.

Тапсырма 2

1) Ток күші дегеніміз не? Өлшем бірлігі және формуласы?

Жауабы: Ток күші — өткізгіштің көлденең қимасы арқылы уақыт бірлігінде өтетін заряд мөлшері: I = q / t. ХБЖ бойынша өлшем бірлігі — ампер (А).

2) Жылу берілу неше түрлі? Қандай түрлері бар?

Жауабы: Үш түрі бар: жылуөткізгіштік, конвекция, сәуле шығару.

3) «Айран» (ғалымдар және ашқан заңдары)

Ғалымдарды олардың еңбектерімен/заңдарымен байланыстырыңыз.

  • Исаак Ньютон

    Қозғалыс заңдары, бүкіләлемдік тартылыс заңы

  • Гук

    Гук заңы (серпімділік)

  • Паскаль

    Паскаль заңы (сұйық/газ қысымы)

  • Торричелли

    Атмосфералық қысым, барометр тәжірибесі

  • Вольт

    Электр кернеуі ұғымы, вольт бағанасы

  • Андре-Мари Ампер

    Электродинамика негіздері, Ампер заңы

  • Георг Ом

    Ом заңы (тізбек бөлігі үшін)

Ескерту: Бұл бөлімді «сәйкестендіру ойыны» түрінде өткізуге болады (ғалым — заң — қолданылуы).

Қорытынды

Жеңген топ анықталады, нәтижелер талқыланады.

Қатысқандарыңызға рақмет! Келесі кездескенше, сау болыңыздар!